Kình ngồi xuống đối diện ông già, cách một sải tay, đặt nắm cơm nắn tròn và gói muối mè bọc lá chuối xuống rễ mít to bằng bắp đùi, rồi không nói chữ nào.

Sương quấn quanh hai người như một tấm màn. Ông già không động đậy. Mắt ông nhìn nắm cơm, rồi rời nó, nhìn lên mặt Kình, rồi lại nhìn xuống. Tóc bạc buộc gọn, áo bạc phếch, hai tay đặt trên gối, ngón tay gầy như que củi.

"Ông ngồi đây lâu chưa?" Kình hỏi, như hỏi một người cùng xóm. "Sương lạnh quá ông."

Ông già nhìn nó rất lâu. Cái nhìn không dữ, không sợ, chỉ lạ, như người chưa được ai hỏi han từ rất lâu và không nhớ cách đáp.

"Lâu," ông nói. Giọng chậm, khô, nhẹ như lá mít rụng. "Cậu hỏi để làm gì?"

"Dạ, con hỏi thăm."

"Thăm?"

"Dạ."

"Tôi không quen được người ta hỏi thăm."

"Vậy ông quen cái gì?"

"Quen ngồi."

"Ngồi một mình hả ông?"

"Có người đi ngang."

"Họ nói chuyện với ông không?"

"Họ để trầu."

"Dạ... trầu cũng là nói chuyện."

"Cậu nói vậy cũng được."

"Ông ăn cơm với con không?" Kình chỉ nắm cơm.

"Cậu để đó."

"Con để đó là để ông."

"Cậu để đó."

Giọng ông vẫn bình thản, nhưng lần này ông không nhìn nắm cơm. Ông nhìn ra sương, thật cố ý.

Kình đẩy gói muối mè sang một chút. Ông già liếc xuống, liếc rất nhanh. Mắt ông dừng trên nắm cơm một nhịp, rồi dời đi, hướng ra sương. Ông không đụng.

"Cậu là người ấp nào?"

"Dạ, Vàm Tre. Cháu bà Tư Nhài."

"Bà Tư Nhài."

"Dạ, ông biết bà hả?"

"Tôi nghe tên."

Gió thổi nhẹ, sương dạt qua một khoảng rồi khép lại. Kình hít một hơi. Nó hỏi thẳng, vì nó không biết hỏi cách nào khác.

"Ông, chuyện bá Thâu. Ông có làm không?"

Ông già không chối. Ông không quay đầu, chỉ ngồi thẳng lưng hơn, và đôi mắt hột đen trong sương nhìn nó chăm chú.

"Có giấy gọi thì đi."

"Dạ?"

"Giấy đủ lệ. Giấy đủ ấn. Tôi làm thần ấp này từ hồi ông bà cậu còn chưa biết đi." Ông nói chậm, từng chữ, không giận, không van. "Có giấy gọi mà không đi thì còn gì là thần."

"Ông bóp cổ ổng?"

"Tôi không giết ai."

"Bá Thâu còn thở."

"Người đó còn thở."

"Vậy ông..."

"Tôi đi theo giấy. Tôi không làm hơn giấy."

Kình nhìn ông, nhìn đôi bàn tay đặt trên gối, những ngón tay không run. Nó thấy cái lý trong câu ông nói, như lúc nghe ông xã trưởng Lựu, nhưng ở phía bên kia, nặng như hòn đá chặn đầu bên kia của cái cân.

"Ông." Nó cúi người tới trước. "Con xin ông đừng đi nữa."

Cả gò im.

Ông già đanh mặt. Cái đanh không hiện ra trên da, hiện ra ở quanh ông, như không khí chợt đặc lại. Ông giơ một tay lên, chặn lời, ngón tay dựng thẳng.

"Đừng xin."

"Dạ?"

"Cậu xin thì tôi phải trả lời như người ta trả lời ăn mày." Giọng ông không cao, nhưng từng chữ đóng xuống đất. "Tôi không phải ăn mày."

Kình há miệng, ngậm lại. Nó thấy mặt nóng bừng, thấy mình vụng, như đứa nhỏ lỡ đưa tiền cho người nhà. Nó hít sâu. Nó nhớ cách nó nói với ông Sáu Lợi, cách nó nói với bà Năm làm nón, cách nó nói với mấy ông già ngoài chợ.

"Ông ơi."

Ông già không động.

"Con nói lại. Bá Thâu nằm đó, vợ ổng ngồi bên ổng. Con không dám nói ông làm sai. Con chỉ nói nếu ông đi nữa thì có người chết, mà người ta chết thì ông cũng không yên."

Ông già nhìn nó. Bàn tay giơ lên từ từ hạ xuống gối.

"Cậu nói như nói với ông ngoại trong xóm."

"Dạ, con quen vậy."

"Vậy được." Gương mặt ông dịu đi một chút, bằng cái cách dịu của một cánh cửa vừa được tra thêm mỡ. "Cậu có lý một nửa."

"Nửa nào?"

"Nửa sau."

Hai người im một lúc. Sương mỏng dần, từng sợi bay lên. Ông già thở ra một hơi dài, nhìn miếng trầu bà già đã đặt bên gốc, chưa động.

"Cậu có má không?" ông hỏi.

Kình ngẩn ra. "Dạ?"

"Má cậu. Hồi nhỏ, má cậu hay mặc áo màu gì?"

Câu hỏi nhẹ như câu người già hỏi trẻ con trong xóm, kiểu hỏi thăm, không ý tứ. Kình mở miệng định trả lời. Nó nhìn ông già, nhìn nắm cơm, nhìn lên gốc mít cụt ngọn.

"Má con," nó nói. "Dạ, ngoại con..."

Ông già chờ.

"Ngoại con hay mặc áo bà ba nâu," Kình nói. "Nâu bạc, vá ở khuỷu tay. Ngoại không chịu thay, nói áo cũ mặc êm."

"Vậy sao."

"Dạ. Ngoại mặc áo đó đi chợ, đi hái thuốc, đi cúng."

"Còn má cậu?"

"Dạ, ngoại hay nhai trầu. Con nhớ ngoại nhai trầu hoài."

Ông già nhìn nó thêm một lúc, rồi gật rất nhẹ và không hỏi nữa. Ông quay đầu, nhìn ra màn sương.

Kình thấy Piên ở xa, nơi mép sân, chỉ còn một cái bóng mờ đứng thẳng, hai tay nắm khăn chầu. Nó muốn vẫy, nhưng tay không nhấc lên. Nó đang nghe ông già nói điều gì đó khác, rất nhỏ, về cái gò này hồi xưa có cây đa lớn hơn cây mít, về ngày xưa con nít ấp này trèo lên hái ổi. Nó nghe, gật, thỉnh thoảng đáp "dạ". Nó không thấy thời gian trôi.

Khi nó ngẩng lên, nắng đã chạm tới mỏm gò, sương trắng tan thành những sợi mỏng, rồi biến mất. Một con chim sâu hót trên cành mít.

Kình nhìn trước mặt.

Chỗ ông già ngồi chỉ còn cái rễ mít sần sùi, phủ rêu. Không có áo bạc, không có tóc bạc, không có dấu chân. Nắm cơm vẫn nằm nguyên trên rễ, gói muối mè vẫn nằm cạnh nó, chưa ai đụng.

Nó cầm nắm cơm lên. Cơm lạnh ngắt, cứng lại, bở ra ở mép như cơm để qua đêm.