Điện thoại của Ngọc rung trên mặt bàn nhựa của quán cơm, đúng lúc bà chủ bưng ra bốn bát phở gà.

Số máy bàn, đầu số tỉnh. Cô nhận ra ngay. Cả năm ngoái, số này gọi cho cô không biết bao nhiêu lần, lần nào cũng bắt đầu bằng một tiếng ho.

"Cô Ngọc đấy à." Tiếng ho, rồi giọng ông Tuấn, khàn hơn cô nhớ. "Tôi Tuấn đây, Hạ Sen."

"Cháu chào bác. Bác khỏe không ạ?"

"Tôi khỏe. Làng thì không khỏe." Ông ngừng. Cô nghe tiếng loa xã rè rè sau lưng ông, đọc cái gì đó về bãi ngô. "Nước lên ngập hết bãi ngô ngoài đê rồi cô ạ. Mà không mưa. Cả làng đứng nhìn nước lên mà không hiểu. Chiều qua thằng Lũy nhà ông Thiện đi dắt bò ở bãi, bò về một mình."

Ngọc đặt đũa xuống.

"Thằng bé bao nhiêu tuổi hả bác?"

"Chín tuổi. Học lớp bốn." Ông ho. "Người ta tìm cả đêm, sáng nay thấy đôi dép tổ ong ở mép bến. Nhà nó gọi bà Gấm bên Bến Vọng sang vớt. Ông Cẩn bảo tôi gọi cô. Ông bảo năm ngoái cô với các cậu ấy lo cho làng, năm nay có chuyện thì phải gọi cô."

"Bọn cháu về ngay, bác ạ."

Cô cúp máy. Anh Vọng đã đứng dậy từ lúc cô nói chữ "chín tuổi".

Từ Cổ Đường về Hạ Sen mất gần ba tiếng. Lạc chở Thư bằng xe Win, Ngọc và Vọng bắt xe khách về tới quốc lộ rồi gọi xe ôm vào làng. Họ tới đầu cầu bê tông lúc gần hai giờ chiều.

Cô nhớ Hạ Sen hồi rằm tháng Giêng: mấy nóc nhà lô xô, bốn cây cột đồng trụ của đình in lên trời, khúc sông thắt lại hiền như cái lạch. Bây giờ khúc sông phình ra, nước đỏ quạch phù sa, ngập lút bãi ngô bên kia đê, chỉ còn những ngọn ngô cờ trổ lơ thơ trên mặt nước như tóc người chết đuối.

Đám đông đứng dọc mặt đê, chỗ bến cũ. Đàn ông đứng, đàn bà ngồi, trẻ con bị quát lùi lại. Có một người đàn bà ngồi bệt dưới đất, hai tay ôm một đôi dép nhựa tổ ong màu xanh, không khóc, chỉ lắc lư người tới lui.

Ông Tuấn ra đón, bắt tay từng người. Ông Cẩn đứng sau, chống gậy, áo the đen mặc ra ngoài áo nỉ, gật đầu với Ngọc một cái rất chậm.

"Bà Gấm xuống từ mười giờ," ông Tuấn nói. "Lặn bốn lượt rồi. Chưa thấy."

Ngọc nhìn ra sông. Cách bờ chừng hai chục mét có một cái thuyền tôn nhỏ, sơn xanh đã tróc gần hết, neo bằng một sợi dây buộc vào một cái cọc tre cắm ở bãi ngô ngập. Một thằng thanh niên ngồi giữ mái chèo. Không thấy ai khác.

Rồi mặt nước cạnh thuyền vỡ ra, và một cái đầu người nhô lên.

Một người đàn bà, tóc ngắn bết vào đầu, mặt đen sạm. Bà bám mép thuyền, thở mấy hơi rất sâu, rồi nói gì đó với thằng thanh niên. Thằng thanh niên thả thêm dây. Bà lại lặn xuống, không một tiếng động, như con rái cá.

"Bà ấy không mặc đồ lặn à?" Thư hỏi, giọng hoảng.

"Bà ấy chưa bao giờ mặc," ông Tuấn nói. "Hơn hai mươi năm nay bà ấy vớt người trên cái khúc sông này, có đồ lặn bao giờ đâu. Có sợi dây buộc ngang lưng thôi."

Lượt lặn thứ sáu thì bà Gấm tìm thấy thằng bé.

Ngọc biết trước cả khi bà nổi lên, vì sợi dây trên tay thằng thanh niên đột ngột giật ba cái. Thằng thanh niên kéo. Kéo rất chậm, rất đều, hai tay đổi nhau. Rồi mặt nước rẽ ra.

Người đàn bà trên đê đứng bật dậy. Có ai đó giữ chị lại.

Bà Gấm không đưa thằng bé lên thuyền. Bà ôm nó trước ngực, một tay ôm, một tay bơi, kéo nó vào bờ, nghiêng đầu nó lên khỏi nước như người ta đỡ một đứa trẻ đang ngủ. Tới chỗ cạn, bà đứng dậy, nước ngang đùi, bế nó lên bằng cả hai tay. Thằng bé mặc cái áo phông đội tuyển màu đỏ đã bạc, một tay nó vẫn nắm chặt một nắm cỏ.

