Cái muỗng sứt chạm vô môi Kình, nóng hổi, đắng ngắt. Nó tỉnh hẳn.

"Hớp."

Nó hớp. Ngoại ngồi ở mép chõng, chén thuốc kê trên đùi, cái đèn dầu nhỏ trên bậu phên vặn chỉ còn hạt đậu. Ngoại múc thêm một muỗng, kề lên miệng mình thổi, rồi mới đưa tới.

"Con tự uống được mà ngoại."

"Con uống thì con nốc một hơi. Uống vậy thuốc không đi tới đâu." Ngoại đưa muỗng. "Hớp."

Nó hớp. Ngoại thổi. Nó hớp. Ngoài rạch có tiếng ếch kêu từng tràng rồi ngưng, như có ai ra lệnh.

Được nửa chén, ngoại ngừng tay.

"Má con tên Liễu."

Kình nuốt ngụm thuốc đang ngậm, nuốt luôn cái đắng.

"Dạ?"

"Tô Thị Liễu." Ngoại nói chậm, từng chữ, như đặt từng cục than vô cà ràng. "Con nhớ chưa?"

"Tô Thị Liễu."

"Ừ."

"Con tưởng má tên... con tưởng ngoại kêu má là con Út."

"Ngoại kêu con Út. Tên má con là Liễu." Ngoại múc một muỗng thuốc, mà không đưa. "Má con hát."

"Ngoại có nói rồi. Má hát ru."

"Hát ru thì má nào cũng hát." Ngoại lắc đầu. "Má con hát cái khác. Dưới này người ta kêu là hát ru ngải. Ở ngoài Giám người ta kêu là gì đó, Khoa gì đó."

"Khoa Đồng hả ngoại?"

"Chắc vậy. Thư con viết về có chữ đó, ông Sáu đọc cho ngoại nghe." Ngoại đưa muỗng tới miệng nó. "Má con đỗ Hương."

Kình hớp, rồi ngồi đó, ngậm muỗng thuốc không nuốt.

"Nuốt đi."

Nó nuốt. "Như Piên hả ngoại?"

"Như con Piên." Ngoại gật. "Hát còn hay hơn."

"Hay hơn Piên là hay cỡ nào?"

"Hay cỡ con cá dưới rạch nó ngoi lên nghe." Ngoại cười một chút, khóe miệng giật lên rồi xuống. "Ngoại nói thiệt đó. Ngoại thấy."

"Sao con không nghe ai nói má đỗ hết vậy ngoại? Ở Giám con coi bảng cũ rồi. Con coi để kiếm tên người miệt mình."

"Sổ Giám không còn tên má con." Ngoại nói như nói cái giỏ đã thủng. "Sổ người ta gạch rồi. Mà miệng ngoại còn."

Kình ngó xuống chén thuốc trên đùi ngoại. Mặt nước thuốc đen sóng sánh, in một chấm đèn.

"Còn cha con?"

Ngoại không trả lời liền. Ngoại cạo cái muỗng vô thành chén, cạo hai lần.

"Cha con đỗ Hội."

"Đỗ Hội?" Kình ngồi thẳng lên. "Đỗ Hội là cao hơn thầy Đức đó ngoại. À không, bằng thầy Đức. Thầy Đức cũng Hội."

"Ừ. Đỗ Hội." Ngoại nhìn nó. "Họ Đặng. Con họ Đặng."

"Họ Đặng."

"Ở nhà này con là thằng Kình. Mà con họ Đặng."

"Vậy con là Đặng Kình hả ngoại?"

"Muốn kêu sao thì kêu." Ngoại đưa muỗng thuốc. "Hớp."

Nó hớp mà không thấy đắng nữa.

"Cha con tên gì ngoại?"

Ngoại quay đầu. Qua khe vách lá giữa chái với nhà chính, ánh đèn trên bàn thờ lọt qua thành một sợi vàng mảnh. Ngoại nhìn theo sợi vàng đó. Ngoại mở miệng.

Rồi ngoại ngừng.

Kình chờ. Môi ngoại hé ra như sắp nói một chữ đầu, cái chữ đã lên tới đầu lưỡi. Hai hàng lông mày ngoại nhíu lại, nhíu như người đi chợ quên cái thúng, đứng giữa đường mà nghĩ không ra để đâu.

"Ngoại?"

