Quán cơm duy nhất ở ngã ba mở tới tám giờ tối, bán cơm đĩa ba mươi lăm nghìn, có thêm bát canh rau ngót nấu tép không tính tiền. Ông Khánh mời. Ông nhất định mời, bảo người làng đón khách thì người làng trả, và gọi thêm một đĩa cá rô đồng rán giòn mà bà chủ quán phải ra tận ao sau nhà vớt.

"Cá này không phải cá hồ đâu," ông nói, gắp cho Thư con to nhất. "Cá hồ bây giờ chết hết rồi. Cái ao nhà bà ấy là ao mạch, nước từ dưới đồi lên. Lạ là ao vẫn đầy."

Ngọc ngồi đối diện ông, nhìn ông bóc xương cá bằng những ngón tay dài, gọn, cẩn thận như người làm việc với giấy can. Ông ăn chậm, không để rơi một hạt cơm nào ra bàn.

"Bác làm nghề gì ạ?" cô hỏi.

"Thủy lợi." Ông cười. "Kỹ sư thủy lợi. Hơn hai mươi năm làm tư vấn thiết kế đê kè. Về hưu sớm được ba năm rồi."

Anh Lạc đặt đũa xuống. "Thế bác là người làm hồ à?"

"Không. Cái hồ này người ta làm khi tôi còn bé tí." Ông Khánh lắc đầu, vẫn cười, như đã quen bị hỏi câu ấy. "Nhưng tôi lớn lên thì đi học đúng cái nghề làm ra cái hồ. Buồn cười không? Người ta lấy làng tôi làm hồ, tôi lớn lên đi giữ nước cho làng người ta."

"Sao bác lại chọn nghề ấy ạ?"

"Hồi ấy học thủy lợi được cấp học bổng, cô ạ. Con nhà tái định cư thì cái gì được cấp tiền thì học." Ông lấy vạt áo lau kính. "Với lại tôi muốn biết. Tôi muốn biết vì sao người ta phải chọn làng tôi. Học xong thì tôi biết. Vì làng tôi nằm ở chỗ trũng. Đơn giản thế thôi. Vì làng tôi trũng, mà dưới xuôi có ba vạn héc ta lúa cần nước."

Ông kể chuyện năm bảy tám không cần ai hỏi. Ông kể như người đã kể nhiều lần trong đầu nhưng ít khi có dịp kể to.

Trước đó hai năm đã có lệnh di dân. Mỗi hộ được cấp tiền, được cấp đất ở nơi mới, được cấp xe tải chở đồ. Đình làng được tháo từng cột, đánh số từng cái, khiêng lên đồi dựng lại. Nhà nào dỡ được thì dỡ mang theo, nhà gạch thì để lại. Còn mộ thì có một tổ dời mộ, làm việc suốt hai mùa khô.

"Được bao nhiêu ngôi?" anh Vọng hỏi. Từ đầu bữa tới giờ anh chưa động đũa, chỉ ngồi ôm cốc nước chè nóng.

"Theo sổ của tổ thì được hơn một nghìn hai trăm ngôi. Theo tôi đếm hôm nay thì còn sáu trăm mười một ngôi chưa dời." Ông Khánh nhìn anh. "Người ta làm vội. Lệnh tích nước có ngày, không ai dám chậm. Mộ nào con cháu đi xa không về bốc kịp thì đánh dấu, bảo là sau này nếu cần thì lặn xuống. Sau này thì chẳng có ai lặn."

"Thế còn mẹ bác?" Ngọc hỏi.

Ông Khánh im một lúc. Ông gấp tờ giấy ăn làm đôi, làm tư, đặt cạnh bát.

"Mẹ tôi bị bỏ lại," ông nói.

Thư ngẩng lên. Anh Lạc nhíu mày.

"Hôm đóng cửa đập tích nước, người làng đi gần hết từ mấy hôm trước. Nhà tôi đi chuyến xe cuối. Tôi được một bà hàng xóm bế lên xe. Mẹ tôi bảo mẹ quay lại lấy cái gì đó, rồi mẹ ra sau." Giọng ông đều, không run. "Xe đi. Mẹ không ra. Ba ngày sau người ta tìm thấy mẹ ở gần cái giếng giữa làng mà các cô cậu thấy chiều nay. Nước lấp tới ngực rồi người ta mới biết."

Không ai nói gì. Bà chủ quán đang rửa bát ngoài sân, tiếng nước xối vào chậu nhôm đều đều.

"Cháu xin lỗi bác," Ngọc nói.

