Chị Nghêu tháo gùi khỏi lưng, đổ ào một đống củ nâu sần sùi xuống mảnh đất sau vườn bà Tư Nhài, phủi hai bàn tay vô quần rồi hỏi ngay, không chào ai.

"Đứa nào cầm cuốc?"

Mảnh vườn mới vỡ còn ướt, đất phù sa đen bóng như da trâu mới tắm, từng cục mềm bốc mùi ngai ngái của sông. Ba đứa đứng thành hàng nhìn đống củ. Củ nào cũng nhỏ bằng nắm tay con nít, vỏ xám xịt, mắt tím nhạt, nằm lổn nhổn như một bầy chuột đồng ngủ say.

"Con," Kình nói.

"Mày hả?" Chị Nghêu nhướng mày. "Biết trồng chưa?"

"Biết chút."

"Chút là bao nhiêu?"

"Dạ, con trồng khoai."

"Khoai khác ngải."

"Khác làm sao chị?"

"Khoai thì chôn là mọc. Ngải thì phải hứa."

Chị cầm một củ, giơ lên trước mặt ba đứa, ngón cái miết lên lớp vỏ sần. Nắng buổi sáng chiếu thẳng vô mặt chị, hằn từng nếp cọc trên khóe miệng.

"Lúc hái thì hỏi cây. Tụi bây nhớ chưa? Ba bước, nói tên, hái vừa đủ."

"Dạ nhớ."

"Lúc trồng thì không hỏi nữa." Chị đặt củ vô lòng bàn tay Kình, nặng trĩu. "Lúc trồng, mình hứa. Hứa tưới đủ, hứa không hái quá phần. Hứa rồi thì làm, không làm thì đừng hứa."

"Hứa với ai chị?"

"Hứa với đất. Hứa với cái củ. Hứa với cái miệng mày, để lúc cần nó khỏi chối."

Kình cầm củ ngải, nhìn nó, rồi cúi xuống gần, môi mấp máy định nói một câu nhỏ, như nó vẫn nói với mọi thứ sống.

Cộp. Cán cuốc gõ vô vai nó, không mạnh, nhưng đủ để nó rụt cổ.

"Lần này để tao," chị Nghêu nói. "Mày ngồi coi."

"Dạ?"

"Ngồi."

"Con có làm gì đâu."

"Tao biết mày có làm gì không." Chị Nghêu nhìn thẳng vô mắt nó, lạnh như nước giếng. "Ngồi."

Kình ngồi xuống bờ đất, tay còn cầm củ ngải. Củ ngải lạnh, lạnh hơn đất, và nó thấy cái lạnh đó nằm yên trong lòng bàn tay như một con ếch nhỏ. Nó không hỏi tại sao. Nó cũng không biết mình có muốn hỏi không.

"Theo sách," Khuê nói, giọng thận trọng như đi trên nền trơn, "đây là một loài gừng."

"Ừ, gừng," chị Nghêu đáp, mặt không đổi.

"Muội đọc trong sách thuốc..."

"Cô ra chợ mua gừng về trồng đi. Coi nó có nghe cô không."

Khuê im. Chị Nghêu đưa cho cô cái cuốc. Khuê nhận bằng hai tay, cầm ngang như cầm cây bút, ngón cái chống lên cán. Cô đưa cuốc lên, hạ xuống, đất bắn lên áo, nhưng nhát cuốc không ăn sâu, chỉ trượt trên mặt, để lại một vệt cạn như chữ viết nhạt.

"Đất nó cười cô kìa," chị Nghêu nói.

"Đất không biết cười."

"Đất biết. Cô nhìn kỹ."

"Muội nhìn rồi."

"Nhìn kỹ hơn."

Khuê cúi xuống, nhìn vệt cuốc, nhìn rất kỹ. Rồi cô thở ra, nắm cuốc lại bằng cả hai bàn tay, tì cán vào đùi như Kình đã dạy, và bổ xuống. Nhát này ăn sâu nửa gang. Đất lật lên, đen, ẩm, thơm mùi rạch.

