Nước ròng sâu, xuồng Yến trượt giữa hai bãi bùn lộ ra đen như da trâu. Cô chèo một bên, hai nhịp, đổi bên. Trên đùi cô có cái áo búp bê đỏ gấp tư, cô kê hai khuỷu tay lên mép xuồng cho nó khỏi rơi.

Hàng đáy hiện ra theo thứ tự cô đã đếm nhiều lần. Một. Hai. Ba. Bốn. Năm. Sáu. Cây thứ bảy đứng thẳng cuối hàng, thân đen, dây ni lông xanh bạc quấn ngang người. Cô không nhìn nó. Cô áp xuồng vô thang tre chòi đáy, buộc dây, leo lên.

Ông Mười ngồi xếp chân ở mép sàn như lần trước, nón lá rách che nửa mặt, cái bình trà nhựa bên đầu gối. Tời rỉ nằm im. Nước rít qua cọc nghe mỏng, thưa, như ai xé giấy trong phòng bên.

"Còn bốn tiếng nữa nước mới đổi," ông nói, không ngẩng. "Cô hổng cần vội."

"Dạ, con có chuyện muốn hỏi ông."

"Tui nói rồi, hỏi thì hỏi."

Cô ngồi xuống, cách ông hai bước, không xếp chân, hai bàn tay đặt trên cái áo gấp. Trên xuồng cô đã nghĩ nhiều cách mở lời. Tới đây cô thấy bàn tay phải thiếu ngón út của ông nằm yên trên đầu gối, và cô nói luôn.

"Em họ con tên Mến. Trần Thị Mến. Mười bảy tuổi. Tháng Bảy năm hai ngàn mười bảy, nó đi nhờ ghe hàng từ Trần Đề lên Cần Thơ. Nó mất tích. Có đăng báo, nhờ tìm. Không ai tìm được."

Ông Mười không động.

"Giờ không ai nhớ nó. Cha nó hổng nhớ. Chị ruột nó hổng nhớ. Chồng chị nó hổng nhớ. Chỉ má con với con nhớ, mà tụi con chỉ nhớ từ khi con ở trên cồn này." Giọng cô đều, cô không nghe nó run. "Con hỏi ông một câu. Hồi tháng Bảy năm đó, ông có kéo đáy ở đây không?"

Gió dưới sông lật cái nón của ông. Ông đưa bàn tay lên giữ, rồi buông.

Ông im. Im rất lâu. Lâu tới mức cô nghe được nước rút khỏi chân cọc, từng giọt, từng giọt, và con cò nào đó kêu một tiếng ở thượng lưu. Ông nhai trầu, hàm ông chuyển động, chậm hơn, chậm hơn, rồi đứng yên.

"Con nước đêm đó lớn," ông nói. "Mười bốn âm. Nước đứng lúc hai giờ rưỡi. Tui kéo đáy lần thứ ba."

Cô không nói gì.

"Tui kéo bằng tời. Cái tời này." Bàn tay ông vỗ nhẹ lên cái thân sắt rỉ. "Miệng thứ tư nặng. Nặng hổng giống cá. Cá thì quẫy. Cây thì cứng. Cái đó nặng mà hổng cựa."

"Dạ."

"Tui kéo lên tới mép miệng đáy. Tui rọi đèn. Tui biết liền." Ông ngừng. "Tui sáu chục năm kéo lưới, cô. Tui biết cái gì là cá, cái gì hổng phải cá."

"Ông..."

"Để tui nói hết." Giọng ông không đổi, cộc, nhưng cô thấy cái cổ họng ông lên xuống. "Tui dòm nó ba giây. Rồi tui nghĩ tới hàng đáy tui. Hàng đáy tui cắm sau doi, hổng xin phép ai. Hổng giấy. Mà hổng giấy thì người ta xuống, người ta nhổ. Nhổ rồi tui hổng còn gì. Vợ tui mất mười bốn. Thằng con đang chạy giấy tờ đi Đài Loan."

"Dạ."

"Tui gỡ cái đó ra khỏi miệng đáy. Tui đẩy ra dòng." Ông nói như đang kể cách thay một cái lưới rách. "Nước đang xuống, tui nghĩ nó trôi ra cửa Trần Đề, ra biển, đi mất. Nó trôi được ba sải. Rồi nó dừng. Ở chỗ cọc chót."

Cô nhìn xuống cái áo trên đùi. Cô không nhìn ông.

"Nó hổng đi nữa. Tui đứng trên chòi tui coi tới sáng, hổng dám ra gỡ lần hai." Ông đặt bàn tay lên bình trà, hổng rót. "Tui đâu có làm gì, cô. Tui chỉ hổng làm gì."

Không ai nói.

"Chín năm," ông tiếp, và lần đầu giọng ông khàn đi một nốt. "Chín năm tui hổng ngó cái cọc chót. Tui kéo đáy ở năm miệng đầu, miệng thứ sáu tui để đó. Tui hổng ra phía đó, hổng tới gần, hổng đụng. Tới mùa khô năm mười chín, cát lộ lên. Lộ trước hết ở chỗ đó. Rồi cỏ. Rồi bần."

"Dạ."

"Tui nói rồi. Cồn nó mọc từ hàng đáy tui. Tui hổng nói dối cô."

"Con biết ông hổng nói dối." Giọng cô gần như thì thầm. "Ông chỉ hổng nói hết."

Ông gật. Một cái gật nhỏ, và cô thấy bờ vai ông, lưng ông, cái gù nhỏ nơi cổ, không còn giống tấm bia, mà giống một cái thùng bị gió lật nghiêng.

"Cô cầm cái gì đó?"

"Áo búp bê, ông. Con may cho nó."

Ông liếc xuống cái áo đỏ nằm trên đùi cô, một cái nhìn rất ngắn. Rồi ông quay mặt đi, nhìn sang bờ.

Nước rít qua cọc. Gió thổi. Cái bình trà lăn nhẹ trên sàn, rồi nằm yên.

"Cô muốn trả nó thì nhổ cọc chót." Ông nói. Ông xoay lại, nhìn thẳng cô, đôi mắt đục ngả vàng như nước phù sa, không sợ, không giận, như cái giếng vừa mở nắp. "Mà nhổ cọc chót thì cái cồn này đi hết, cô biết rồi đó."

Cô không đáp.

Ông chống tay đứng dậy, hai đầu gối kêu rắc. Ông bước tới mép sàn, nhìn xuống, về phía hạ lưu, nơi cọc thứ bảy đứng thẳng giữa nước, thân tràm đen, đoạn dây ni lông xanh quấn từ ngang gối tới ngang hông. Lần đầu tiên, ông không quay lưng. Ông đứng đó, nón lá để lệch, và nhìn nó.