Không có gì hiện ra trước mặt cô, không bóng người, không luồng khí, chỉ có cái cảm giác hiện diện ấy, đứng đâu đó trong căn phòng nhỏ, lẫn vào bóng tối giữa ánh đèn dây chớp nháy. Không khí đặc lại, nặng như trước một cơn mưa lớn, mùi bùn non lẫn vào mùi hương trầm trên bàn thờ.

"Cô Ngọc," một giọng vang lên, không phải từ một hướng cụ thể, mà như từ khắp căn phòng, cái giọng nhiều người chồng lên nhau lệch nhịp mà cô đã quen thuộc suốt một năm qua. "Cô đợi ta thật à?"

"Tôi đoán ông sẽ tới," Ngọc nói, giữ giọng vững vàng dù tim đập dồn dập, hai tay siết chặt quyển sổ trước ngực như một tấm khiên mỏng. "Sau Đại lễ thất bại, ông cần một cái tên chắc chắn hơn. Cái khe trong chính gia đình kẻ đã đánh bại ông hai lần, còn gì ngọt ngào hơn."

Tiếng cười khô vang lên trong bóng tối, dội vào bốn bức tường căn phòng nhỏ như thể phòng lớn hơn thật.

"Cô thông minh," giọng nói. "Nhưng cô cũng sai một phần. Ta không chỉ tới vì sự ngọt ngào của việc trả thù. Ta tới vì đây là cái khe thật nhất ta từng thấy trong cả năm nay."

"Thật nhất?" Ngọc hỏi, mắt cô cố dò tìm trong bóng tối xem cái hiện diện ấy đang đứng ở góc nào.

"Một cô gái hai mươi sáu tuổi, chết để giữ đúng cái nơi cô đang bảo vệ, bị chính gia đình mình quên lãng tròn sáu mươi năm," giọng nói, gần như say mê, mỗi chữ rơi ra chậm rãi như đang nếm. "Đó không phải một cái tên trống bình thường, cô Ngọc ạ. Đó là một câu chuyện đã sẵn sàng, chỉ chờ ta bước vào kể tiếp."

Đồng hồ điểm mười một giờ năm mươi chín phút.

Ngọc cảm thấy không khí trong phòng đặc quánh lại, ánh đèn dây chớp nhanh hơn, gần như giật liên hồi, và cô thấy, ở góc phòng tối nhất, một hình dáng mờ ảo bắt đầu hiện ra, chưa rõ nét, như một bức ảnh đang từ từ hiện hình trong nước rửa phim, một đường viền người dần đặc lại từ trong màn sương xám.

"Đừng," cô nói, giọng gấp gáp nhưng không mất bình tĩnh, bước một bước chắn giữa hình dáng ấy và bàn thờ. "Ông chưa nghe hết câu chuyện."

Hình dáng mờ ảo khựng lại, viền người run lên rồi giữ nguyên chỗ.

"Nguyễn Thị Đoan," Ngọc nói, mở cuốn sổ tay, dù cô đã thuộc lòng từng chữ, giọng cô vang rõ trong căn phòng nhỏ, "hai mươi sáu tuổi, người hội Nêu, chết tại Bạch Mã năm Mậu Tuất, giữ trấn một mình chống lại tàn quân Cao Biền cho tới khi có người tiếp ứng."

Cô ngẩng lên, nhìn thẳng vào cái hình dáng đang hình thành, không chớp mắt.

"Ông biết câu chuyện ấy," cô nói. "Nhưng ông không biết đủ để kể nó cho đúng. Ông không biết cô ấy sợ gì đêm hôm đó. Ông không biết cô ấy nghĩ về ai trước khi ngã xuống. Ông không biết, vì không ai còn nhớ, kể cả tôi."

"Cô đang thú nhận điểm yếu của mình đấy," giọng nói, có chút thích thú, hình dáng mờ ảo nghiêng đầu, một cử chỉ gần như tò mò.

"Không," Ngọc nói, bước thêm nửa bước, giọng không lùi. "Tôi đang nói với ông sự thật, vì sự thật là thứ duy nhất có sức nặng lúc này. Tôi không biết đủ về cô ấy để kể một câu chuyện hoàn chỉnh. Nhưng tôi biết một điều chắc chắn hơn bất cứ chi tiết nào ông có thể bịa ra."

Cô bước tới gần cái hình dáng mờ ảo, không sợ hãi, chỉ có một sự quyết tâm lạnh lùng, mỗi bước chân đặt xuống nền gạch phát ra tiếng động rất khẽ trong căn phòng im ắng.

"Tôi biết cô ấy là máu mủ của tôi," Ngọc nói, "và tôi, người đang đứng đây, chính là bằng chứng sống cho việc dòng máu ấy không hề chết đi cùng cô ấy đêm đó. Nó tiếp tục, qua bà tôi, qua mẹ tôi, tới tôi, và tôi đang đứng ở đúng cái nơi cô ấy đã chết để bảo vệ, làm đúng cái việc cô ấy đã bắt đầu."

Hình dáng mờ ảo rung lên, ánh đèn dây trên bàn thờ chớp loạn một nhịp rồi tối sầm một giây trước khi sáng trở lại.

Đồng hồ điểm mười hai giờ.

Ngoài phố, pháo hoa bùng nổ, ánh sáng rực rỡ len qua khe cửa cuốn, nhuộm cả căn phòng thành từng vệt màu chớp nhoáng, tiếng chuông chùa xa xa vang lên báo hiệu năm mới, hòa vào tiếng nổ lách tách của pháo giấy đầu ngõ.

Đúng khoảnh khắc ấy, Ngọc quỳ xuống trước bàn thờ, cuốn sổ đặt lên hai lòng bàn tay chắp lại, và cô nói, to, rõ, không phải khấn thầm như mọi năm mà gần như hô lên giữa tiếng pháo hoa.

"Con xin kính cáo tổ tiên, hôm nay là đêm giao thừa, con xin gọi tên một vị tổ xa của gia đình mình, người mà sáu mươi năm qua chưa từng được gọi tên trong một mâm cúng nào: Nguyễn Thị Đoan, hai mươi sáu tuổi, đã hy sinh giữ đất Bạch Mã. Con, cháu bốn đời của bà, xin nhận bà là máu mủ, xin gọi bà về ăn Tết cùng con cháu, từ nay và mãi mãi."

Hình dáng mờ ảo trong góc phòng khựng sững lại một khắc dài, như thể chính lời khấn ấy vừa chạm vào một cánh cửa nó không ngờ tới, rồi bắt đầu run lên dữ dội.

1. Trong văn khấn giao thừa truyền thống, việc mời gọi tổ tiên về ăn Tết cùng con cháu là phần nội dung cốt lõi, thể hiện sự tiếp nối giữa các thế hệ và lòng tưởng nhớ nguồn cội.