Chị Nghêu quấn dây xuồng hai vòng quanh gốc tràm, giật thử một cái, rồi quăng con dao qua mạn cho Kình.

"Bắt lấy."

Kình chụp được cán. Lưỡi dao sáng loáng, cũ, mòn vẹt một bên. Dưới chân nó, nước đen như trà, cái bóng núi đổ xuống mặt nước thành một khối sẫm không thấy đáy. Chị Nghêu nhảy lên mỏm đá, hất cái gùi lên vai.

"Đi."

Lối mòn bắt đầu ngay sau lưng mấy gốc tràm. Đá trơn rêu, mỗi bước phải đặt chân nghiêng, bám vô rễ cây thò ra như cánh tay người chết đuối. Rừng khép lại trên đầu hai đứa, rậm tới mức ánh sáng chỉ còn là những đốm vàng nhỏ rơi lốm đốm trên vai áo. Đâu đó bên phải có tiếng suối chảy, mảnh, đều, như ai rót nước từ trên cao.

"Chị ơi."

"Gì?"

"Bà Ba Khô ngồi với ngoại rồi hả?"

"Tao nhờ bả hồi sáng. Bả mang theo cái quạt, bả nói bả quạt giùm ba ngày."

"Ba ngày?"

"Bà Tư ngủ ba ngày mới tỉnh hẳn. Mày lo chi."

"Tui đâu có lo."

"Mày lo hiện trên lưng. Cái lưng mày cong như cung." Chị bước nhanh hơn. "Đi nhanh. Mày thở như trâu."

"Núi cao quá."

"Núi cao hồi xưa. Giờ thấp rồi."

"Núi thấp làm sao?"

"Cây hết thì núi thấp."

Hai đứa leo thêm mấy trăm bước. Chị Nghêu dừng lại bên một gốc cây già, bàn tay chị vuốt dọc vỏ cây, tìm một chỗ sần.

"Cây này ngày xưa đầy," chị nói. "Giờ đi cả buổi mới thấy một khóm."

"Ai hái hết?"

"Ai cũng hái. Hái dư. Hái tích. Hái bán." Chị gõ ngón tay lên vỏ cây hai cái. "Mày nghe cho kỹ, bài đầu. Không được cắt trước khi hỏi."

"Hỏi ai?"

"Hỏi cây."

"Ai dạy chị bài này?"

"Ba tao."

"Ba chị giờ đâu?"

"Mất." Chị không quay lại. "Hỏi ít thôi. Núi nghe."

"Núi nghe được hả?"

"Núi không nghe. Mà mày hỏi nhiều thì tao nhức đầu."

"Dạ." Nó hắng giọng, làm bộ chắp tay. "Hỏi như vầy. Dạ thưa cây, cho..."

"Đừng làm cái bộ đó." Chị gạt tay nó xuống. "Ba bước. Từ chỗ mày thấy cây tới chỗ mày đứng cắt, đi ba bước. Dừng, xin, hái vừa đủ, không lấy thêm một cọng."

"Xin bằng câu gì?"

"Câu gì cũng được."

"Chị nói câu nào cho tui bắt chước."

"Bắt chước thì cây biết." Chị liếc nó một cái. "Mày hỏi cây có chịu không hả? Tao hỏi mày có xứng cho nó chịu không."

"Xứng cỡ nào?"

"Cỡ nào mày tự biết. Mày không biết thì nó không chịu, mày về tay không."

"Nếu nó không chịu mà mình cắt?"

"Thì mày ra khỏi núi, về nhà, bà mày vẫn nằm đó." Chị quay lưng đi tiếp. "Đi."

Họ đi thêm cả buổi. Mồ hôi chảy xuống cổ Kình, cái áo vá dính vô lưng. Hai lần chị dừng ở những khóm lá nhìn giống ngải, ngồi xổm, vuốt lá, rồi lắc đầu, đứng dậy đi tiếp. Lần thứ ba chị dừng ở một vách đá thấp, ngó xuống một bụi cây nhỏ mọc giữa hai tảng đá, lá sẫm, bản to, gân nổi.

