Kình vắt cái giẻ cho tới khi hết nhỏ giọt, rồi mới bước lên bậc gian thờ.

Bà ra sau hè từ canh năm như mọi bữa, nên việc lau bàn thờ sáng nay rơi vô tay nó. Lư hương đồng ám khói nhang, tro cũ bám thành vảy. Nó lau quanh miệng lư, nhấc đĩa trái lên lau đáy, đặt xuống đúng cái vòng ẩm hồi nãy.

Hai tấm bài vị ngoài cùng bằng gỗ sậm, chữ son đã nhạt mà nét còn rõ. Kình đọc được cả hai. Hiển khảo, Hiển tỷ, rồi hàng chữ nhỏ bên dưới. Hồi nhỏ nó đứng trước hai tấm này không biết bao nhiêu lần, chỉ thấy mấy con giun đỏ bò trên gỗ.

Nó lau sang tấm thứ ba, ở góc trong cùng, dán sát vách.

Tấm này trắng. Gỗ mới hơn hai tấm kia, hoặc được lau nhiều hơn. Kình lau một lượt, hai lượt, rồi ghé mắt gần sát. Không có nét nào, kể cả cái bóng của chữ phai. Mặt gỗ trơn như chưa ai từng đặt bút.

Hồi nhỏ nó đi ngang góc này cả nghìn lần, hỏi thì bà nói ông bà xa. Hồi đó nó đâu phân biệt được tấm có chữ với tấm không chữ. Giờ phân biệt rồi.

"Ngoại."

Bà đứng ở khung cửa từ lúc nào, tay xách bó rau muống ướt.

"Tấm trắng trắng này của ai vậy ngoại?"

"Ông bà xa."

"Xa cỡ nào mà không có tên?"

"Lau thì lau. Đừng dời."

"Con có dời đâu, con hỏi thôi." Kình gãi gáy. "Xa như ông bà cố hả, hay xa như ông bà ông Sáu Lợi?"

Bà không cười. Cái miệng nhai trầu chậm lại một nhịp rồi nhai tiếp.

"Lau xong thì ra hè rửa rau giùm ngoại."

Bà quay đi. Bó rau muống nhỏ nước thành một vệt dài trên nền đất, chạy từ cửa ra tới bếp.

Kình lau nốt cái chân lư, đặt đĩa trái ngay ngắn, rồi ra hè sau. Bà ngồi bệt cạnh lu nước, nhặt rau, tay không run mà nhặt chậm hơn người ta nhặt.

"Ngoại, hai tấm bên ngoài là cụ ngoại mình hả?"

"Ừ."

"Hồi trước con đâu đọc được. Giờ đọc hết rồi nè. Hiển khảo, hiển tỷ."

"Đọc thầm thôi." Bà bẻ cọng rau muống, ném vô rổ. "Chữ để đó cho người ta nhớ, không phải để kêu."

"Còn tấm trắng, kêu được không?"

"Rửa rau."

"Con rửa ba nước rồi."

"Rửa nước thứ tư."

Kình rửa nước thứ tư. Nước trong lu đục màu trà, rau muống xanh dưới đó trông như rong. Nó bưng rổ vô bếp, rồi đi ra chái sau. Cộc đang đi tới, và cách nó đi làm Kình dừng lại.

Hồi trước Cộc hay nhảy tót lên xà gian chính, đi một đường thẳng trên cái đòn tay chạy ngang bàn thờ, vừa đi vừa ngó xuống như chủ nhà. Giờ nó men theo vách chái, lưng sát tường, lông xẹp, mỗi bước dừng lại ngó trước ngó sau.

"Mày đi như ăn trộm."

"Tao đi như người tử tế."

"Người tử tế không đi lủi thủi vậy."

"Nhà mày đông ông bà quá." Cộc không ngó nó, ngó cái vách. "Tao ngại."

Kình cười ngặt nghẽo. "Ông bà tao hiền, đâu có ăn thịt mày."

"Hiền cỡ nào cũng là ông bà. Tao ở nhờ, tao biết điều."

"Mày ở từ hồi tao còn bò mà ở nhờ."

"Ở nhờ lâu năm vẫn là ở nhờ." Cộc leo lên cái chõng, cuộn đuôi lại. "Mày tính làm gì với cuộn lưới đó?"

Cuộn lưới võng cũ nằm trên xà chái từ hồi nào, bụi phủ một lớp mịn. Kình kéo xuống, phủi, bụi bay mù cả mặt. Nó cột một đầu vô cột nhà, đầu kia vô cây xà ngang, kéo căng, buộc nút.

Đầu bên cột cao hơn đầu bên xà một gang. Cả cái võng nghiêng ra phía cửa chái.

"Mày căng sao xiêu vậy?"

"Có xiêu đâu."

"Cái đầu này cao hơn đầu kia cả gang."

"Hồi ở nhà má, má căng ngoài hiên kiểu này nè." Kình vỗ vỗ cái nút. "Nắng chiều rọi xéo vô, má nằm vừa hơ nắng vừa vá áo."

Cộc im một nhịp. Rồi nó nói, giọng khàn nghe thấp hơn mọi bữa.

"Căng vậy té đó."

"Không té đâu."

"Té."

"Cá không?"

"Tao có gì mà cá. Một cái đầu cá linh."

"Chịu." Kình leo lên võng, ngả lưng. Cái võng chao qua, đung đưa một vòng, rồi yên. Không té. Dây võng kêu cọt kẹt trên cây xà, nghe quen như tiếng ai gọi từ hồi nào xa lắc.

Nó nhổm dậy ngay, hai chân chạm đất. "Thấy chưa. Vững chắc như đình."

"Chưa té bữa nay thôi." Cộc quay mặt vô vách. "Dọn gánh coi. Bà kêu ăn sáng rồi."

Bữa sáng bà nấu cháo trắng với mắm. Kình ăn hai chén, nhìn bà gắp mắm bỏ vô chén nó mà chính bà không đụng đũa.

"Ngoại ăn đi."

"Ngoại ăn rồi."

"Hồi nào?"

"Hồi con còn ngủ."

"Con dậy từ canh năm, nghe ngoại ra hè."

"Vậy hồi ngoại ra hè." Bà gắp thêm miếng mắm. "Ăn đi, nguội."

Bà nhai trầu, nói chuyện thằng Tửng lợp lại mái nhà, rồi ông Sáu tính tiền lá chưa thu.

Nó để lại một chén cháo dưới chân chõng cho Cộc. Lúc quay ra chén đã sạch bóng, như được liếm hai lượt.

Trưa nó phụ bà phơi rau. Tới lúc quay vô gian chính đặt chén nước lên bàn thờ, nó đứng khựng.

Lư hương vẫn chỗ cũ. Đĩa trái vẫn chỗ cũ. Tấm bài vị trắng không còn nằm ở góc nó lau sáng nay. Nó đã bị kéo lùi vô sát vách hơn, khuất hẳn sau thân lư hương, chỉ còn lộ một mép gỗ trắng như cái răng.

Kình ngó quanh. Nhà chính vắng. Ngoài sân bà đang phơi rau, lưng quay về phía này.

Nó đứng nhìn cái mép gỗ trắng ló ra sau lư hương, nhớ hai chữ đừng dời, rồi đặt chén nước xuống đúng chỗ và bước ra, không ngoái lại.