Sương còn nằm thành lớp mỏng trên sông khi đò sáng rời cồn, sáu giờ kém mười lăm, chở bảy người và hai cái xe đạp. Mũi đò rẽ sương đi chậm, ướt, nghe được tiếng nước bị cắt đôi.

Má ngồi giữa đò, hai tay nắm mạn như hôm lên cồn, ngón trỏ cong trắng bệch ở khớp. Mắt má dán vô cái đinh ốc.

"Nước sâu quá," má nói.

"Dạ. Má cứ ngồi yên."

"Anh Tư, chạy chậm chậm giùm," Yến nói lên phía trước.

"Chạy chậm hết cỡ rồi cô. Đi trạm hả? Sớm dữ."

"Dạ. Cho má con khám."

"Y sĩ Nhựt ổng đi làm từ sáu rưỡi," anh Tư nói, mắt dõi sương. "Ổng khám kỹ. Khám tới chừng nào bệnh nhân hết hỏi mới thôi."

Trạm y tế là hai dãy nhà cấp bốn sơn vàng, hành lang lát gạch hoa, quạt trần quay chậm. Mùi cồn và thuốc đỏ. Trên tường dán bảng lịch tiêm chủng, tranh vẽ đứa bé cười và cái kim tiêm cười theo. Hai người ngồi chờ trên ghế inox lạnh, cạnh một ông già ôm cái nón lá.

Y sĩ Nhựt chừng ba mươi tuổi, mặt hiền, gầy, đeo khẩu trang kéo xuống cằm. Anh nói chậm, mỗi câu ngưng một nhịp để người đối diện kịp theo. Anh kéo ghế, ngồi ngang tầm mắt má.

"Bác khỏe không bác?"

"Khỏe. Cậu là ai vậy?"

"Dạ, cháu là Nhựt, y sĩ ở đây. Bác cho cháu hỏi vài câu nghen. Bác nhớ hôm nay thứ mấy không?"

"Thứ hai. Mười ba tháng tư."

Nhựt liếc Yến. Yến ngồi thẳng người.

"Bác đang ở đâu?"

"Trạm y tế xã Long Thạnh Hạ. Nhà vàng, có quạt. Cậu hỏi gì kỳ."

"Dạ. Cháu nói ba món, bác nhớ giùm cháu nghen. Cái ly, cái nón, cái bàn."

"Cái ly, cái nón, cái bàn."

"Dạ. Bây giờ bác trừ giùm cháu. Một trăm trừ bảy."

"Chín mươi ba. Trừ bảy nữa, tám mươi sáu. Trừ nữa, bảy mươi chín." Má nhìn anh, hơi nhướng mày. "Cậu muốn trừ tới đâu?"

"Dạ, thôi tới đó. Ba món lúc nãy bác nhớ không?"

"Cái ly, cái nón, cái bàn. Mà cái nón của cậu hổng có. Cái nón của ông kia." Má chỉ cái nón lá trên đùi ông già ngoài hành lang.

Nhựt im một nhịp. Anh quay sang Yến, hỏi chậm. "Chị nói bác lẫn bao lâu rồi?"

"Dạ, từ năm hai ba. Ba năm."

"Ba năm. Lẫn kiểu gì chị?"

"Dạ, má hỏi giờ hoài. Gọi con là cô. Có hôm đi ra bến đò đứng chờ ghe của ba con, mà ba con mất mười lăm năm."

"Rồi gần đây?" Anh vẫn nhìn má, giọng không đổi. "Thấy sao?"

Yến siết hai bàn tay vô nhau. "Dạ, gần đây... má tỉnh hơn."

Nhựt gật. Anh viết gì đó vô sổ, rồi nói thong thả. "Bệnh này nó lên xuống chị. Có lúc tỉnh, có lúc lú. Chiều tối thường nặng hơn, gọi là hội chứng hoàng hôn. Bác mới ra chỗ mới, ít người, ít ồn, ngủ sớm, có khi đỡ thật. Nhưng em không dám nói là hết."

"Dạ."

"Em dặn chị lại cho rõ nghen. Đưa bác lên Cần Thơ chụp phim, chụp đầu. Bác có thẻ bảo hiểm hộ nghèo, trả được phần nhiều. Em dặn lần nữa, chị nhớ đi chụp phim."

"Dạ, em nhớ. Có thuốc gì cho má uống thêm không anh?"

"Thuốc làm chậm bệnh thì phải bác sĩ chuyên khoa kê, em không kê bừa. Chị cứ cho bác ngủ đủ, ăn đủ, đừng để bác ở một mình."

"Dạ, em không để má ở một mình."

"Mà chị biết không," Nhựt nói, hạ giọng, "em khám nhiều bác lẫn, ít bác nào sáng sớm trả lời được như bác."

Yến không trả lời. Cô nhìn má. Má đang ngó tranh đứa bé cười trên tường, môi mím, vẻ không hài lòng của người thấy hình vẽ sai.

Họ ra khỏi trạm lúc chín giờ rưỡi. Tới bến, đò sáng đã về cồn, đò chiều bốn giờ mới chạy lại. Anh Tư dặn đợi ở bến, đừng đi đâu xa. Hai mẹ con ngồi trên băng ghế gỗ dưới cây me, ăn hai ổ bánh mì, uống chai nước ngọt. Má kể chuyện hàng xóm cũ, đủ tên đủ tuổi, chừng một tiếng.

"Bà Tám bán hủ tiếu đầu chợ, chồng bả cụt tay hồi đi nghĩa vụ, mà bả nói ổng cụt vì ngã cây. Hai đứa con bả, đứa lớn Lụa, đứa nhỏ Tâm. Con Tâm lấy chồng Cà Mau."

"Dạ. Rồi sao nữa má?"

"Rồi hổng sao. Bả bán hủ tiếu, ba chục năm, cũng như má bán bánh."

Rồi giọng má thưa dần. Gần trưa, má ngưng, nhìn cây me. Gần ba giờ chiều, má nhích lại, kéo tay áo Yến.

"Giờ này là mấy giờ rồi hả cô?"

"Dạ, ba giờ mười, má."

"Ừ." Má vuốt mép áo. "Ghe ổng về chưa?"

"Dạ chưa."

Đò chiều rời bến lúc bốn giờ.

"Cô là cô nào vậy?" má hỏi, giữa sông.

"Dạ, con là Yến, con của má."

"À. Con Yến. Con Yến đi làm xa, hổng thấy về." Má quay nhìn nước, rồi nắm mạn chặt hơn. "Nước sâu quá."

Phía trước, cồn nổi lên từ từ trong nắng nghiêng, một vệt xám. Mũi đò chạm bùn lúc gần bốn rưỡi. Yến dắt má xuống. Chân má lún.

Tối, má ngủ sớm, không ăn cơm. Yến ngồi canh nồi cháo nguội, cầm tờ giấy hẹn chụp phim Nhựt viết tay. Cô nghĩ, đi đò xa, mệt.

Sáng hôm sau, má dậy sớm, ngồi bậc cửa, hai tay vuốt vạt áo.

"Yến."

"Dạ?"

"Hôm qua má đi đâu vậy con? Má thấy chân đau quá."

Hội chứng hoàng hôn, tiếng Anh gọi là sundowning: tình trạng lú lẫn, bồn chồn của người sa sút trí tuệ tăng lên vào cuối chiều và buổi tối. Cơ chế được giải thích theo nhiều cách khác nhau.