Thư làm việc ở Viện được ba tuần thì lần đầu tiên gặp trực tiếp Kiên.

Anh ta ghé qua phòng tra cứu tư liệu, nơi Thư ngồi, hỏi han vài câu công việc, thân thiện, chuyên nghiệp, không có gì khác so với lần con bé gặp anh ta ở Thượng Cát hồi tháng Ba, ngoài việc bây giờ anh ta mặc vest, chức danh đã đổi thành Phó Viện trưởng.

"Cô làm tốt lắm," anh ta nói, xem qua mấy bản tra cứu Thư vừa hoàn thành. "Cô có kiến thức nền tốt hơn hẳn mấy bạn khác. Cô học Hán Nôm à?"

"Vâng ạ," Thư nói, cố giữ giọng bình thường.

"Tôi cũng từng học một khóa ngắn," Kiên nói, cười. "Nhưng chưa bao giờ giỏi được như các bạn học chuyên ngành. Viện đang cần người như cô lắm, nhất là sắp tới có một sự kiện lớn."

Thư giả vờ tò mò, hỏi thêm.

"Đại lễ Về Nguồn," Kiên nói, giọng đầy tự hào. "Cuối tháng Mười một, chúng tôi sẽ tổ chức một sự kiện quy mô toàn quốc, mời đại diện của cả sáu mươi tư di tích đã hợp tác về một địa điểm, cùng làm lễ công bố các bản thần tích đã phục dựng, đồng loạt."

"Đồng loạt ạ?" Thư hỏi, cố giữ giọng bình thản dù tim đập thình thịch.

"Đúng vậy," Kiên nói. "Cùng một ngày, cùng một giờ, đại diện của sáu mươi tư làng sẽ đọc bản thần tích mới trước công chúng, có truyền hình trực tiếp. Đây sẽ là dấu mốc lớn nhất trong lịch sử phục dựng di sản của đất nước, cô ạ. Tôi đã ấp ủ ý tưởng này từ lâu lắm rồi."

Anh ta nói với một sự say mê thật, không giả tạo, khiến Thư bối rối. Nếu đây là Hồ Tinh, tại sao nó lại để một cái vỏ người thật, có vẻ tin tưởng thật, đứng ra làm gương mặt đại diện?

Tối hôm ấy, Thư báo cáo lại cho cả đội, giọng vẫn còn run.

"Cuối tháng Mười một," cô nói. "Sáu mươi tư làng, cùng một lúc, cùng đọc tên giả trước công chúng, có truyền hình trực tiếp."

"Sáu mươi tư cái tên giả được hàng triệu người xem đài cùng tin vào một lúc," Vọng nói, giọng nặng nề. "Thưa chị, nếu đúng là Hồ Tinh đứng sau, thì đây không phải một sự kiện quảng bá di sản. Đây là một cái lễ phong sắc, quy mô lớn hơn bất cứ cái gì tôi từng tưởng tượng."

"Lớn hơn cả Voi Phục," Ngọc nói, giọng trầm.

"Voi Phục nó nhắm một cái tên, một buổi sáng, hai nghìn người," Vọng nói. "Cái này nhắm sáu mươi tư cái tên, cùng lúc, và qua truyền hình thì con số người tin không còn tính bằng nghìn nữa."

"Còn về Kiên," Thư nói, "em không nghĩ anh ta biết mình đang làm gì đâu."

"Sao em nghĩ thế?" Ngọc hỏi.

"Vì cách anh ta nói," Thư nói. "Anh ta say mê thật, tự hào thật. Không phải cách một kẻ đồng lõa nói. Giống cách một người tin tưởng tuyệt đối vào việc mình đang làm, không mảy may nghi ngờ."

"Có thể nó đang mặc chính anh ta," Lạc nói.

"Không," Vọng nói, chậm rãi. "Nếu nó mặc anh ta, cô Thư sẽ cảm thấy cái lạ, giống cảm giác ở Thọ Am. Cô ấy không nói vậy."

"Vậy thì sao?" Trọng hỏi.

Vọng ngồi im một lúc trước khi trả lời.

"Tôi nghĩ," anh nói, "có khi Kiên không phải lốt, không phải nạn nhân trực tiếp. Có khi anh ta chỉ là một người có tham vọng thật, gặp đúng lúc, đúng chỗ, được một thứ gì đó nuôi dưỡng cái tham vọng ấy để nó lớn nhanh hơn bình thường, và anh ta không hề biết mình đang được dùng làm cái vỏ bọc hoàn hảo nhất: một kẻ tin thật vào điều dối trá mình đang truyền bá."

Ngọc ngồi im, nhìn ra ngoài cửa sổ, đêm cuối tháng Chín se lạnh đầu tiên của mùa.

"Chín tháng đầu năm nó dạy mình một bài," cô nói. "Cái làm cho một cái tên thành thật là có người chịu gọi nó lâu. Bây giờ nó đang dùng chính cái bài học ấy để tạo ra sáu mươi bốn cái tên giả, được hàng triệu người gọi cùng một lúc, trong một buổi tối."

Cô nhìn cả đội.

"Còn hai tháng," cô nói. "Mình phải tìm ra cách ngăn buổi lễ ấy, hoặc ít nhất, phải tìm ra cách để không phải sáu mươi bốn cái tên giả nào cũng thành công."

1. Các sự kiện truyền thông quy mô lớn với sự tham gia của nhiều đơn vị, được truyền hình trực tiếp, có khả năng định hình nhận thức công chúng về một vấn đề nhanh và rộng hơn nhiều so với các kênh thông tin truyền thống, đây là hiệu ứng đã được nhiều nghiên cứu truyền thông đại chúng ghi nhận.