Bàn thờ nhỏ trong nhà được mẹ lau dọn từ sáng sớm, di ảnh cha đặt giữa, hai bên là hai bình hoa cúc vàng tươi mới mua ở chợ. Mùi nhang trầm lan toả khắp căn nhà nhỏ, quyện với mùi thức ăn mẹ đã chuẩn bị từ tối hôm trước.

Hôm nay là ngày giỗ hai năm của cha, đúng theo âm lịch mẹ vẫn tính hằng năm. Tôi xin nghỉ buổi chạy xe tối nay, dành trọn thời gian cho gia đình, điều tôi hiếm khi làm được suốt mấy tháng qua kể từ khi bắt đầu hành trình tìm hiểu về những cuốc ẩn.

"Con thắp nhang cho ba đi." Mẹ đưa cho tôi ba cây nhang đã châm lửa, giọng trầm nhưng không buồn bã như những năm trước, có lẽ vì thời gian đã giúp bà nguôi ngoai phần nào.

Tôi cầm nhang, đứng trước di ảnh cha, cúi đầu khấn thầm. Tôi không nói ra thành lời những gì đang nghĩ trong đầu, nhưng tôi thầm hứa với cha rằng tôi sẽ hoàn thành nốt cuốc xe cuối cùng ông để lại dang dở, rằng tôi đã hiểu được phần nào lý do ông chọn tiếp tục con đường đó dù đã có thể dừng lại từ lâu.

Cắm nhang vào bát hương, tôi lùi lại, đứng cạnh mẹ và Trâm, nhìn khói nhang bay lượn trong không khí, mang theo lời khấn của cả ba người lên tới cha.

"Ba hồi đó thích ăn món gì nhất vậy má?" Trâm hỏi, giọng hồn nhiên, vừa nhìn mâm cỗ cúng đầy đủ món ăn mẹ đã chuẩn bị.

"Ba con thích ăn canh chua cá lóc lắm, lần nào má nấu ổng cũng ăn hai ba chén cơm." Mẹ đáp, giọng có chút mỉm cười khi nhắc lại kỷ niệm đó. "Ba con cũng thích ăn khuya, mỗi lần đi làm về trễ là má phải để dành phần cơm, có bữa ổng về gần sáng mới ăn."

Câu nói đó của mẹ khiến tôi khựng lại một chút, nhận ra một sự tương đồng kỳ lạ giữa thói quen của cha ngày xưa và chính tôi bây giờ, những đêm về muộn, những bữa cơm nguội để dành sẵn trên bàn.

"Ba giỏi lắm hả má?" Trâm hỏi tiếp, vẫn với sự tò mò trong veo của một đứa trẻ mười ba tuổi.

"Giỏi chớ, ba con làm việc gì cũng cẩn thận, chu đáo. Hàng xóm ai cũng quý ổng, có chuyện gì khó khăn cũng hay nhờ ba con giúp." Mẹ kể, tay vẫn xếp gọn mấy đôi đũa trên bàn dù đã xếp ngay ngắn từ trước, một động tác lặp lại vô thức trong lúc hồi tưởng, giọng vẫn giữ được sự bình thản dù đang nói về người chồng đã khuất.

Tôi đứng lặng nghe, lòng tràn ngập một cảm xúc phức tạp, vừa ấm áp vì được nghe thêm về cha qua lời kể của mẹ, vừa nặng trĩu vì biết một phần sự thật lớn hơn những gì mẹ đang kể, một phần tôi vẫn chưa đủ can đảm chia sẻ với bà.

Tôi nhớ lại những lần hàng xóm nhắc tới cha với sự kính trọng, những câu chuyện nhỏ mẹ từng kể về việc ông giúp sửa mái nhà dột cho cô Bảy bên cạnh, hay chở giùm đồ đạc cho gia đình mới chuyển tới mà không lấy một đồng công. Giờ đây, tất cả những mảnh ký ức rời rạc đó đã ghép lại thành một bức tranh trọn vẹn hơn về con người cha, một người đàn ông sống trọn đời cho sự tử tế, dù ít khi nói ra thành lời.

Tôi nhìn mẹ, định mở miệng kể một phần sự thật, ít nhất là về cuốn sổ, về việc cha từng ở trong Đội Xe Đêm. Nhưng nhìn gương mặt bình yên hiếm hoi của mẹ trong ngày giỗ này, tôi lại thôi, sợ phá vỡ sự bình yên đó bằng một câu chuyện còn chưa có hồi kết trọn vẹn.

Buổi tối, sau khi cúng xong, cả nhà quây quần ăn cơm cùng nhau, không khí ấm áp dù vẫn phảng phất nỗi nhớ. Mẹ thắp thêm một cây nhang trước khi dọn dẹp, đứng trước bàn thờ một lúc, nói khẽ với di ảnh cha những lời chỉ mình bà nghe được.

"Ông ơi, thằng Hai nó lớn rồi, giống ông y chang." Mẹ nói, giọng nhỏ nhưng đủ để tôi đứng phía sau nghe rõ từng chữ.

Tôi đứng lặng, mắt cay xè, không phải vì buồn, mà vì một niềm xúc động sâu sắc khi nghe mẹ nói ra điều đó, một sự thật tôi đã tự nhận ra từ lâu nhưng chưa từng nghe ai khác xác nhận thành lời.