Làng Hạ Sen đón đội trở lại đúng như một năm trước: cây cầu bê tông hẹp bắc qua khúc sông thắt lại, cổng gạch cũ rêu phong, mấy nóc nhà lô xô, và xa hơn, cao hơn hẳn mọi thứ khác, bốn cây cột đồng trụ của ngôi đình in lên nền trời chiều.

Chỉ khác một điều: lần này không ai trong đội cần hỏi đường.

Ông Tuấn đón họ ở đầu cầu, tóc đã bạc thêm nhiều so với năm ngoái, dáng đi hơi chậm hơn, nhưng nụ cười trên mặt ông rạng rỡ hơn hẳn, cả người ông như sáng lên khi nhìn thấy Ngọc từ xa.

"Cô Ngọc," ông nói, nắm chặt tay cô bằng cả hai bàn tay, "cô về đúng hẹn."

"Cháu hứa thì cháu phải giữ ạ," Ngọc nói, mỉm cười.

Họ đi vào làng, qua con đường cô đã đi không biết bao nhiêu lần trong năm qua, qua sân đình giờ đây luôn sạch bóng vì có người chăm sóc đều đặn, không phải vì sợ, mà vì thương, mấy chậu cúc vàng mới đặt hai bên bậc tam cấp.

Ông Cẩn đợi họ ở sân đình, đứng thẳng hơn cô nhớ, dù năm nay ông đã bảy mươi chín tuổi, chiếc áo the đen ông mặc là áo mới, còn thơm mùi vải.

Ông cầm trên tay tờ văn tế, không phải bản in máy tính với khoảng trắng ở giữa như năm ngoái, mà một bản mới, ông tự tay chép lại bằng bút lông, nét chữ run nhưng cẩn thận, đầy đủ từng chữ, mực còn hơi loang ở vài nét.

"Cô về kịp rồi," ông nói, giọng xúc động, mắt ông đỏ hoe. "Tôi cứ sợ, lỡ đâu cô bận, lỡ đâu..."

"Cháu không quên đâu bác," Ngọc nói, nắm lấy tay ông. "Cả năm nay cháu đi khắp nơi, gặp không biết bao nhiêu cụ già, bao nhiêu cái tên, nhưng cái tên đầu tiên, làng đầu tiên, cháu không bao giờ quên được."

Hội làng năm nay đông hơn năm ngoái nhiều, tin tức về "cô gái đi tìm lại tên cho các làng" đã lan xa suốt một năm qua, không ít người từ các làng khác, những nơi đội đã từng tới, cũng kéo về Hạ Sen dự lễ, muốn tận mắt chứng kiến cái vòng tròn khép lại.

Bà Chắt từ Yên Duyên, bác Hoạch từ Đông Anh, ông Sâm và ông Thoan từ Thượng Cát, cả cụ Vấn chín mươi ba tuổi từ Đông Cốc, được con cháu dìu tới, ngồi hàng ghế đầu, gậy chống dựng cạnh chân ghế.

Ông Cẩn bước lên chiếu, đứng trước hương án, cả sân đình im phăng phắc, đông hơn bất cứ năm nào trong ký ức của làng, khói hương bay là là trong ánh nắng chiều nghiêng.

Ông đọc văn tế, giọng vẫn còn khỏe dù đã bảy mươi chín, đọc trơn tru từng đoạn, và khi tới chỗ xưng danh, ông không dừng lại như năm ngoái.

Ông đọc thẳng, rõ ràng, từng chữ một, vang khắp sân đình:

"Cung thỉnh Đàm Thị Nhu, tổ sư nghề dệt, người từ phương xa tới dạy nghề cho dân bản xã, ở lại tới khi mất, được dân làng đời đời nhớ ơn, lập đền thờ phụng, tôn làm Thành hoàng bản cảnh."

Cả sân đình vỡ òa, tiếng vỗ tay, tiếng khóc, tiếng người gọi tên nhau chia sẻ niềm vui, và ở giữa tất cả, Ngọc đứng lặng, nước mắt chảy dài, không cố kìm lại nữa.

Cô nhìn quanh: ông Tuấn đang ôm vai ông Cẩn, cả hai người đàn ông già cùng khóc, vai run lên từng đợt; đám con cháu họ Đàm, hậu duệ của cụ Đàm Văn Hối, người từ đình mất năm ngoái vì bị mặc lốt, đang đứng thành một nhóm riêng, mắt đỏ hoe nhưng mặt sáng lên vì tự hào; và xa hơn, những khuôn mặt từ hai mươi mốt làng khác nhau, giờ đây đều đã trở thành một phần của câu chuyện này.

Sau lễ, khi mọi người đã dần giải tán, Ngọc ngồi lại một mình ở bậc thềm đình, mở quyển sổ bìa da, viết dòng cuối cùng cho một năm đã qua, ánh nắng chiều rằm tháng Giêng nhuộm vàng những viên gạch bát đã mòn lõm qua bao thế hệ.

Rằm tháng Giêng. Đúng một năm sau lời hứa đầu tiên. Hạ Sen, làng đầu tiên mình gặp, cũng là nơi mình khép lại vòng tròn.

Một năm qua: hai mươi mốt làng, chín cái lốt, một trận Voi Phục, một Đại lễ Về Nguồn bị phá, một đêm giao thừa cả nước cùng gọi tên. Mười lăm cái tên tìm lại được trọn vẹn, thêm một cái tên nữa hôm nay là mười sáu. Còn nhiều cái tên vẫn để mở, vẫn chưa xong, và có lẽ sẽ còn như vậy rất lâu, dù muộn một năm, dù muộn sáu mươi năm.

Cô ngừng viết, ngẩng lên.

Ông Cẩn vẫn đứng đó, giữa sân đình đã vãn bớt người, một đứa trẻ chừng năm sáu tuổi kéo tay áo ông, ngước lên hỏi điều gì đó về "bà tổ dệt vải". Ông cúi xuống, chậm rãi, kiên nhẫn kể lại từ đầu, tay chỉ lên bức hoành phi mới sơn, như thể ông có cả một buổi chiều để kể, như thể chưa từng có gì phải vội.

Ngọc nhìn cảnh ấy rất lâu, rồi gấp sổ lại, không viết thêm gì nữa. Có những điều không cần viết ra mới đúng chỗ của nó.

Cô đứng dậy, nhìn về phía đội đang đợi cô ở đầu cầu, năm gương mặt đã cùng cô đi qua một năm dài nhất đời mình.

Xa xa, phía chân trời, mây đang kéo về, báo hiệu một mùa mưa sớm sắp tới.

1. Rằm tháng Giêng, còn gọi là Tết Nguyên tiêu, là một trong những ngày lễ quan trọng trong năm theo truyền thống Việt Nam, thường gắn với các hoạt động lễ hội, cúng bái tại đình chùa ở nhiều địa phương.