Đèn sạc đã bật, vặn nhỏ nhất, ánh vàng bằng hạt đậu rọi lên mái tôn. Đồng hồ điện thoại ghi bốn giờ mười. Yến mở mắt trong bóng tối, tim giật trước khi đầu kịp hiểu vì sao mình thức.

"Yến. Yến ơi, dậy con."

Má ngồi ở mép sàn, quay lưng về phía mùng, lưng thẳng. Má đang chải tóc. Cây lược răng thưa đi từ chân tóc xuống ngọn, từng nhát dài, chậm, và bên cạnh má, trên cái hòm nhỏ, cái trâm nhựa nằm sẵn chờ.

"Má. Chưa sáng."

"Má biết chưa sáng. Má muốn nói với con một chuyện, nói lúc người ta còn ngủ." Má không quay lại. "Con ngồi xuống đây."

Cô chui ra khỏi mùng, ngồi đối diện má, hai đầu gối chạm sàn. Má búi tóc, cài trâm, vuốt hai bên thái dương cho phẳng. Rồi má đặt hai tay lên gối, mấy đầu ngón chai nằm yên, không vuốt mép vải.

"Năm tám tư. Tháng Tám."

"Dạ."

"Má thức dậy lúc bốn giờ như con bây giờ. Má nấu hai nồi chè bà ba, gói ba chục cái bánh lá dừa, bánh hai đồng một cái, chè năm đồng một chén. Thằng Mót còn ngủ, má bồng nó ra bậc ngoài sân cho nó thức." Giọng má đều, từng chữ rơi xuống ngay chỗ nó phải rơi. "Nó mặc cái áo cam, cái quần xệ có sợi thun bị đứt, má cột bằng dây chuối. Má để nó ngồi bậc cửa, đưa cho nó cái muỗng nhôm với vắt cơm nguội gói lá chuối, má nói con ngồi yên, má đi chợ về má mua bánh bò cho con."

Yến không nhúc nhích.

"Nó nói dạ. Má nghe rõ. Nó nói dạ má, chữ dạ ngọng như chữ dà."

"Dạ."

"Má gánh hai thúng ra chợ lúc năm giờ mười. Má bán trước đình, chỗ cây da. Tới chín giờ má bán hết, được bốn chục đồng rưỡi. Má vui lắm. Má đi qua tiệm vải ông Sáu Phụng, má ngó cái áo nhỏ màu xanh treo trước tiệm, má hỏi giá, ổng nói bảy đồng. Má mặc cả còn sáu đồng. Má mua." Má ngừng một nhịp, đúng một nhịp, như người đọc dấu chấm. "Má về tới đầu ngõ lúc mười giờ mười lăm. Người ta đứng đầy sân."

Cô nghe tiếng nước vỗ vô mép cồn, rất khẽ, qua mấy lớp vách. Cô nghe tiếng thở của mình, ngắn. Cô nhớ tấm hình đen trắng dì Bảy giấu dưới hộc quầy, hai cái cục trắng nhòe ngược nắng, và cô không dám nói là mình đã thấy.

"Má cầm cái áo xanh trong tay. Má đứng đó. Có người kêu má. Có người nắm tay má. Má thấy vắt cơm trên bậc, mới cạy được một góc. Cái muỗng nhỏ nằm cạnh."

"Má."

"Chưa hết." Má nhìn thẳng cô, mắt tỉnh, sắc, không đỏ. "Má đi bán vì má cần tiền mua gạo. Má để nó ngồi bậc, dặn nó ngồi yên, vì nó nói dạ. Má đi vì má tin nó nói dạ. Má biết mé sông cách có bảy bậc. Má biết. Má vẫn đi."

"Dạ, má, mà..."

"Con đừng nói." Má nhẹ nhàng đưa một bàn tay lên, như dừng một chuyến đò. "Con đừng nói đó không phải tội của má. Hồi đó ai cũng nói vậy với má. Má nghe tới hổng còn nghe." Cái tay má hạ xuống. "Má nhớ hết rồi. Mà nhớ hết thì nó đau, con biết hông."

Yến ngồi, mười ngón tay nắm vô nhau. Cái khớp ngón cái của cô kêu một tiếng khô.

"Hồi má lẫn, má hổng đau," má nói. "Má thấy nhẹ lắm, con ơi. Má nhìn ai má cũng hỏi nó là ai, nhìn cái nhà má cũng hỏi nhà ai. Má nhẹ như cái lông. Mà ba năm đó con ở xa, con hổng thấy má nhẹ."

"Dạ, con thấy."

"Con thấy má lú. Con hổng thấy má nhẹ."

Yến không đáp.

"Con muốn má nhớ, hay muốn má quên?"

Cô há miệng. Cô nhớ cái cuốn sổ, nhớ mười một dòng, nhớ chữ Yến cô viết nhỏ, nét run. Cô nhớ cái chén thứ ba kê ở đầu mâm.

"Con muốn má khỏe."

"Khỏe là quên, con."

Cô không cãi được. Cô nhìn bàn tay má, đầu ngón trỏ, ngón cái chai sần từ ba mươi năm nặn bánh, nhìn cái trâm nhựa cài lệch, nhìn đôi mắt sáng như hồi cô mười tuổi.

Ngoài vách, tôn bắt đầu nguội xuống thành những tiếng tách thưa. Có con gà ở bờ bên kia gáy lạc nhịp, rồi tắt. Mùi nhang muỗi cháy dở quyện với mùi đất ướt từ dưới sàn bốc lên, ngọt, giống mùi nồi cơm cháy.

Một lúc lâu, má kéo cô lại.

"Lại đây. Nằm xuống."

"Má..."

"Nằm xuống. Má hổng nhớ bữa nào má ru con."

Cô nằm. Cô thấy mình to quá so với cái đùi nhỏ ấy, vai lệch phải, chân thò ra khỏi chiếu, mà má không nói gì. Gối đầu lên đùi má, nghiêng người, mặt hướng ra phía vách tôn, nơi có một khe sáng xám lọt vô, mỏng như sợi chỉ. Đùi má gầy, xương, ấm. Bàn tay má đặt lên tóc cô mới cắt ngang vai, vuốt ngược từ trán ra sau, như vuốt đầu một đứa nhỏ. Khe sáng xám trên vách chuyển dần sang hồng nhạt. Cô đếm nhịp tay má. Một, hai, ba. Mỗi lần tay má đi tới ngọn tóc, nó dừng một chút rồi mới quay lại.

Má hát, rất khẽ. Ầu ơ, Yến ngủ cho ngoan, má đi chợ sớm má mang bánh về.