Bên hòn đá mốc trắng ở lưng chừng đường mỏ, nơi thợ mỏ vẫn ngồi nghỉ chân, có một ông già đang đặt đôi thùng nước xuống đất, chậm rãi như người đã làm việc ấy cả đời.

Ông nhỏ người, đầu trọc lốm đốm, áo nâu vá chằng vá đụp. Chân trần. Một cây đòn gánh tre bóng lên vì tay người, hai đầu treo hai thùng gỗ, trên miệng một thùng úp cái chén sành mẻ một miếng ở vành.

Trần Tinh không có ai bán nước. Giếng làng ai cũng múc được, mà người đi mỏ thì mang bầu theo. Kha Viễn định đi qua.

"Khát không?"

Ông già hỏi mà không ngẩng lên, tay vẫn lau cái chén bằng vạt áo.

"Cháu không mang tiền."

"Nước có đòi tiền đâu."

Ông múc một chén, đưa ra. Nước trong tới mức nhìn thấy cả chỗ mẻ ở vành chén in xuống đáy. Kha Viễn đón lấy bằng hai tay, vì ở làng anh, nhận gì của người già cũng phải hai tay.

Nước mát. Không phải cái mát của nước giếng làng, vốn có vị đá và hơi tanh Sa. Cái mát này đi xuống cổ, xuống ngực, rồi lan ra như ai mở cửa một gian phòng bí bách.

"Ông ở đâu tới ạ?"

"Ở đằng kia." Ông chỉ về phía sau lưng, nơi chẳng có gì ngoài đồng bụi.

"Đằng kia đâu có làng."

"Thì có ông."

Kha Viễn bật cười. Ông già cũng cười, miệng móm không còn cái răng nào.

"Mặt mày nhăn như đang tính nợ," ông nói. "Tính gì mà khổ vậy?"

"Tính Sa. Tầng ba sắp cạn, cả thị tộc thiếu Sa nộp thuế."

"Ừ." Ông thả một hòn sỏi vào thùng nước, nhìn nó chìm. "Thế mày định làm gì?"

"Cháu chưa biết. Đào sâu hơn thì gặp tầng cấm. Đào ngang thì đụng vỉa nhà Vân. Chỗ nào cũng có đá chắn."

Ông già gật gù, như vừa nghe một chuyện thú vị. Rồi ông cúi xuống, khoắng tay vào thùng, cho Kha Viễn xem dòng nước xoáy nhẹ quanh hòn sỏi dưới đáy.

"Nước gặp đá thì đi vòng," ông nói. "Ông sống lâu rồi, chưa thấy nước nào thua đá cả."

Kha Viễn nhìn hòn sỏi. Nước vẫn chảy quanh nó, chậm, không ngừng.

"Đá to thì sao ạ?"

"Thì đi vòng xa hơn." Ông già đón lại cái chén, úp lên miệng thùng. "Có gì đâu."

Khi anh ngẩng lên định hỏi thêm, ông đã gánh đôi thùng lên vai, chậm rãi bước ra đồng bụi, về phía chẳng có làng nào. Đường ở đó toàn đá dăm sắc cạnh. Ông đi chân trần mà không một lần nhón gót.

Miệng mỏ là một cái giếng vuông, sâu thẳm, bốn vách đóng gỗ, thang dây treo chằng chịt như mạng nhện. Trên miệng giếng, cái tời lớn kêu cót két mỗi lần kéo thùng Sa lên. Mỗi tầng sâu chừng ba mươi trượng. Xuống tới tầng ba, ánh sáng ban ngày chỉ còn bằng một hạt Sa.

Ở tầng ba, Nham Thất đã đào được nửa buổi.

Anh to gần gấp đôi Kha Viễn, toàn thân là đá hoa cương sống, xám, lốm đốm, rêu xanh mọc ở các khớp như rêu mọc chân tường. Hai tay anh to như hai cái xẻng, nên Thạch tộc không cần cuốc. Thấy Kha Viễn, anh dừng tay, quay đầu rất chậm. Đôi mắt màu hổ phách sáng lên trong bóng tối.