Chị đứng im rất lâu. Rồi chị quay lại.

"Tới."

"Chỗ này hả?"

"Đứng sau tao."

"Tui đứng sau chị rồi."

"Đứng sau nữa."

Kình lùi một bước. Chị Nghêu ngồi xuống bên một tảng đá, hai tay đặt lên gối, không đụng tới cây.

"Mày," chị nói. "Lên."

"Hả?"

"Lên đi. Ba bước."

"Tui hả?"

"Mày. Tao đứng coi mày hỏi."

Kình nuốt nước miếng. Con dao trong tay nó nặng trịch. Nó bước một. Bước hai. Bước ba. Đá dưới chân trơn, mùi đất ẩm nồng lên, mùi rễ khô hăng hăng như trong sau hè nhà bà.

Nó ngồi xuống trước khóm cây, dao đặt bên đầu gối, chưa rút. Nó nhìn khóm lá. Mấy tàu lá sẫm đứng im trong gió không có.

Nó cất tiếng. Giọng tự nhiên, thói quen cũ, y như hồi nhỏ nói với con gà mái, với con trâu nhà ông Sáu, với cái ghe cũ.

"Cho tui xin một củ nghen. Ngoại tui bệnh. Tui lấy một củ thôi."

Không có gió, dù chỉ một cọng.

Cả khóm cây lay.

Đồng loạt, từ lá thấp tới lá cao, như một bầy người vừa nghe ai gọi tên mình. Đất quanh gốc khẽ động. Không phải đất lún, không phải sụp. Đất tơi ra như vừa có ai lấy ngón tay xới nhẹ. Một củ tím sẫm trồi lên từ lòng đất, nửa chừng, đất còn bám trên vỏ, tròn nhẵn như một cái trứng đặt sẵn trong lòng bàn tay.

Con dao vẫn nằm yên bên đầu gối Kình, chưa rút khỏi vỏ. Nó rụt tay lại sát ngực, hơi thở dừng ở cổ họng. Mùi đất mới xới bốc lên, ngai ngái và sống, giống mùi sau hè nhà bà mỗi buổi mưa đầu mùa.

Phía sau nó, không có tiếng động gì.

Kình quay đầu.

Chị Nghêu đứng đó, đứng thẳng, đứng sững, một tay còn giữ quai gùi. Mặt chị không có biểu cảm gì, không sợ, không ngạc nhiên, không cau. Cái mặt trống như tờ giấy chưa viết.

"Chị Nghêu?"

Chị bước tới. Chậm, từng bước, giày dẫm lên lá khô mà không nghe tiếng. Ngồi xuống bên cạnh nó, nhìn củ ngải trồi lên, nhìn khóm lá đã ngừng lay, rồi nhìn bàn tay Kình, bàn tay vẫn trống không.

"Chị..."

"Đừng cho ai biết chuyện này nghen."

"Chuyện gì?"

"Chuyện vừa rồi." Chị không nhìn nó, mắt vẫn dán vô củ ngải. "Ai cũng vậy. Ai cũng đừng. Ông áo chàm cũng vậy."

"Tui không hiểu..."

"Mày không cần hiểu."

"Tui chỉ xin một củ."

"Tao nghe."

"Vậy mà..."

"Tao nghe, mày chỉ xin một củ." Chị bật ra một hơi thở như cười mà không phải cười. "Giờ im."

"Nhưng mà tui chỉ..."

"Tao nói mày không cần hiểu." Chị đưa bàn tay xuống, nâng củ ngải lên khỏi đất bằng hai ngón, nhẹ như nâng một con chim non. Đất rơi xuống từng hạt. "Nghe tao nói. Đừng cho ai biết. Ai cũng vậy."

"Dạ."

Chị bẻ một tàu lá bên cạnh, gói củ ngải lại, dúi vô tay Kình. Lá còn ấm. Rồi chị quay lưng, bước xuống lối mòn trước, không chờ nó, không ngoái lại.