Khoa dành cả buổi tối để tra cứu kỹ càng về lý lịch của ông Lê Văn Tòng, sử dụng những mối quan hệ quen biết của Cậu Duy để tiếp cận các thông tin cơ bản mà không cần phải trực tiếp liên hệ với cơ quan chức năng, tránh gây ra bất cứ sự chú ý không mong muốn nào vào giai đoạn nhạy cảm này của cuộc điều tra.

"Năm mươi tư tuổi," nó đọc to cho cả đội cùng nghe, khi mọi người tụ họp lại vào buổi tối để cập nhật tiến độ mới nhất. "Làm bảo vệ trực đêm cho khu trọ này đã hơn mười năm, trước đó từng làm công nhân tại một xưởng cơ khí nhỏ, không có tiền án tiền sự nào được ghi nhận."

Trọng gật đầu, ghi chép lại thông tin đó vào bảng tổng hợp chung, và anh hỏi thêm về hoàn cảnh gia đình của ông Tòng, một yếu tố quan trọng có thể giúp lý giải động cơ đằng sau bất cứ hành vi bất thường nào nếu thật sự có liên quan tới vụ án.

"Ông ấy có gia đình không?" anh hỏi.

Khoa lật lại thông tin, tìm kiếm thêm chi tiết trước khi trả lời.

"Có vợ, không có con," nó đáp. "Vợ ông ấy bị bệnh mãn tính nhiều năm nay, cần chi phí điều trị thường xuyên, trong khi thu nhập từ công việc bảo vệ không cao lắm, chỉ đủ trang trải cuộc sống cơ bản."

Lệ cảm thấy một sự phức tạp mới trong lòng khi nghe tới chi tiết đó, bởi nó gợi mở ra một động cơ hoàn toàn khác so với những gì cả đội từng hình dung ban đầu: không phải sự tàn nhẫn hay tham lam đơn thuần, mà có thể là một sự tuyệt vọng đến từ gánh nặng tài chính vì bệnh tật của người thân.

"Nếu đúng như vậy," cô nói, "thì có lẽ ông Tòng cũng chỉ là một mắt xích nhỏ, bị lôi kéo vào việc này vì cần tiền chữa bệnh cho vợ, chứ không phải là kẻ chủ mưu đứng sau toàn bộ sự việc."

Ngần lắng nghe, và cô cảm thấy một sự phức tạp trong cảm xúc của chính mình: vừa cảm thông cho hoàn cảnh khó khăn của ông Tòng, vừa không thể quên đi hậu quả nghiêm trọng mà hành động của ông, dù vô tình hay cố ý, đã gây ra cho cuộc đời của Hồ Văn Kha.

"Dù hoàn cảnh có khó khăn tới đâu," cô nói, "cũng không thể biện minh hoàn toàn cho việc để một người chết ngạt trong im lặng mà không tìm cách cứu giúp, nếu đúng là ông ấy biết được điều gì đó bất thường đang xảy ra."

Trọng gật đầu đồng tình, và anh nhấn mạnh thêm về tầm quan trọng của việc tiếp cận ông Tòng với một thái độ vừa kiên quyết vừa nhân văn, không để cảm xúc cá nhân chi phối quá trình thu thập bằng chứng và tìm ra sự thật cuối cùng cho vụ án.

"Chúng ta cần công bằng với cả hai phía," anh nói. "Tìm ra sự thật, nhưng cũng cần hiểu rõ hoàn cảnh đã đẩy một con người tới quyết định sai lầm, trước khi đưa ra bất cứ phán xét cuối cùng nào về mức độ trách nhiệm của ông ấy trong toàn bộ câu chuyện này."

Khoa tiếp tục tìm hiểu thêm, và nó phát hiện thêm một chi tiết đáng chú ý: vợ ông Tòng đang điều trị tại một bệnh viện tuyến tỉnh cách đó không xa, chi phí mỗi đợt điều trị lên tới vài triệu đồng, một con số không nhỏ so với đồng lương bảo vệ ít ỏi mà ông đang nhận được hàng tháng.

"Có lẽ đây chính là động cơ," nó nói, chỉ vào những con số vừa tìm được. "Khoản tiền được trả để 'giữ kín' mỗi lần có khách muốn đi êm, dù không lớn, nhưng đều đặn, đủ để bù đắp phần nào cho chi phí điều trị ngày càng tăng của vợ ông."

Lệ gật đầu, cảm thấy bức tranh về ông Tòng giờ đây đã trở nên đa chiều và phức tạp hơn nhiều so với hình dung ban đầu của cả đội, không còn là một kẻ đồng lõa vô cảm, mà là một người đàn ông bị dồn vào đường cùng bởi hoàn cảnh, phải đánh đổi lương tâm để có thể tiếp tục chăm sóc cho người vợ bệnh tật của mình.

"Điều đó không có nghĩa là ông ấy vô tội," Trọng nói thêm, giọng anh nghiêm túc. "Nhưng nó giúp chúng ta hiểu rõ hơn động cơ, và có lẽ cũng sẽ giúp chúng ta tiếp cận ông ấy theo một cách phù hợp hơn, để ông sẵn lòng hợp tác thay vì chối bỏ hoàn toàn trách nhiệm của mình."

Ngần ngồi lặng lẽ trong góc phòng, và cô nghĩ tới hình ảnh mờ nhạt của bóng người đứng ngoài cửa mà mình từng thấy trong vòng, tự hỏi liệu đó có phải chính là ông Tòng hay không, dù dáng đi khập khiễng của người trao đổi tiền tại ATM dường như không hoàn toàn khớp với những gì cô quan sát được về dáng vẻ của ông qua lời kể.

"Có lẽ," cô nói, "ông Tòng chỉ đóng vai trò mở cửa và khóa lại, còn người nhận tiền tại ATM là một người khác, đóng vai trò trung gian cao hơn trong toàn bộ chuỗi mắt xích này."