"Ngoại nhớ là có." Giọng ngoại nhỏ xuống. "Ngoại nhớ là có mà. Tới miệng thì trơn."

"Trơn là sao ngoại?"

"Tên ổng người ta lấy rồi." Ngoại khép miệng, rồi mở ra, thử thêm một lần, rồi thôi hẳn. "Ngoại nói hoài không ra. Mười mấy năm nay không ra."

Ngoại đưa tay chỉ về phía khe vách. Ngón tay gầy, khớp sưng, chỉ đúng vô góc bàn thờ sát vách.

"Cái bài vị trắng đó. Chỗ của ổng."

Kình nhìn theo ngón tay. Nó thấy sợi đèn vàng. Nó không thấy được tấm bài vị, vách lá che, mà nó biết tấm bài vị nằm đâu, cũng như biết bậc cửa nằm đâu trong đêm tối.

"Chén cơm con thay mỗi sáng..."

"Là của ổng."

"Cây nhang hồi sáng..."

"Là của ổng." Ngoại hạ tay xuống. "Mười mấy năm ngoại không thắp. Thắp thì người ta hỏi thắp cho ai."

"Giờ ngoại thắp."

"Giờ ngoại già rồi. Ai hỏi ngoại nói ngoại lẫn."

Kình bật cười, tiếng cười ngắn, nghẹt ở mũi. Ngoại cũng cười. Rồi ngoại múc muỗng thuốc cuối, đưa tới, nó hớp, và ngoại không rút muỗng về.

Ngoại xoay cái muỗng lại, đặt cán vô lòng bàn tay nó, gập mấy ngón tay nó quanh cán.

"Ba chục năm ngoại múc thuốc bằng cái này," ngoại nói. "Mai mốt con giữ."

Cán gỗ ấm, nhẵn, chỗ ngón cái ngoại hay tì lõm xuống một chút. Kình nắm lấy. Nó nhìn cái muỗng trong tay mình, cái chỗ sứt đã mòn trơn, rồi nhìn ngoại.

Ngoại nhìn cái muỗng thêm một lúc. Rồi ngoại thò tay ra, rút lại.

"Mà giờ ngoại còn xài." Ngoại vét muỗng vô đáy chén. "Còn một hớp nữa nè."

"Ngoại đưa rồi lấy lại."

"Đưa trước cho con biết mặt nó. Lấy lại cho ngoại xài nốt." Ngoại đưa hớp cuối. "Hớp."

Nó hớp, mà cười tới sặc. Ngoại xoa lưng nó, xoa vòng vòng, rồi cũng cười, cái cười khò khè, hai vai rung lên dưới cái áo khoác.

Ngoại đứng dậy, cầm chén với muỗng. Tới cửa chái, ngoại dừng.

"Cái bọc ngoại đưa hồi con đi đó."

Tay Kình đưa lên ngực áo.

"Giờ mở được rồi."

Ngoại vén phên, đi ra. Tiếng chân ngoại lẹp xẹp qua nhà chính, chậm, có lúc dừng lại vịn vách.

Trên xà, Cộc ngáy. Tiếng ngáy khè khè, đều đặn, to hơn mọi bữa.

Kình móc cái bọc vải nâu ra. Sợi chỉ đỏ đã lỏng một vòng từ đêm nào, giờ nó tháo nốt vòng thứ hai, vòng thứ ba. Nút thắt cũ cứng như hột mít khô, nó phải cạy bằng móng tay cái. Sợi chỉ bạc màu rơi xuống đùi, cong queo.

Nó mở lớp vải nâu trên đầu gối.

Một con dấu. Nhỏ, vừa lòng tay, bằng sừng màu trắng ngà, cầm lên nặng hơn nó tưởng. Thân dấu tròn trịa, mòn láng như có ai cầm nhiều năm. Nó lật lên coi mặt dấu.

Mặt dấu phẳng. Không một nét chữ. Trơn như mặt nước rạch lúc không có gió.

Kình nhìn lâu. Rồi nó úp mặt dấu xuống lòng bàn tay trái, ấn mạnh, giữ một lúc, như thầy Đức ấn ấn đồng lên giấy nháp.

Nó nhấc lên.

Lòng bàn tay nó đỏ một ô vuông vì bị đè. Ô vuông đó mờ dần, rồi mất. Trong lòng tay không còn gì hết.