"Nó hết cười rồi," Piên nói.

"Nó cười cái khác." Chị Nghêu gật. "Tiếp."

Piên quỳ bên luống đất đã vỡ, khom lưng đặt từng củ xuống lòng đất, đắp tay, vỗ nhẹ như vỗ một đứa nhỏ. Miệng cô hát khe khẽ một giai điệu không lời, thấp, chậm, hơi ngân, đủ cho củ ngải nghe chứ không đủ cho người nghe. Chị Nghêu nhìn cô, nhìn cái luống đất cô vừa vỗ, và không nói gì.

"Chị không cấm Piên hát sao?" Kình hỏi.

"Cấm làm gì."

"Con tưởng trồng thì không được..."

"Hát là hứa." Chị Nghêu lẩm bẩm, mắt vẫn nhìn Piên. "Hứa kiểu nó."

Cả nửa buổi, Khuê với Piên luân phiên đào, đặt, lấp. Chị Nghêu đi tới đi lui sau lưng từng người, chỉnh một củ lệch, nhổ một củ chôn quá sâu, bảo Khuê xa cuốc ra một chút. Kình ngồi bờ đất, nhìn, ngứa tay mà không dám làm gì. Có lúc nó đặt củ ngải xuống cạnh chân rồi lại nhặt lên, như sợ nó bỏ đi mất. Con ruồi xanh bay vòng quanh đầu nó ba lượt rồi đáp lên cán cuốc của Khuê.

Tới lúc nghỉ, chị Nghêu ngồi bệt xuống bờ, rút ống tre uống nước, lau miệng.

"Hồi trước tao trồng cho người ta," chị nói bâng quơ. "Trả tao bằng trứng vịt."

"Trứng vịt?" Khuê hỏi.

"Người nghèo quá thì trả bằng trứng. Sáu quả một thang."

"Giá thường là hai tiền một thang," Khuê nói, rút cuốn sổ chi tiêu từ tay áo, lật mở, cầm bút ghi. "Hoặc trứng vịt. Muội ghi lại cho đủ."

Chị Nghêu thò tay, giật cuốn sổ khỏi tay cô. Chị nhìn dòng chữ, đọc nhẩm, rồi trả sổ lại.

"Ghi thiếu."

"Thiếu cái gì?"

"Hoặc không gì hết."

"Không gì hết?"

"Người nghèo hơn trứng thì trả không gì hết. Cô ghi tới đó, mới đủ."

Khuê nhìn tờ sổ, nhìn chị Nghêu. Rồi cô cúi xuống, thêm một dòng nhỏ, nét chữ nghiêng đều: Hoặc không gì hết.

"Giờ đủ rồi," chị Nghêu nói.

Mặt trời lên cao khi cả vạt đất đã trồng xong, từng luống củ chôn thẳng hàng, mặt đất phẳng, ẩm, thơm. Khuê ngồi bệt xuống bờ, lòng bàn tay đỏ rát, áo lem đất. Piên lau tay vô vạt áo. Kình đứng nhìn mảnh vườn, thấy mình thừa, như người đứng ngoài một bữa tiệc.

Chị Nghêu thu gùi, đeo lên vai. Khi mấy đứa kia đã quay đi, chị đứng lại sau lưng Kình, lấy từ đáy gùi một củ ngải khác, nhỏ hơn, tím sẫm gần như đen, lớp vỏ bóng như vừa bôi dầu. Chị dúi vô tay nó, riêng, không nói nhỏ.

"Cây của mày."

"Dạ?"

"Tự trồng. Tự hứa. Đừng hỏi."

"Con..."

"Đừng hỏi." Chị Nghêu đẩy tay nó cho khép lại quanh củ ngải. "Rằm nó nhú, tao về coi."