"Hạt."

"Chào Thất."

Im một lúc lâu. Ở với Thạch tộc phải quen những khoảng im như thế.

"Hạt… tới muộn."

"Tôi gặp một ông già bán nước."

Lại im. Nham Thất nghĩ về chuyện đó, như nghĩ về một hòn đá lạ.

"Trần Tinh… không ai bán nước."

"Tôi cũng nghĩ vậy."

"Ông ấy… lấy bao nhiêu?"

"Không lấy gì."

Nham Thất gật đầu, chậm như đá trôi. "Vậy là… không phải buôn." Anh quay lại vách đá. "Vậy là… người tốt. Hoặc người lạ."

Kha Viễn cầm cây đèn dầu soi lên vỉa. Mọi năm, vỉa Linh Sa tầng ba sáng như một dải sương đọng trong đá, lấp lánh từng hạt. Bây giờ ánh sáng ấy thưa như tóc người già. Anh đếm số hạt sáng trong một gang tay vách đá: mười chín. Tháng trước là bốn mươi.

"Vỉa chết nhanh quá," anh nói.

"Không chết."

Kha Viễn nhìn bạn. Nham Thất áp bàn tay đá lên vách, nhắm mắt. Thạch tộc nghe được đá, như người ta nghe được nhịp tim qua lồng ngực.

"Không chết," Nham Thất nói lại. "Đá… vẫn còn ấm. Nhưng nước của nó… chảy đi."

"Chảy đi đâu?"

"Không biết." Anh mở mắt. "Đá… không nói."

"Thất nói rõ hơn được không?"

"Không." Nham Thất nghĩ thêm một lúc. "Hạt hỏi… ba lần… cũng không."

Kha Viễn phì cười. Năm nhịp thở sau, Nham Thất cũng cười, tiếng cười lục cục như sỏi lăn trong thùng.

Rồi cả hai cùng im. Tiếng nước nhỏ giọt đâu đó dưới tầng sâu, đều như ai gõ móng tay lên vại.

"Thất có đọc giấy đỏ ở Kiều Đài chưa?"

"Nghe… người ta nói."

"Thị tộc thiếu Sa thì nộp người. Năm nay thị tộc Kha thiếu."

Nham Thất quay lại nhìn anh. "Hạt… sợ à?"

"Không phải tôi. Tôi là cốt tạp, họ lấy tôi làm gì." Kha Viễn nói nhanh, nhanh hơn mức anh muốn. "Tôi sợ cho đứa khác."

"Giấy đỏ… ghi tới mười bảy."

"Thì sao?"

"Hạt… mười sáu."

"Hạt… nói dối."

"Sao Thất biết?"

"Tay." Nham Thất chỉ vào bàn tay anh đang nắm chặt quai đèn tới trắng khớp. "Đá… không nắm chặt vậy. Người sợ… mới nắm."

Kha Viễn nới tay. Anh không cãi.

"Nếu tầng ba cạn thật, Thất có nghe được đá chỗ khác không?"

"Đá… dưới nữa," Nham Thất nói. "Ấm hơn. Nhưng… không thích người."

"Đá mà cũng không thích người à?"

"Đá dưới đó… nhớ người." Anh rút tay khỏi vách. "Nhớ… không vui."

Lúc ra về, vầng Luân đã ngả về hướng Không, đỏ đục như hòn than nguội. Con đường mỏ đi qua rìa Đồng Cỏ Mạch, nơi cỏ không mọc thành bãi mà mọc thành những hàng thẳng tắp chạy tít tới chân trời, như có ai kẻ thước lên mặt đất. Người già bảo cỏ Mạch mọc theo mạch linh khí dưới đất, mạch đi đâu cỏ mọc theo đó.

Kha Viễn dừng lại.

Trong những hàng cỏ còn xanh xám, có một hàng đã úa vàng từ gốc. Chỉ một hàng thôi. Nó chạy thẳng như dây dọi qua cả cánh đồng, không cong một chút, cho tới tận chỗ chân trời có một bức tường trắng chói lên trong nắng chiều.

Sứ quán Tuyệt Phong Môn.