Cái bàn nước ngoài hiên chỉ còn hai cái ghế có người ngồi.

Ông Đạt Chi ngồi quay lưng vô vách, Kình ngồi đối diện, giữa hai người là khay trà và cái chén úp. Ngoài bến, thầy Đức đứng quay lưng về phía nhà, hai tay chắp sau, nhìn mặt rạch. Thầy đứng đủ xa để không nghe, mà đủ gần để chỉ cần ngoái lại là thấy.

"Ta không tới để mang cháu đi," ông Đạt Chi nói. "Ta tới để nhìn cháu một lần, cho khỏi phải đọc về cháu nữa."

"Dạ."

"Cháu học chữ thế nào?"

Kình tưởng ông sẽ hỏi ông Gò. Hoặc tờ sắc. Hoặc vàm rạch. Nó ngồi im một lúc mới trả lời được.

"Dạ, con học chữ tên con trước. Chữ Kình có con cá bên trái."

"Bộ ngư."

"Dạ. Thầy Khiêm nói Kình là con cá lớn nhất biển. Con chưa thấy biển, con nhìn ra con cá linh, cái đầu nhọn, mình có vảy, bốn chấm dưới đuôi là nước nó quẫy." Kình vẽ lên mặt bàn bằng ngón tay. "Con nhớ được chữ cá thì con nhớ được chữ khác. Chữ nào con cũng kiếm một con vật trong đó."

"Chữ nào cũng có con vật?"

"Không có thì con nhét vô."

Ông Đạt Chi nghe chăm chú, mắt nhìn theo ngón tay Kình trên mặt bàn, như nghe một sĩ tử trình bài. Ông không cười.

"Chữ Đức thì cháu nhét con gì?"

"Con cua, ông. Bộ xích bên trái là hai cái càng."

"Thầy Lâm biết không?"

"Dạ, con chưa dám nói."

Lần này khóe miệng ông nhích lên, rất ít. Rồi ông đưa tay chỉ ra đầu ruộng, chỗ cái miếu ông Địa nhỏ bằng cái thúng, mái ngói rêu, nhang tàn cắm lởm chởm.

"Cháu nói với ông Địa đầu ruộng kia một câu. Cho ta xem."

Kình nhìn cái miếu, rồi nhìn ông. Nó lắc đầu.

"Con không làm trò, thưa ông."

Ông Đạt Chi gật, gật như người vừa nghe đúng con số đã tính sẵn.

"Tốt. Ông ấy cũng đoán cháu sẽ nói vậy."

"Ông ấy là ai, thưa ông?"

Ông không đáp. Ông thò tay vô tay áo, rút ra một tờ giấy gấp đôi, mở ra, đặt lên bàn, xoay chiều chữ về phía Kình.

"Cháu đọc được. Cháu tự đọc."

Kình cúi xuống. Tờ giấy là bản sao, nét chữ của người chép thuê ở Giám, ngay ngắn mà không có hồn. Ngón tay nó dò từng chữ, môi mấp máy theo. Tên nó. Quán Thất Sơn. Đỗ Hương. Rồi một dòng: Sai thần không sắc: nghi.

Chữ nghi bị gạch một nét ngang bằng mực đen, gạch thẳng tay, không run. Bên cạnh, viết bằng son, hai chữ nhỏ mà đậm: Xác nhận.

Ngón tay Kình dừng trên chữ son. Nó đọc lại. Đọc lần nữa. Chữ không đổi.

"Ai gạch, thưa ông?"

"Tế Tửu." Ông nói chậm. "Ông ấy đọc báo cáo của thầy Lâm ba lần. Rồi sai người tìm lại quyển thi Hương của cháu, đọc lại cả quyển. Rồi ông ấy tự tay gạch chữ đó."

"Ông ấy nói gì?"

"Cháu muốn nghe đúng lời, hay nghe ý?"

"Đúng lời."

Ông Đạt Chi nhìn ra rạch một lúc, như đang mở một tờ giấy trong đầu ra đọc.

"Thằng nhỏ sai được thần không cần sắc. Việc đó không cần hỏi nữa. Suy cho cùng, ta không muốn biết nó làm được gì. Ta muốn biết nó là gì."

Kình nghe từng chữ rơi xuống mặt bàn. Không phải sợ, cái sợ nó quen rồi, nó sợ từ hồi bị áp giải. Cũng không phải mừng. Nó thấy mình giống con cá linh bị ai nhấc lên khỏi nước, cầm trong lòng bàn tay mà ngắm, ngắm cho kỹ, chưa bóp, chưa thả.

"Vậy giấy gọi hỏi chuyện hồi trước?"

"Hủy rồi."

"Hủy là con khỏi đi?"

"Hủy là giấy đó không còn. Có giấy khác." Ông Đạt Chi đặt hai bàn tay lên bàn. "Giấy mời. Mời cháu ra Thăng Long, sau rằm tháng Giêng. Không ép."

"Không ép là con nói không thì thôi?"

"Không ép là không ai trói cháu đem đi." Ông nói. "Còn thôi hay không, cháu tự biết."

Kình gấp hai bàn tay lại để trên đùi. Nó nghĩ tới ngoại trong buồng, tới tiếng muỗng sứt rớt xuống nền bếp.

"Ông ấy muốn biết con là gì," nó nói. "Con là cháu ngoại con, thưa ông."

Ông Đạt Chi nhìn nó. Lâu. Rồi ông gật.

"Ta sẽ viết lại đúng câu đó."

"Ông viết thiệt hả?"

"Ta viết thiệt. Viết đúng từng chữ. Ông ấy đọc ra sao là việc của ông ấy."

"Ngoại con té hôm mùng một. Ngoại nằm từ đó tới giờ." Kình nói, giọng đều. "Con không đi đâu hết."

"Ta thấy bà rồi."

"Ông nói vậy với ông ấy được không?"

"Được."

"Ông ấy có giận không?"

"Ông ấy không giận." Ông Đạt Chi nói. "Ông ấy giỏi chờ."

Câu đó nghe hiền hơn mọi câu khác ông vừa nói. Kình lại thấy lạnh hơn.

Nó nhìn tờ giấy, nhìn hai chữ son. Rồi nó ngẩng lên, hỏi câu nó đã ngậm từ nãy.

"Thưa ông. Ông ấy còn biết gì về con nữa?"

Ông Đạt Chi không trả lời. Ông lật cái chén úp lên, rót vô đó nửa chén trà đã nguội. Mấy ngón tay ông bao quanh vành chén, xoay một vòng, vòng nữa, vòng thứ ba. Mắt ông nhìn xuống mặt nước trà, nơi lá trà vụn đang quay theo.

Ông không uống.

Ngoài bến, thầy Đức vẫn đứng quay lưng. Một con cò bay ngang qua rạch, sà xuống, rồi bay lên lại.

Ông Đạt Chi gấp tờ bản sao làm đôi, theo đúng nếp cũ. Kình tưởng ông sẽ cất vô tay áo. Ông không cất. Ông hắt nửa chén trà nguội xuống đất cạnh chân bàn, đặt tờ giấy lên khay, rồi úp cái chén lên trên, chặn lại. Một giọt trà còn sót lăn ra từ miệng chén, thấm vô mép giấy thành một chấm nâu.

Rồi ông đứng dậy, vuốt vạt áo the, đi ra bến tìm thầy Đức. Ông không nói thêm câu nào. Ông để tờ giấy lại cho Kình.