Kình bẻ cục than làm đôi, nghe rắc một tiếng gọn, rồi đặt nửa cục dính đầy bồ hóng lên mép miếng ván.

Miếng ván nó lau sạch từ chiều, đặt ngang cái chõng ở chái sau, ngọn đèn dầu mới mua kê sát bên. Nó mài sẵn một nghiên mực cho mình, còn than là phần của Cộc. Cộc ngồi chồm hổm ở đầu kia chõng, cái đuôi quấn vô chân, mặt tỏ vẻ chịu khổ.

"Mày kêu tao lại học chữ làm chi? Tao sống đủ lâu rồi."

"Học cho biết với người ta."

"Người ta nào?"

"Người ta nào cũng được. Lỡ có ai hỏi tên mày, mày viết ra."

"Ai hỏi tên tao? Ai thấy tao đâu?"

"Thầy Đức thấy."

"Thầy Đức hỏi tên tao hồi nào?"

"Thầy chưa hỏi." Kình chìa cục than. "Nhưng thầy là người hay hỏi."

Cộc nhìn cục than như nhìn con rắn. Rồi nó thở dài, bàn tay lông xù duy nhất đưa ra, chộp lấy.

"Rồi, học cái gì? Học một chữ tao được mấy con khô?"

"Không có khô."

"Vậy tao học nửa chữ."

"Nửa chữ không có nghĩa."

"Nửa khô cũng không có nghĩa."

"Tên mày. Chữ Cộc." Kình viết mẫu bằng mực trên góc ván, nét to, từng nét chậm. Nó ghép chữ này từ hai bộ, tự nghĩ ra: bộ khẩu bên trái cho cái miệng lúc nào cũng nói, bên phải là bộ thủ, thêm một nét ngang cho cái tay. "Viết theo."

"Bộ thủ là tay hả?"

"Tay."

"Tay nào? Tay mày hả?"

"Tay mày."

"Tay tao sao mày chỉ cho tao có một?"

"Tại mày chỉ có một."

"Biết vậy." Cộc đắc ý gật gù. "Chữ nhà mày nói thật."

Nó cúi xuống, kẹp cục than giữa mấy ngón nhỏ xíu, đặt đầu than lên ván. Kình ngó nó, chờ một đường nguệch ngoạc như con nít vẽ giun.

Cộc kéo một nét ngang. Rồi nét đứng. Rồi nét sổ bên phải, nét hất cuối cùng. Từ trên xuống, từ trái qua phải, gọn, đều, không thừa một nét nào, như tay đã quen cầm bút hàng nghìn lần. Bồ hóng bám nâu trên đầu ngón nó.

Kình há miệng.

Cộc ngó chữ vừa viết. Ngó Kình. Rồi nó lật bàn tay lại, lấy cái lông bụng xù chùi một phát, nhòe sạch cả chữ.

"Tao đâu có biết chữ."

"Mày vừa viết."

"Viết đâu. Vẽ."

"Vẽ đúng thứ tự nét."

"Vẽ đại."

"Đại gì mà đại thứ tự từ trên xuống, từ trái qua?" Kình khoanh tay. "Chắc mày ăn may."

"Ăn may." Cộc gật đầu cái rụp, nhẹ cả người. "Ăn may. Tao ăn may cả đời."

"Viết lại đi. Tao coi mày may lần hai không."

"Không."

"Viết."

"Không viết. May một lần là đủ, may hai lần là hết may."

"Viết lại hay tao không chia cái đầu cá ngày mai."

Cộc nhìn Kình, nhìn cục than. Nó nhăn mũi một hồi thật lâu. Rồi nó cúi xuống, kéo một nét ngang, nhưng lần này từ phải qua trái. Nét đứng từ dưới lên. Nó viết cái chữ ngược từ dưới lên trên, một cái xác chữ nằm ngửa bụng, hai tay dang ra, thở không ra hơi.

"Chữ gì vậy?"

"Chữ Cộc."

"Chữ này là chữ đau bụng."

"Chữ Cộc viết như vầy."

"Mày cố ý!"

"Tao cố ý hồi nào. Tao dốt."

Kình chồm tới giành cục than. Cộc rụt tay lại, bị tụt xuống gầm chõng. Hai đứa túm nhau, Kình quờ tay vô lông, Cộc ôm cục than hú lên, bồ hóng văng tung tóe lên mặt, lên áo, lên cả đầu ngọn đèn. Kình nằm lăn xuống nền đất cười rũ rượi, còn Cộc cười sặc sụa, cái giọng khàn như ông già hút thuốc rê nghe ho sặc sụa hơn là cười.

"Trả đây!"

"Không trả!"

"Mặt mày dính than tùm lum rồi!"

"Mặt mày cũng vậy!"

Tiếng cười của hai đứa chạy ra tới ngoài giậu tre. Kình gạt mồ hôi lẫn bồ hóng trên trán, ngước lên, thấy ngoài hàng giậu một bóng áo chàm đứng im.

Thầy Đức đứng ngay bên kia, không bước vô. Một tay ông vịn giậu, một tay xách cái đèn lồng nhỏ. Ông đang nhìn về phía chái, đứng ở đó từ lúc nào Kình không rõ.

Kình bật dậy, quệt mặt, chạy ra cửa giậu.

"Thầy! Vô uống trà. Con mới pha."

Thầy Đức lắc đầu. "Bà ngủ chưa?"

"Dạ, chắc ngủ rồi."

"Vậy thôi. Tôi đi một vòng."

"Mặt cậu dính than," thầy nói.

"Dạ. Con với... con đang tập viết."

"Tập viết thì tập nhỏ tiếng. Bà ngủ."

"Dạ, con xin lỗi thầy."

"Không phải xin lỗi tôi."

Ông xách đèn lồng bước đi, ánh đèn lắc lư trên bờ ruộng, nhỏ dần trong bóng tối. Kình đứng nhìn theo một lúc, rồi quay vô. Cộc đã cuộn tròn trên chõng, ngoảnh mặt vô vách, vờ ngủ. Trên ván, góc chữ ngược của nó vẫn còn đó, tay chân dang ra.

Nó không xóa.

"Cộc."

"Ngủ rồi."

"Mày vừa nói chuyện."

"Nói mớ."

"Chữ ngược đó mày không xóa."

"Lười."

Kình thổi tắt đèn, leo lên võng. Nó nằm, hai chân thòng một bên, mắt mở. Qua vách, tiếng bà ho vọng sang, mấy tiếng ngắn, khô, rồi im. Nó nhẩm lại mấy chữ bà nói với gói thuốc hôm đó. Nhờ nghen. Nó nhỏ. Nhẩm sai thứ tự một lần. Nhẩm lại, sai nữa. Nó bỏ.

Nó chờ cho tiếng thở của Cộc đều lại, rồi trèo xuống võng, rón rén đi chân đất ra cửa sau.

Trăng khuyết mờ sau mây. Bụi tre sau vườn đứng như một cái bóng lớn. Dưới gốc, mấy cái chậu sành xếp thành hàng, lá ngải sẫm lại trong bóng đêm. Kình ngồi xổm trước cái chậu gần nhất, hai khuỷu tay đặt lên đầu gối, đưa một bàn tay ra, từ từ.

"Đi ngủ."

Giọng bà vọng ra từ trong tối của nhà chính, không lớn, không nhỏ.

Kình rút tay về.