"Không có gì phải xin lỗi, cô ạ. Bốn mươi mấy năm rồi." Ông Khánh lại cười, cái cười dễ chịu như lúc chiều. "Tôi chỉ nói để các cô cậu biết vì sao tôi đi đếm mộ. Người ta làm cái hồ này để có nước. Có nước thì phải có người ướt. Làng tôi là người ướt. Tôi chỉ muốn có người biết là đã có ai ướt."

Ông về khách sạn ở thị trấn, cách đó mười cây số. Lúc đứng lên ông còn hỏi xin số điện thoại của Ngọc, bảo nếu cô có viết bài hay làm phim gì thì ông có ảnh, có sổ, cho mượn không lấy tiền. Ngọc cho số. Ông lưu vào máy, gõ tên cô bằng ngón trỏ, chậm, đánh đủ dấu.

"Ngọc. Bán nước Hàng Buồm." Ông đọc lại cái tên ông vừa lưu, ngẩng lên cười. "Cô bán nước à? Thế thì cô hiểu nước hơn tôi rồi."

Nhà nghỉ họ thuê có bốn phòng, ở ngay sườn đồi trông xuống lòng hồ, ba trăm nghìn một đêm, phòng có cái quạt trần kêu cành cạch và một cái ti vi mười bốn inch không bắt được kênh nào. Thư ngủ với chị Ngọc. Anh Lạc và anh Vọng mỗi người một phòng.

"Chị thấy ông ấy thế nào?" Thư hỏi khi đã tắt đèn, giọng con bé vọng lên từ cái giường bên kia.

"Tử tế."

"Em cũng thấy thế. Ông ấy ghi chép đẹp lắm, em liếc thấy. Kẻ bảng bằng thước, cột vị trí ghi tới số thập phân." Con bé ngừng. "Nhưng mà em thấy, em không biết nói thế nào, à không, đúng hơn là em thấy hơi sợ."

"Sợ gì?"

"Người ta mất mẹ như thế, kể lại mà giọng không run tí nào. Em mà như thế em khóc từ câu đầu."

Ngọc không trả lời. Cô nằm nghe tiếng quạt trần, nghe tiếng ếch nhái từ cái ao mạch nhà bà bán cơm vọng lên, và nghe một tiếng nữa mà một lúc sau cô mới nhận ra là không có.

Không có tiếng nước. Cạnh một cái hồ, mà không có tiếng nước.

Gần hai giờ sáng, cô dậy đi vệ sinh, rồi không vào lại phòng ngay. Cô ra đứng ở cái hiên chung của dãy phòng, chỗ có cái lan can sắt sơn xanh đã tróc trông xuống lòng hồ.

Trời không trăng. Mấy ngọn đèn cao áp trên mặt đập phía xa hắt xuống một thứ ánh sáng vàng nhờ, và dưới thứ ánh sáng ấy lòng hồ trắng bệch như một tấm vải căng, những ô đất nứt thành những đường gân đen chằng chịt.

Anh Vọng đã đứng ở đầu hiên từ lúc nào. Anh mặc nguyên quần áo ban ngày, hai tay buông thõng, nhìn xuống.

"Anh không ngủ à?"

"Không, thưa chị." Anh không quay lại. "Chiều nay chị có hỏi tôi một câu mà tôi chưa trả lời. Chị hỏi các ngôi mộ dưới ấy có ai không."

"Có ai không anh?"

"Không có ai." Anh nói khẽ. "Sáu trăm mười một ngôi, tôi đi một vòng lúc chiều, đứng ở rìa nghe từng ngôi. Không ngôi nào có ai. Người chết ở dưới ấy không nằm ở đấy nữa."

"Họ đi đâu?"

"Họ đi theo nước." Anh chỉ tay xuống. "Chị nhìn kia."

Ngọc nhìn theo tay anh. Lúc đầu cô không thấy gì. Rồi cô thấy, ở rìa xa của làng cũ, chỗ những bia đá xanh nằm rải rác, mặt đất trắng nhờ có những chấm sẫm màu. Một chấm, hai chấm, rồi một hàng. Những chấm sẫm hình bầu dục, dài bằng một bàn chân người, nối nhau thành một vệt, như có ai đi chân trần trên đất khô mà chân ướt.

Rồi một vệt nữa. Rồi mười vệt. Rồi cô không đếm được nữa.

Hàng trăm vệt chân ướt, bắt đầu từ bãi mộ, chạy dài xuống chỗ thấp nhất của lòng hồ, nơi còn vệt nước đục cuối cùng, rồi qua khỏi đó, đi tiếp về phía đông, về phía cửa xả của con đập, về phía con sông nhỏ chảy xuôi xuống đồng bằng.

Không có ai đi. Chỉ có những vệt chân ướt hiện lên dần dưới ánh đèn, cái này nối cái kia, chậm và đều, như người ta đi đưa ma.