Bà đặt nó xuống tấm áo mưa người ta trải sẵn trên bờ. Bà quỳ xuống, gỡ nắm cỏ trong tay nó ra, nhìn một lúc, rồi đặt nắm cỏ cạnh nó. Bà vuốt mặt nó. Bà không nhìn ai.

Rồi người mẹ lao tới, và mọi tiếng động cùng lúc vỡ ra.

Ngọc không lại gần. Cô đứng ở mép đê, cạnh anh Vọng, nhìn những người làng Hạ Sen vây kín lấy cái áo mưa. Cô quay sang anh.

Anh Vọng không nhìn đám đông. Anh nhìn sông.

"Anh."

"Không có, thưa chị." Anh nói rất khẽ. "Xác về rồi. Người thì không."

"Anh chắc không?"

"Người chết đuối, lúc xác lên bờ, hồn bao giờ cũng đứng gần. Đứng ở mép nước, nhìn người nhà mình khóc. Có khi đứng cả ngày. Tôi đợi họ ở đấy, rồi tôi dẫn đi." Anh nuốt khan. "Chỗ ấy không có ai."

Ngọc nhìn mép nước. Nước phù sa đỏ quạch liếm vào bờ đất, rút ra, liếm vào, đều như thở.

Ông Cẩn chống gậy đi tới, đứng cạnh cô. Ông thở khò khè, cái áo the đen bên ngoài áo nỉ bị gió sông thổi phồng lên sau lưng.

"Cô Ngọc," ông nói. "Năm nay nước lạ lắm."

"Bác thấy lạ thế nào ạ?"

"Tôi ngoài tám mươi rồi. Tôi thấy nước lên nhiều lần. Nước lên thì đục, thì gầm, thì cuốn rác về. Nước năm nay không gầm." Ông chỉ gậy ra mặt sông. "Cô nghe xem. Nó lên mà nó im. Như người ta rón rén vào nhà."

Ngọc lắng tai. Ông nói đúng. Một khúc sông phình to như thế mà gần như không có tiếng.

"Tôi có ra miếu ông Khúc thắp hương từ hôm mùng một," ông Cẩn nói tiếp. "Cái miếu bé ở khúc ngoặt đằng kia. Ông ấy giữ khúc sông này từ đời các cụ. Năm nào nước to tôi cũng ra xin, năm nào ông ấy cũng cho qua." Ông lắc đầu. "Năm nay tôi thắp mà hương không cháy. Cháy được nửa nén thì tắt. Tôi thắp ba lần, tắt cả ba."

"Bác có hiểu vì sao không?"

"Tôi không hiểu." Ông Cẩn nhìn cô. "Tôi chỉ thấy là ông ấy cũng đang sợ."

Bà Gấm đi lên đê, nước còn chảy ròng ròng từ quần áo. Bà tháo sợi dây ngang lưng, cuộn lại, quàng lên vai. Bà đi qua chỗ Ngọc và anh Vọng, rồi dừng lại, quay đầu nhìn anh Vọng rất lâu. Bà ngoài năm mươi, thấp, chắc, hai cánh tay to như tay đàn ông, ngón trỏ bàn tay trái cụt mất một đốt.

"Anh là cái người hay đứng ở bến Long Biên đấy phải không?" Giọng bà nặng, cộc, âm điệu như người trên ngược xuống.

"Vâng."

"Tôi thấy anh mấy lần rồi. Chỗ nào có người chết đuối, tôi tới vớt, là thấy anh đứng xa xa. Không khóc. Không hỏi. Đứng." Bà nheo mắt. "Anh là cái gì? Nhà báo? Công an? Hay đi buôn chuyện người chết?"

"Tôi đứng đợi họ, thưa bà."

"Đợi ai?"

"Đợi những người bà vớt lên."

Bà Gấm nhìn anh. Ngọc tưởng bà sẽ chửi. Bà không chửi. Bà cười một tiếng, khô, ngắn.

"Thế à. Thế anh đợi được ai chưa?"

"Tháng này thì chưa, thưa bà."

Nụ cười trên mặt bà Gấm tắt đi. Bà quay ra nhìn sông, nhìn cái thuyền tôn nhỏ đang được thằng thanh niên chèo vào bờ.

"Hơn hai mươi năm," bà nói, không nhìn ai. "Hơn hai mươi năm tôi vớt bốn trăm mười hai người. Có đứa bé tí, có ông già, có đứa con gái mặc váy cưới. Có người tôi tìm ba ngày, có người tôi tìm nửa tháng. Mà lần nào vớt lên, tôi cũng biết là nó về rồi. Biết thế nào thì tôi không nói được. Cứ biết thôi. Như mình bế đứa trẻ, nó ngủ hay nó thức thì mình biết."

"Tháng này thì sao ạ?" Ngọc hỏi.

Bà Gấm quay lại, nhìn cô như bây giờ mới thấy cô.

"Tháng này nó trả xác mà không trả người."