Kình rút ba cây nhang trong bó, so đầu cho bằng, rồi chìa cả ba cho thầy Khiêm bằng hai tay.

"Thầy thắp giùm con. Ngoại dặn sáng nào cũng phải có người lớn thắp."

"Con mười bảy rồi."

"Ngoại nói mười bảy là lớn để giữ đồ. Chưa đủ lớn để thắp nhang thay ngoại."

Thầy Khiêm cầm nhang, không cãi. Sáng mùng sáu, mâm Tết trên bàn thờ đã vơi, chỉ còn đĩa bánh tét khô cạnh, quả dừa, nải chuối đã lốm đốm. Chén cơm nhỏ trước tấm bài vị trắng sát vách là chén mới. Kình thay lúc gà gáy.

Thầy châm nhang vô ngọn đèn, vẩy cho tắt lửa, khói bốc lên ba sợi. Thầy đưa tay lên cắm.

Tay thầy dừng giữa chừng.

Ba cây nhang lơ lửng phía trên bát hương, cách miệng bát chừng một gang. Mắt thầy không nhìn bát hương. Mắt thầy nhìn qua bên phải, tới sát vách, nơi tấm bài vị trắng không chữ đứng sau chén cơm mới. Thầy đứng như vậy. Lâu hơn một cái cắm nhang cần. Lâu hơn cả một câu khấn.

Kình đứng sau lưng thầy. Nó mở miệng định hỏi thầy nhìn gì. Rồi nó ngậm lại.

"Ngoại thờ ông bà xa," nó nói.

"Ừ." Thầy cắm nhang xuống. "Xa."

"Chén cơm đó con dọn," Kình nói thêm, không biết sao mình phải nói. "Ngoại dặn từ mùng hai. Sáng nào cũng thay."

"Ngoại dặn gì nữa?"

"Một chén, một đôi đũa. Đừng hỏi."

Thầy Khiêm gật. "Vậy thì đừng hỏi."

"Thầy cũng không hỏi hả thầy?"

"Ta là khách," thầy nói. "Khách thì càng không hỏi."

Ra hiên, hai thầy trò ngồi hai đầu cái chõng tre, ấm trà ở giữa. Cái ấm đất còn bóng từ bữa Kình chà. Trong buồng, ngoại ngủ, tiếng thở nông mà đều. Ngoài sân, Piên với Khuê đang lựa thuốc phơi trên nong.

Kình rót trà. Rót xong nó cầm chén mình, xoay xoay, không uống.

"Thầy."

"Ừ."

"Con có chuyện phải nói."

"Con nói."

"Con học nghe cây với chị Nghêu. Từ hồi nước nổi." Nó nói nhanh, như sợ dừng giữa chừng thì không nói nổi nữa. "Hỏi cây trước khi cắt. Ba bước, nói tên, hái vừa đủ. Cây chịu thì lá xòe, không chịu thì lá cụp. Giám cấm cái đó. Ngoại nói Giám cấm."

Thầy Khiêm uống một hớp trà. Thầy đặt chén xuống.

"Ta ở đây để chữa bệnh," thầy nói. "Ta không nghe thấy gì hết."

"Thầy nghe rõ mà."

"Tai ta già. Lúc nghe lúc điếc."

Kình suýt sặc. "Thầy nói giống ngoại con."

"Ngoại con nói vậy hả?"

"Dạ. Hồi con hỏi ngoại có quen thầy không, ngoại nói ngoại lúc nghe lúc điếc."

Thầy Khiêm im một chút. Rồi khóe mắt thầy xếp lại.

"Vậy thì hai ông bà già điếc cùng một kiểu."

"Thầy cũng nói giống thầy Đức nữa. Thầy Đức hay nói tôi không thấy, không có trong giấy."

"Thầy Đức học ai thì ta không biết," thầy nói. "Ta học từ người già hơn ta."

"Người nào thầy?"

"Người già hơn ta." Thầy rót thêm trà cho nó. "Còn ai thì ta quên rồi."

Kình nhìn thầy, biết thầy không quên. Nó cũng không hỏi tiếp. Nó cúi xuống thổi chén trà, thổi mạnh quá, nước trà văng lên mũi. Nó lấy tay áo chùi. Cổ áo bị kéo xệ xuống một bên.

Cái bọc vải nâu nằm sát ngực nó lộ ra một góc, sợi chỉ đỏ đã bạc màu quấn mấy vòng, nút thắt cũ.

Thầy Khiêm nhìn thấy. Thầy không giả bộ không thấy.

"Con giữ cái gì đó?"

Kình kéo cổ áo lên, rồi buông ra. "Cái này hả thầy? Ngoại dúi hồi con đi. Trước khi con lên ghe."

"Trong đó có gì?"

"Con chưa mở."

"Từ hồi đi tới giờ?"

"Dạ. Ngoại không nói mở. Con cũng không hỏi." Kình gãi đầu. "Có bữa ở Giám con tính mở. Rồi con nghĩ, mở ra mà không phải cái con muốn thì sao. Thôi kệ, để đó."

"Con muốn cái gì?"

Kình ngẫm. "Con không biết. Chắc con muốn nó cứ là cái ngoại dúi."

Thầy Khiêm nhìn sợi chỉ đỏ. Nhìn lâu, như nhìn một dòng chữ viết bằng mực đã phai. Rồi thầy nhìn đi chỗ khác, ra cái nong thuốc ngoài sân, nơi Khuê đang ngửi một mảnh vỏ cây và nhăn mặt.

"Có những thứ chưa mở là phải," thầy nói.

"Phải là sao thầy?"

"Là phải."

Thầy không nói thêm. Thầy cũng không hỏi thêm. Kình ngồi đó, tay đặt lên ngực áo, chỗ cái bọc vải. Nó thấy nó vừa kể cho thầy nghe một chuyện, mà không biết chuyện đó là chuyện gì.

Phía chái sau có tiếng sột soạt. Cộc thò đầu ra, liếc thầy Khiêm, liếc Kình, rồi nói to: "Trà nhà này ai uống cũng được, tao thì không ai mời."

"Mày đâu có uống trà."

"Tao không uống. Tao muốn được mời."

Thầy Khiêm rót một chén, đặt ở mép chõng gần chái. Cộc nhìn chén trà, không lấy.

"Mời mà không nói mời," nó càu nhàu.

"Mời Cộc," Kình nói.

"Thằng nhỏ mời không tính." Cộc hít hít mùi trà. "Ông già mời mới tính."

"Mời," thầy Khiêm nói.

Cộc gật gù, vẫn không đụng tới chén, nhưng ngồi xuống ngay ngưỡng chái, ngồi thẳng lưng như khách.

Gần trưa, thầy đứng dậy về tiệm ông Sáu lấy thêm kim. Thầy đi tới bậc cửa thì quay lại. Thầy bước vô nhà trên, tới trước bàn thờ.

Tấm bài vị trắng hơi nghiêng về bên trái, chắc tại lúc sáng Kình đặt chén cơm mạnh tay. Thầy đưa cả hai tay ra, cầm hai mép tấm bài vị, nâng lên một chút, đặt xuống cho thẳng. Hai tay thầy giữ nó y như thầy Đức cầm cuộn sắc mỗi lần đọc, ngón cái đặt đúng mép trên, các ngón khác đỡ phía sau, không chạm vô mặt trước.

Rồi thầy buông tay, chắp lại, cúi đầu một cái thật nhẹ, và đi ra.