Yến thức dậy vì không nghe mùi gì cả.

Cô nằm trong mùng, mắt mở, tôn bắt đầu nở ra tách tách trên đầu. Mùi bùn non có. Mùi nhang muỗi cháy dở có. Mùi nồi cháo hôm qua má chưa rửa có. Nhưng mùi thứ tư, cái mùi cô đã chuẩn bị sẵn để nghe từ hồi hôm kia, cái mùi cô ngửi một lần hồi nhỏ ở đám tang ông già đầu xóm giữa mùa nắng, thì không có. Ba ngày. Tháng Sáu. Tôn nóng như chảo.

Cô ngồi dậy, quấn khăn rằn lên đầu, ra bậc cửa.

Đường mòn ngay sáng sớm đã có người đi. Bà bán bánh bò xách nải chuối sứ. Ông đầu xóm cầm bó nhang. Hai vợ chồng Út Nghĩa đi sát nhau, chị Xíu ôm bịch nhãn. Họ đi cùng một hướng, về cuối đường, với dáng người đi thăm bệnh, bước chậm, vai hơi thu.

Yến đi theo sau.

Trước tiệm cô Rỡ, khói nhang bay từng sợi nhỏ lên mái tôn. Có chừng chục người đứng ngoài bậc, đàn ông đội nón, đàn bà cầm đồ, mấy đứa nhỏ bị kéo tay. Không ai khóc. Cô Rỡ đứng ở cửa, tóc búi gọn, áo bộ mới thay, nhận từng thứ đặt lên cái bàn nhựa.

"Cảm ơn bà. Ổng ăn chuối được, ổng thích chuối sứ."

"Ổng sao rồi chị Hai?" bà hỏi, hạ giọng.

"Vẫn vậy. Ổng ngủ yên." Cô Rỡ mở tấm bạt. "Bà vô coi, đừng nói lớn."

Bà bước vô. Bà đứng bên mùng một lát, nghiêng đầu nhìn, rồi nói rất khẽ một câu gì đó, giống như nói với người đang ngủ trưa. Bà đặt nải chuối xuống cạnh cái quạt, gật đầu với cô Rỡ, bước ra.

"Hổng có mùi gì hết," bà nói với chị Xíu ngoài bậc, giọng bình thường quá. "Y như hôm kia."

"Dạ, em thấy luôn," chị Xíu nói. "Em cứ tưởng mình quên đóng cửa sổ."

Chị quay sang Yến, vẫn giọng thân thiện như hỏi chuyện chợ. "Chiều cô qua thắp nhang hông? Chị Hai cho thăm tới năm giờ thôi, sau đó ổng nghỉ."

"Dạ, em qua."

"Qua sớm nghen. Đông lắm, giành chỗ."

Yến vô sau họ. Mùng vén một góc. Da chú vẫn một màu da của người đang ngủ trưa. Bàn tay chú ngoài mép mền, không ấm không lạnh, như hôm Yến chạm vô.

Quạt quay đầu. Gió thổi qua mặt chú, quay đi.

Cô đứng bên ngoài tiệm một lúc. Cô đếm người ra vô: mười một. Rồi cô thấy anh Phol đứng cách mấy bước, khuất dưới mái hiên nhà kế bên, bộ áo bảo hộ cam bạc màu, tay nắm cái mũ nhựa. Anh nhìn vô tiệm, mắt không rời, như người đứng nghe một thứ tiếng mình không hiểu.

"Anh Phol."

"Cô Yến."

"Anh không vô thăm chú?"

"Tôi vô hôm kia." Giọng anh Phol phẳng, từng chữ đủ chủ vị, không thừa không thiếu. "Ở chùa dưới Trần Đề, người mất thì phải đưa đi. Có sư tụng kinh, có người nhà ngồi canh, rồi hỏa táng. Ba ngày là đã xong."

"Dạ."

"Ở đây không ai làm gì cả."

"Dạ, em thấy."

"Cô Hai Rỡ không sai. Tôi không nói cô ấy sai." Anh xoay cái mũ nhựa trong tay, một vòng. "Tôi chỉ nói là chuyện này khác chuyện tôi biết."

Yến im một lúc. Cô hỏi nhỏ. "Anh có định đưa Nhím về bờ không?"

"Ở bờ tôi không có chỗ."

"Anh ở trọ Cần Thơ mà."

"Ba triệu rưỡi một tháng, hai người một phòng, nhà vệ sinh dùng chung với sáu phòng." Anh kể từng con số, giọng không lên không xuống. "Tôi làm ngày ba trăm rưỡi. Công trình xong thì hết việc. Ở đây Nhím có chỗ ngủ, có cô Hai cho ăn chè, có cô và bà Hường. Cháu nó không bị đói."

"Dạ."

"Cô hiểu tôi không?"

"Dạ, em hiểu."

Anh gật một cái, đội mũ lên, đi về phía công trình bên bờ. Cô thấy lưng anh thẳng, chân bước đều, và thấy khi qua tới bến, anh quay đầu nhìn tiệm cô Rỡ lần nữa.

Tối đó anh gửi Nhím sang chòi cô vì phải đổ sàn ca đêm. Nhím ngủ giữa hai bà cháu như hôm trước, tay nắm ngón trỏ cong của má. Má kể chuyện con cua đòi cưới con cá.

"Cua hổng biết nói," Nhím nói.

"Biết. Nó nói bằng càng."

"Vậy cá nói bằng gì?"

"Bằng bong bóng. Ngủ đi con, cua đợi hoài."

Yến thức dậy giữa khuya.

Cô nằm im. Tiếng nhỏ, đều, trầm, từ phía Nhím. Đó là giọng một ông đàn ông trung niên, khàn khàn hơi men, nói như đang gắt mà cố nhỏ vì sợ đánh thức con.

"Bán cái ghe rồi lấy gì đi làm, bà nói tui nghe coi."

Câu dừng. Một nhịp. Hơi thở của đứa nhỏ ngắn lại, rồi dài ra. Môi nó nhúc nhích thêm một lần, không ra tiếng.

Cô nghe tiếng sàn ván kêu. Má ngồi dậy. Má ngồi thẳng, hai tay trên đùi, mắt không mở, đầu nghiêng về phía Nhím như người nghe tiếng bên vách nhà hàng xóm. Cô chờ má đáp, như lần trước.

Má không đáp. Một lúc lâu má ngồi như vậy, lỗ tai hứng, môi mím lại. Rồi má nằm xuống, quay lưng, kéo mền.

Sáng, cô dậy trước. Cô đi ngang tiệm cô Rỡ ra đường mòn múc nước, thấy tấm bạt đã vén một nửa. Mùng chú Phát trắng, sạch, quạt vẫn quay đầu, bốn giây một nhịp. Cô nghe vo ve. Một con ruồi nhà, rồi hai con, bay lượn vòng vòng quanh góc mùng, qua cái nải chuối của bà, qua mép chén cơm cúng, lên tới cánh quạt rồi xuống. Chúng bay quanh mặt chú, bay quanh bàn tay chú, lượn sát từng tấc.

Không con nào đậu xuống.