Nước rút được nửa tháng thì bãi giữa thành của bọn trẻ con.

Ngô trồng vụ trước đã cao quá đầu người lớn, lá dài, mép lá sắc, đi qua mà không khéo thì cứa vào cánh tay thành một vệt đỏ rát cả buổi. Trong ruộng ngô có lối. Lối không phải ai làm, chỉ là chỗ người ta đi nhiều thì thành. Bọn thằng Tuấn thuộc hết, đứa nào cũng biết lối nào ra bến, lối nào vòng về phía lò gạch, lối nào cụt.

Buổi trưa người lớn ngủ, bãi thuộc về chúng nó.

Bọn nó có bốn đứa hay đi cùng nhau. Thằng Tuấn hơn thằng Đót một tuổi, bố làm ở lò gạch, nhà có cái xe đạp thống nhất nên nó oai. Con Hạnh nhỏ nhất mà chạy nhanh nhất, tóc cắt ngang tai vì mẹ nó cắt cho tiện. Thằng Kiên mới chuyển ra, da trắng hơn cả bọn, và bị trêu vì cái đó suốt mấy tháng. Rồi đến thằng Đót.

Luật của cả bọn chỉ có một điều: phải về trước lúc người lớn dậy. Người lớn ngủ trưa chừng một tiếng, dậy là ra sân, ra sân là thấy con mình đi đâu. Đứa nào về muộn thì ăn chửi, mà chửi ở xóm ấy thì chửi to, cả dãy nghe được, nhục hơn là đau.

Trưa tháng chín nắng còn gắt. Ve kêu trong mấy cây xoan bên đường đê, kêu một hồi dài rồi im, rồi lại kêu. Đất bãi phơi từ sáng, giẫm lên nóng rát gan bàn chân, nên đứa nào cũng đi kiểu nhấc chân nhanh, chạy vài bước lại tìm chỗ có bóng mà đứng.

Trò thì tuỳ hôm. Có hôm bắt cào cào buộc chỉ vào chân cho bay vòng vòng. Có hôm đào hang dế. Có hôm bốn năm đứa ra bến ngồi thi ném thia lia, đứa nào ném được năm nhịp là oai nhất xóm trong hai ngày. Nóng quá thì xuống sông.

Xuống sông thì có luật.

Luật ấy không ai đọc ra thành lời, nhưng đứa nào cũng thuộc từ hồi chưa biết bơi. Tắm ở khúc bến thì được, chỗ ấy nông, đáy cát, đứng còn thấy chân. Tắm ở dưới cây gáo cũng được, nước lặng. Bơi ra tới cái sào cắm ngoài xa thì tuỳ đứa nào liều. Riêng cái vụng dưới chân gò thì không.

Hôm ấy thằng Kiên hỏi tại sao.

Nó là đứa mới, nhà mới chuyển từ trong đê ra được hơn năm, và đứa mới thì hay hỏi những cái mà đứa cũ đã thôi hỏi từ lâu. Thằng Tuấn bảo dưới ấy nước xoáy. Con Hạnh bảo không phải, dưới ấy sâu, sâu lắm, sâu hơn cả chỗ tàu cát đứng. Một đứa nữa bảo bà nó dặn là ở đấy có cái gì đó.

Thằng Kiên hỏi có cái gì.

Không đứa nào trả lời được. Chúng nó đứng trên bờ nhìn xuống cái vụng một lúc, rồi con Hạnh bảo thôi nói chuyện khác đi, và cả bọn nói chuyện khác thật.

Tôi kể kỹ đoạn này vì về sau tôi mất rất nhiều công mới hiểu ra rằng cái luật ấy chính là cái đáng sợ, chứ không phải cái vụng. Một khúc sông sâu thì chỉ là một khúc sông sâu. Nhưng một khúc sông mà ba đời người dặn nhau đừng xuống, dặn bằng đúng một câu, không ai thêm không ai bớt, không ai biết vì sao, thì cái ấy đã là một thứ khác rồi. Nó đang được nuôi. Người ta nuôi nó bằng chính việc dặn nhau.

Hôm ấy chúng nó không xuống nước. Không đứa nào nói là vì cái vụng, và có lẽ đúng là không phải vì cái vụng. Chỉ là nói tới đấy rồi thì cả bọn hết muốn tắm.

Chúng nó đi bắt chuồn chuồn ngô.

Chuồn chuồn ngô to bằng đốt tay, cánh cứng, đậu trên ngọn cỏ may chỗ bìa ruộng. Muốn bắt thì phải đi từ phía sau, tay khum lại, chụp một cái dứt khoát. Thằng Đót bắt kém nhất bọn. Nó hấp tấp, hay chụp hụt, chụp hụt thì con chuồn chuồn bay lên cao rồi lại đậu xuống cách đó vài bước, như trêu.

Rồi có con chào mào.

Con chào mào đậu ở bụi duối rìa ruộng ngô, mào đen, má đỏ, cái đuôi nhấp nhô. Nó thấy đẹp. Nó bỏ chuồn chuồn, đi theo. Con chim bay lên, đậu xuống, bay lên, đậu xuống, mỗi lần một xa hơn một chút, và cứ mỗi lần như thế nó lại đi thêm vài chục bước nữa, mắt để trên ngọn cây chứ không để dưới chân.

Chuyện đi lạc bao giờ cũng thế. Không ai đi lạc bằng một bước lớn. Người ta đi lạc bằng hai chục bước nhỏ, bước nào cũng hợp lý, bước nào cũng còn quay lại được, và đến cái bước làm cho không quay lại được nữa thì cũng chẳng có gì báo cho biết.

Con chào mào bay hẳn. Nó đứng lại.

Chỗ ấy ngô cao quá đầu nó nhiều. Bốn phía là lá, lá nào cũng giống lá nào, gió đi qua thì cả ruộng cùng lay một lượt và chẳng chỉ về hướng nào cả. Nó gọi thằng Tuấn. Không có tiếng đáp. Nó gọi lần nữa, to hơn, và lần này nó nghe rõ giọng mình vừa ra khỏi miệng đã bị đám lá nuốt mất.

Nó không sợ ngay. Nó tám tuổi và nó đã lạc trong ruộng ngô vài lần rồi, lần nào cũng chỉ cần đi thẳng một hướng là ra tới bờ.

Nên nó đi thẳng.

Nó đi chừng hai trăm bước, và ruộng ngô vẫn còn. Nó đổi hướng, đi thêm hai trăm bước nữa. Đất dưới chân bắt đầu khác: khô hơn, cứng hơn, có sỏi. Ngô thưa dần, thấp dần, rồi hết hẳn, và trước mặt nó là một sườn đất thoai thoải dẫn lên cao.

Nó ngẩng lên và không thấy đứa nào.