Ông Cẩn trở ra với hai tách trà mới, đặt xuống bàn, ngồi xuống đối diện tôi, gương mặt đã lấy lại được vẻ mạch lạc quen thuộc, dù ánh mắt vẫn còn vương chút xúc động chưa nguôi từ cuộc trò chuyện lúc nãy.

"Con hỏi vì sao lại là con, đúng không?" Ông bắt đầu, giọng chậm rãi, như đang sắp xếp lại suy nghĩ trước khi trình bày một điều quan trọng. "Chú cũng mất nhiều năm mới hiểu ra cái luật này nó vận hành thế nào, không phải bằng phép màu gì đâu."

Tôi ngồi thẳng lưng, chăm chú lắng nghe, biết rằng đây là mảnh ghép cuối cùng còn thiếu trong toàn bộ câu chuyện.

"Luật cũ không chọn người theo kiểu định mệnh, dòng máu gia truyền gì hết." Ông giải thích, giọng mạch lạc trở lại như đang thuyết trình một tài liệu quan trọng. "Nó chỉ đơn giản là, ai chạy xe đêm đủ lâu, liên tục nhiều tháng, đúng khung giờ từ mười giờ tối tới một giờ sáng, trên đúng mạng lưới những con đường cũ mà Đội từng hoạt động, người đó tự động lọt vào cái luật, không cần biết họ có phải con cháu ai trong Đội hay không."

"Vậy có nghĩa là, nếu là người khác, không phải con của ba, mà chạy xe đúng kiểu như con, cũng bị 'chọn' như vậy?" Tôi hỏi, giọng có phần ngỡ ngàng trước sự thật này.

"Đúng vậy." Ông gật đầu xác nhận. "Con là con ba mày, nhưng đó không phải lý do con bị cuốn vào chuyện này. Lý do là vì con chạy đúng tuyến đường đó, đúng khung giờ đó, đủ lâu để cái luật cũ 'nhận ra' con, y hệt như cách nó từng nhận ra ba mày mấy chục năm trước."

Tôi ngồi lặng, để sự thật đó thấm vào lòng. Nó không mang màu sắc huyền bí, định mệnh như tôi từng tưởng tượng, mà mang một logic rất thực tế, gần như máy móc, dù vẫn còn đó phần không thể giải thích hoàn toàn bằng lý trí: vì sao một luật lệ truyền miệng cũ kỹ lại có thể tự vận hành suốt bao nhiêu năm mà không cần ai đứng ra điều khiển nó.

"Chú cũng từng hỏi giống con vậy đó, hồi mới gia nhập Đội." Ông kể thêm, giọng có phần hoài niệm. "Ông Tư Lành hồi đó nói với chú, đừng cố hiểu nó bằng đầu óc, chỉ cần hiểu nó bằng việc mình làm. Có những con đường giữ lại nhiều thứ hơn người ta tưởng, không phải ma quỷ gì, chỉ là... những món nợ ân tình chưa trả hết, cứ lởn vởn mãi ở đúng nơi chúng bắt đầu, chờ một người đủ kiên nhẫn đi qua đủ nhiều lần."

Tôi gật, dù vẫn chưa hiểu trọn vẹn, nhưng cảm thấy nhẹ nhõm hơn khi biết mình không phải người duy nhất từng bối rối trước câu hỏi này. Ngay cả những người đã sống với cái luật đó cả đời cũng không có một lời giải thích khoa học rõ ràng, chỉ có sự chấp nhận dần dần qua từng cuốc xe đã chở.

"Ba mày, trước khi mất mấy tháng, có lần nói với chú một câu, chú nhớ hoài." Ông Cẩn tiếp tục, giọng trầm xuống. "Ổng nói, nếu có ngày thằng Hai nó chạy xe khuya y như vậy, chắc nó cũng vướng vô thôi, không phải vì nó là con tao, mà vì tuyến đường đó vẫn còn đang chờ ai đó."

Câu nói đó, được nhắc lại qua lời ông Cẩn, khiến tim tôi thắt lại. Cha tôi đã biết trước, hoặc ít nhất là linh cảm được, rằng nếu tôi đi theo con đường tương tự, tôi cũng có thể bị cuốn vào cùng một câu chuyện mà ông đã âm thầm mang vác suốt nhiều năm.

"Vậy giờ, khi nào thì nó ngừng?" Tôi hỏi, giọng khẽ, gần như thì thầm.

Ông Cẩn chỉ tay vào cuốn sổ cước gốc tôi vẫn mang theo bên mình, cuốn sổ đang đặt trên bàn giữa chúng tôi.

"Khi nào hết những cái này." Ông nói, giọng chắc chắn. "Con lật lại coi, còn bao nhiêu cuốc chưa đóng dấu 'hoàn tất'?"

Tôi mở cuốn sổ, lật nhanh qua các trang, kiểm tra lại. Phần lớn các cuốc xe cũ, từ thời Đội còn hoạt động chính thức, đều đã có dấu tích xác nhận hoàn thành. Chỉ còn đúng một dòng, ở gần cuối cuốn sổ, chưa được khép lại: dòng ghi tên "Tư Liễu", với chú thích "chưa hoàn tất" mà cha đã viết trước khi mất.

"Chỉ còn đúng một cuốc thôi chú." Tôi nói, giọng run vì xúc động lẫn hy vọng.

"Vậy thì con biết mình cần làm gì rồi đó." Ông Cẩn nói, một nụ cười nhẹ, hiếm hoi xuất hiện trên gương mặt ông. "Khép nó lại, đàng hoàng, theo cách của riêng con. Rồi có lẽ, cái luật cũ này cũng sẽ được yên nghỉ, sau bốn mươi năm ròng rã không ai đứng ra nói lời kết thúc."

"Sau khi con khép sổ, chú với con còn cần làm gì nữa không?" Tôi hỏi, dù trong lòng đã phần nào đoán được câu trả lời.

"Không cần gì thêm hết." Ông lắc đầu, giọng nhẹ nhõm lạ thường. "Chú chỉ cần biết cuốn sổ này cuối cùng cũng có người khép lại đàng hoàng, vậy là đủ với chú rồi. Phần còn lại là của con, con muốn làm gì với đời mình sau đó là quyền của con, không ai ép buộc con phải tiếp tục thành người kế nhiệm cả đời đâu."

Câu nói đó khiến tôi thở phào nhẹ nhõm, nhận ra ông Cẩn, dù đã gắn bó với Đội Xe Đêm cả một quãng đời dài, cũng không muốn tôi phải hy sinh cả tuổi trẻ của mình để tiếp nối một truyền thống đã không còn phù hợp với thời đại này.