Quảng trường trung tâm tỉnh sáng rực từ sáu giờ chiều, dù chương trình chính thức chỉ bắt đầu lúc bảy giờ ba mươi.

Sân khấu dựng cao hơn một người đứng, khung thép còn thơm mùi sơn mới, phía sau là màn hình LED khổng lồ chiếu logo chương trình xoay vòng chầm chậm: một cánh chim lạc cách điệu ôm lấy chữ VỀ NGUỒN màu vàng ánh kim. Hai bên sân khấu là khu vực dành cho sáu mươi tư đoàn đại diện các làng, mỗi đoàn một biển tên cắm cờ nhỏ, cờ hoa rực rỡ bay trong gió tháng Mười một. Phía trước, hàng nghìn ghế nhựa xếp thẳng hàng cho công chúng, đã gần kín từ sáu giờ rưỡi, tiếng người rì rầm như sóng. Xa hơn nữa là khu báo chí, hàng chục ống kính máy quay dựng trên chân giá, xe truyền hình lưu động đậu thành hàng, ăng-ten vệ tinh chĩa lên trời tối.

Ngọc đứng lẫn trong đám đông, cách sân khấu chừng năm mươi mét, mặc áo khoác thường như bao người khác, tay nắm chặt quai cái túi vải đeo chéo có quyển sổ bìa da nằm trong. Gió lạnh lùa qua cổ áo, cô kéo khăn lên thêm một chút, tim đập chậm nhưng nặng, từng nhịp một, như tiếng trống chầu trước một buổi lễ.

Cả đội đã có mặt từ chiều, mỗi người một vị trí theo đúng kế hoạch ba lớp đã bàn suốt hai tuần.

Hiên đứng ở khu báo chí, thẻ tác nghiệp đeo trước ngực, máy ảnh sẵn sàng trên vai, dáng người thẳng, mắt không rời sân khấu. Lạc và Trọng đứng ở hai bên rìa đám đông, đủ gần để chạy tới trong vài giây, đủ xa để không ai để ý tới hai gương mặt lạ đứng yên giữa một biển người đang háo hức. Vọng đứng gần rào chắn sân khấu nhất trong cả đội, mắt nhắm hờ, hai tay đặt nhẹ lên thanh sắt lạnh, hơi thở đều, như một người đang cầu nguyện chứ không phải một người đang canh chừng.

Cái tai nghe nhỏ Trọng mượn được từ người bạn làm sự kiện nằm gọn trong tai Ngọc, hơi cấn nhưng cô không còn để ý.

"Có gì không anh," cô hỏi khẽ, môi gần như không mấp máy, giọng chìm vào tiếng ồn xung quanh.

"Có," Vọng đáp, chậm, từng chữ một như đang dò từng bước trên một mặt băng mỏng. "Rất nhiều, thưa chị. Cả cái quảng trường này đang rung lên vì kỳ vọng của hàng nghìn người, chờ được nghe những câu chuyện đẹp. Tôi khó phân biệt được cái nào là con người thật, cái nào là nó, trong cái rung động lớn thế này."

Anh im một nhịp, ngón tay siết nhẹ trên thanh rào.

"Nhưng có một chỗ," anh nói tiếp, "lạnh hơn phần còn lại. Rất nhỏ. Ở phía cánh gà bên trái sân khấu."

Bảy giờ ba mươi, đèn sân khấu bừng sáng gấp đôi, nhạc nền nổi lên, hào hùng, có tiếng trống, có tiếng đàn bầu luồn vào giữa. Một MC chuyên nghiệp bước ra, giọng vang khắp quảng trường qua hệ thống loa lớn, giới thiệu hành trình "Về Nguồn" bằng một đoạn phim tổng hợp hình ảnh sáu mươi tư ngôi đình được trùng tu, cảnh cắt băng khánh thành, cảnh dân làng vẫy cờ, cảnh trẻ con mặc áo dài đỏ đứng trước cổng tam quan. Khán giả vỗ tay rào rào, có người đứng dậy quay điện thoại.

Rồi Kiên bước ra.

Anh mặc vest đen chỉnh tề, cà vạt thẳng tắp, bước những bước chắc chắn lên sân khấu dưới ánh đèn trắng gắt. Nhưng Ngọc, đứng đủ xa để nhìn được tổng thể dáng đi, nhận ra một điều rất nhỏ: bước chân anh chậm hơn thường lệ đúng một nhịp, như một người đang cố giữ cho mình đi đều trong khi bên trong đã lệch.

"Kính thưa quý vị đại biểu, kính thưa bà con," Kiên bắt đầu, giọng trôi chảy qua loa, vang khắp quảng trường, dội lại từ những dãy nhà cao tầng phía xa. "Đại lễ hôm nay không chỉ là một sự kiện văn hóa. Đây là lời tri ân của thế hệ hôm nay dành cho tổ tiên, là hành trình tìm lại những gì đã tưởng chừng mất đi mãi mãi."

Ngọc nghe ra, giữa những câu nói trơn tru ấy, một khoảng ngập ngừng cực nhỏ trước mỗi câu, như thể anh đang phải tự thuyết phục mình tin vào từng chữ trước khi nói ra nó.

Anh nói tiếp, năm phút, mười phút, đúng kịch bản, tay cầm micro hơi run, ánh đèn hắt lên trán anh một lớp mồ hôi mỏng dù trời đang lạnh.

Đến gần cuối bài phát biểu, anh dừng lại, một nhịp dài hơn dự kiến. Trên màn hình LED, gương mặt Kiên phóng to gấp mười, mọi người trong quảng trường đều thấy rõ hàm anh siết lại, mắt anh nhìn xuống tờ giấy trong tay rồi ngẩng lên nhìn thẳng vào đám đông, như đang tìm một gương mặt cụ thể nào đó giữa hàng nghìn gương mặt.

Ngọc căng người, nín thở.

Đây chính là cái cô đã hy vọng suốt ba ngày kể từ cuộc gặp trong văn phòng: liệu những gì cô đưa ra có đủ sức lay chuyển một người tin thật vào việc mình đang làm, hay không.

"Anh ấy đang chần chừ," Vọng nói qua tai nghe, giọng căng như dây đàn sắp đứt. "Tôi cảm được sự giằng xé trong anh ta, rõ hơn bất cứ lúc nào từ đầu buổi tối. Đây là lúc quyết định, thưa chị."

Kiên hít một hơi dài, ngực phồng lên rồi hạ xuống chậm, micro vẫn cầm chắc trên tay. Cả quảng trường, mấy nghìn con người, im lặng chờ đợi câu tiếp theo của anh, và trong cái im lặng ấy Ngọc nghe được cả tiếng gió lùa qua dây cờ, tiếng một đứa trẻ ho khẽ ở hàng ghế gần, tiếng máy quay đang chạy rè rè đâu đó rất gần cô.

1. Trong các sự kiện có kịch bản chặt chẽ được truyền hình trực tiếp, khoảnh khắc người dẫn chương trình chính ngừng lại ngoài dự kiến thường tạo ra một khoảng lặng đáng chú ý, vì đây là một trong số ít thời điểm nội dung chưa được kiểm soát hoàn toàn có thể xuất hiện trước công chúng.