Ba cây nhang trong tay Kình bén lửa cùng lúc, khói bốc thẳng vô con mắt trái, cay xè.

"Cắm cho thẳng," ngoại nói từ dưới. "Cây giữa cao hơn hai cây bên."

Nó đứng trên cái ghế thấp, nheo một mắt, cắm nhang vô bát hương. Chiều ba mươi, mâm rước ông bà đã bày trên bàn thờ. Thịt kho nước dừa ở giữa, mỗi miếng thịt vuông vức nằm cạnh một quả trứng vịt nâu bóng. Canh khổ qua bên trái, dưa giá trắng bóc bên phải, bánh tét cắt khoanh xếp vòng như bông hoa.

Ngoại bưng một cái chén nhỏ, sớt vô đó một vá cơm, đi ngang qua bát hương, tới sát vách. Ngoại đặt chén cơm trước tấm bài vị trắng không chữ, rồi rút từ ống đũa ra một đôi đũa tre, đặt ngay ngắn bên cạnh.

Kình đứng sững trên ghế. Bao nhiêu năm, nó chưa thấy ai bày gì trước tấm bài vị đó, ngoài bụi.

"Chén này của ai ngoại?"

"Của người nhà."

"Người nhà nào?"

"Người nhà là người nhà." Ngoại phủi tay. "Xuống đi, đi kêu ông Sáu. Nói ngoại mời, không mời hai lần."

Ông Sáu Lợi tới lúc trời chạng vạng, kẹp nách cuốn sổ bìa đen theo thói quen, tay xách một xị rượu nút lá chuối. Ông đặt xị rượu cái cộp lên bàn.

"Rượu này tao không ghi sổ. Gạch rồi, đừng đòi tao nữa."

"Có ai đòi đâu ông Sáu."

"Tao nói trước cho chắc."

Bàn tất niên kê ngoài nhà trên, dưới ngọn đèn dầu thầy Đức mang qua. Ngoại ngồi đầu bàn, Piên ngồi sát bên đỡ lưng. Khuê mặc áo vải thô nâu, cái áo cô mua ở chợ phiên, tóc búi gọn. Thầy Đức ngồi thẳng lưng ở cuối bàn như ngồi chờ đọc sắc. Ông Sáu ngồi giữa, rót rượu.

"Hồi bà Tư còn trẻ," ông Sáu nói, giơ chén, "bả gánh hai gánh thuốc đi chợ Tri Tôn, một gánh trước một gánh sau."

"Một đòn gánh mà hai gánh sao ông?" Khuê hỏi.

"Hai đòn. Một vai một đòn." Ông Sáu đập bàn. "Đi một mạch từ đây ra chợ không nghỉ. Mấy thằng trai trong ấp chạy theo không kịp."

"Ông Sáu nói quá," ngoại nói.

"Quá chỗ nào?"

"Có nghỉ. Nghỉ một lần ở gốc me."

"Thấy chưa, có một lần." Ông Sáu cười khà. "Tao đếm thiếu một lần, bả nhớ tới giờ."

Piên gắp cho Khuê một miếng khổ qua. Khuê nhai được hai cái thì mặt nhăn lại, mắt nhắm tịt, cổ cứng như nuốt thuốc.

"Đắng," cô nói, cố giữ giọng bình thường. "Thưa bà, món này có ý nghĩa gì không ạ?"

"Khổ qua là cho cái khổ qua đi," ông Sáu giảng, giọng ông đồ. "Năm cũ khổ bao nhiêu, ăn vô là qua."

"Vậy phải ăn hết," Khuê nói.

"Phải ăn hết," Piên bụm miệng cười.

Khuê múc thêm một muỗng canh, nuốt, nhăn, rồi múc thêm muỗng nữa. Thầy Đức nhìn cô, khóe miệng nhích một cái rất nhỏ.

Dưới gầm bàn có tiếng sột soạt. Kình thò chân xuống đá nhẹ một cái. Tiếng sột soạt dừng, rồi tiếp. Đĩa thịt kho trên bàn hụt đi một miếng mà không ai gắp.

