Nắp siêu đất rung lên từng đợt như ai đang gõ từ bên trong, Piên ngồi xổm bên bếp nhìn nó, tay cầm cái quạt mo cau, quạt từng nhịp đều cho lửa không bén quá, không tắt quá.

Nhà chính tối. Chỉ có ánh lửa từ bếp rọi lên vách, vẽ bóng bà Tư Nhài thành một cái bóng lớn hơn người. Bà ngồi cạnh siêu, tay cầm cái muỗng cán gỗ sứt miệng, khuấy chậm hai vòng, nhấc nắp xem, đậy lại. Hơi thuốc bay lên, đắng, ngai ngái, thoảng mùi gỗ.

Kình đã ra tiệm ông Sáu chép giùm cuốn sổ hàng thứ hai. Khuê cùng thầy Đức ở gian sau tiệm. Trong nhà chỉ còn tiếng lửa, tiếng quạt, và tiếng ếch ngoài rạch.

"Thuốc này cho mẹ con," bà nói. "Sắc xong thì cô lại thành cao, con mang về."

"Dạ, cháu cảm ơn bà."

"Đừng cảm ơn. Mang về cho mẹ con ăn."

"Dạ."

"Thằng Kình bữa nay ăn mấy chén?"

"Dạ, bốn chén."

"Còn cái đang ngủ gầm xuồng?"

"Cộc ăn hai con khô sặc với nửa chén cơm, bà."

"Còn con?"

"Cháu ăn hai chén."

"Thiếu."

"Dạ, cháu ăn thêm mai."

"Mai là mai. Hôm nay là hôm nay."

Bà khuấy thêm một vòng. Cái muỗng sứt cạ vô thành siêu, kêu cạch một tiếng nhỏ.

"Con."

"Dạ?"

"Hát cho bà nghe một câu."

Piên ngừng quạt. "Hát?"

"Cho đỡ buồn ngủ."

"Dạ, bà muốn nghe bài nào?"

"Bài nào cũng được. Hát bài con hay hát."

Piên nhìn bà. Bà không nhìn lại, mắt vẫn dán vào mặt nước trong siêu, mặt không có biểu hiện gì. Cô khép mắt, hít hơi, và hát một câu Then không lời, nhỏ, thấp, chỉ đủ cho nhà chính nghe, nốt đầu thấp nốt cuối cao, rồi kéo dài, kéo dài nữa, và ngừng.

Lửa cháy tí tách.

"Con nín thở ở chữ cuối," bà nói.

"Dạ?"

"Con nín thở. Chữ cuối con bóp lại, nghe như con sợ nó đi ra."

Piên mở mắt. Cái quạt trong tay cô rơi nhẹ xuống đùi.

"Dạ... cháu không biết."

"Đừng nín thở. Để nó ra theo hơi." Bà vẫn khuấy thuốc, giọng chậm, không nhấn. "Nó đi đâu thì nó đi."

Piên ngồi sững. Mấy chữ vừa rồi là cách người hát chỉnh người hát. Không phải cách người nghe khen chê. Mẹ cô nói y vậy, từng chữ, từng nhịp, khi cô còn ngồi trong lòng mẹ, còn nhỏ tới mức không hiểu lời. Cô chưa nói với ai.

"Bà... bà hát được hả?"

"Bà già rồi. Nghe nhiều."

"Bà nghe ai hát?"

"Nghe nhiều người."

Bà không nói thêm. Piên nuốt xuống câu hỏi kế tiếp, cầm cây quạt lên, quạt tiếp. Nhưng cô thấy bà đang nhìn cô, lần này nhìn thẳng, nhìn lâu, ánh lửa trong mắt bà không phải ánh mắt người ta nhìn bạn của cháu mình. Bà nhìn như nhìn một gương mặt quen.

"Con hát từ năm mấy tuổi?"

"Dạ... bốn tuổi."

"Ai dạy?"

"Mẹ cháu."

"Mẹ con có hay ho mùa lạnh không?"

"Dạ có. Mùa lạnh nào cũng ho."

"Ho khan hay ho có đờm?"

"Ho khan."

"Còn con, con có hay quên ăn khi hát không?"

Piên há miệng. "Sao bà biết?"

"Con gầy."

"Dạ... có. Cháu hát là quên ăn. Có hôm cả ngày."

"Vậy từ nay con nhớ ăn."

"Dạ, cháu nhớ."

"Đừng hứa với bà. Hứa với mẹ con."

Piên gật. Cô thấy mình như một tờ giấy đang được đặt cạnh một tờ giấy khác, để so từng nét. Không biết tờ nào là bản gốc, tờ nào là bản chép. Cô không dám hỏi.

Bà ho.

Tiếng ho ban đầu nhỏ, khan, rồi dồn lại, kéo dài, và bà rút khăn từ túi áo đưa lên che miệng. Piên đứng dậy, định chạy tới. Bà giơ tay, lắc đầu. Cái khăn che miệng bà chặt, thật chặt, và khi bà hạ xuống, cô thấy một chấm đỏ nhỏ bằng hạt đậu, đỏ sậm, trên mép vải.

Bà gấp khăn lại. Gấp một nếp, hai nếp, giấu chấm đỏ vô trong. Rồi bà nhìn cô.

"Đừng nói thằng Kình."

Piên đứng giữa nhà, tay còn nắm cây quạt. Cô nghe nhịp tim mình đập trong tai, đập nhanh, loạn, không giống bất cứ nhịp nào cô từng hát.

"Dạ, cháu... "

"Đừng nói."

"Dạ."

"Hứa với bà."

"Cháu hứa."

Bà gật. Piên nuốt nước miếng.

"Bà... Kình hỏi ngoại khỏe không, cháu nói sao?"

"Nói bà khỏe."

"Cháu nói dối dở lắm mà nè."

"Vậy nói ít."

"Nói ít?"

"Nó hỏi, con nói bà đang sắc thuốc. Cũng là thật."

"Dạ."

Bà nhét khăn vô túi, cầm cái muỗng lên khuấy tiếp, tay hơi run. Piên ngồi xuống lại, nhưng cây quạt trong tay cô không còn quạt đều. Nói ít. Cô ghét cả hai cách, nói dối bằng lời lẫn nói dối bằng im lặng, và hai chữ nói ít chỉ là cái giá nằm giữa. Mỗi lần Kình mở miệng hỏi, cô sẽ phải chọn một câu trong số câu chỉ thật một nửa, trong khi cái nửa kia nằm trong túi áo bà, gấp hai nếp, chấm đỏ nhỏ như hạt đậu.

Bà tắt lửa. Ngoài rạch, ếch kêu thưa dần, như cũng nghe được chuyện trong nhà. Hơi nóng từ siêu bốc lên chậm. Bà lấy một miếng vải sạch, lọc thuốc đặc ra bát, đổ lại vô nồi nhỏ, nhóm thêm than, cô thành một thứ sền sệt đen bóng. Piên đứng cạnh, đưa lạt, đưa lá chuối. Hai người làm việc không nói gì cho tới khi cao vô đầy một cái hũ sành nhỏ, miệng bịt lá chuối, buộc lạt, đặt gọn trên lòng tay bà.

Bà đưa nó cho cô.

"Cái này cho mẹ con."

"Dạ."

Piên cầm. Cái hũ ấm, nặng, thơm cái mùi đắng đã quen. Cô cúi đầu, và đang định quay đi thì bà nói thêm, giọng nhỏ.

"Mai con hát lại câu đó cho bà nghe."

"Dạ?"

"Hát lúc thằng Kình đi chợ."