"Đĩa thịt hụt," ông Sáu nói, nheo mắt đếm. "Tao đếm rồi. Hồi nãy mười sáu miếng."

"Ông Sáu đếm sai," Kình nói nhanh.

"Tao đếm tiền ba chục năm, đếm thịt mà sai?"

"Chắc con mèo," ngoại nói, mắt không nhìn xuống gầm bàn.

"Nhà bà có mèo hồi nào?"

"Hồi nãy."

Thầy Đức cúi đầu húp canh, cái muỗng khựng lại trước miệng một chút lâu.

Ngoại uống một hớp trà, đặt chén xuống, nhìn Kình.

"Qua giao thừa là con mười bảy."

"Dạ."

"Mười bảy là lớn rồi." Ngoại nói như đọc giá thuốc. "Lớn rồi thì biết giữ đồ."

"Đồ gì ngoại?"

"Đồ của mình."

"Con có đồ gì đâu ngoại. Cái thẻ bài, cây bút, cái áo vá."

"Còn nữa."

Kình đưa tay sờ ngực áo, chỗ cái bọc vải nâu nằm sát da. Ngoại thấy, gật một cái, không nói thêm.

"Còn cái nợ tao gạch," ông Sáu chen vô. "Giữ cho kỹ. Mất là tao ghi lại."

"Ông Sáu ghi lại thì con trả bằng gì?"

"Bằng viết thư. Tao có ba đứa cháu ngoại ở xóm chợ Tri Tôn, chưa đứa nào nhận được chữ của tao."

Ông Sáu rót thêm rượu, kể tiếp chuyện con heo nhà ai chạy vô tiệm ông tông đổ chồng chén. Kình cười, mà mắt vẫn liếc qua chén cơm nhỏ trên bàn thờ.

Gần giao thừa, ngoại cho bày mâm ngoài sân: một quả dừa, một con gà trống luộc cổ ngoắt, dĩa bánh phồng, nhang đèn. Thầy Đức đứng cách mâm ba bước, cúi đầu đúng phép. Ông Sáu khấn to hơn mọi người, khấn lộn tên ông bà mình hai lần. Khuê chắp tay, môi mấp máy rất lâu.

"Khuê khấn gì vậy?" Piên hỏi nhỏ.

"Muội khấn đúng thể thức. Con là Vũ Khuê, nay có việc ăn Tết ở nhà người, kính xin..." Cô ngừng. "Kính xin cho bà khỏe."

"Thiếu lễ rồi mà nè."

"Lễ là chén canh khổ qua muội ăn hết."

Kình vô bếp lấy thêm nước. Bếp tối, chỉ còn mấy cục than đỏ. Từ kẽ ba cục đầu rau có tiếng ho khục khặc, rồi cái bóng nhỏ thó râu cháy một bên lò dò chui vô, phủi tro, không ngó ai.

"Có điểm chỉ thì trên nhận," ông Táo cằn nhằn, như nói với cái vách. "Nhận mà còn hỏi con kia là con gì."

Một cái vỏ bánh tét bay vèo từ cửa bếp vô, rớt trúng cục đầu rau. Kình ngoái lại. Cộc đứng ở ngưỡng cửa, miệng còn nhai.

Kẽ đầu rau im. Ông Táo không ra nữa.

Khuya, ông Sáu xách xị rượu không về, thầy Đức đưa Khuê ra tiệm, Piên vô buồng trước. Kình dọn mâm, dọn tới cái chén cuối thì dừng tay.

Ngoại ngồi một mình bên bàn thờ, trên cái ghế thấp. Ngoại gắp một miếng thịt kho, miếng vuông nhất, bỏ vô chén cơm trước tấm bài vị trắng. Rồi ngoại kéo tay áo, lau góc tấm bài vị, lau đi lau lại một chỗ, dù chỗ đó đã sạch từ hôm qua.