Chủ tịch Đường gọi cho Ngọc lần thứ hai trong năm, đầu tháng Tám, và giọng ông khác hẳn lần đầu ở quán nước tháng Hai.

"Cô Ngọc," ông nói, "tôi cần gặp cô."

Họ gặp lại đúng chỗ cũ, cái bàn con ngoài vỉa hè, nhưng lần này ông không đến bằng xe đen, không có tài xế, đi taxi một mình, gầy đi nhiều so với lần trước.

"Ông sao thế?" Ngọc hỏi, thật lòng lo lắng dù không ưa gì ông.

"Tôi bị đá ra khỏi công ty của chính mình," Đường nói, cười khan. "Cổ đông họp, biểu quyết, tôi mất ghế chủ tịch từ tháng Sáu. Trường Tồn giờ đổi tên rồi, cô biết không."

"Đổi thành gì?"

"Viện Nghiên cứu và Phát triển Di sản Việt," ông nói, giọng chua chát. "Nghe sang hơn nhiều, đúng không? Ban lãnh đạo mới, người trẻ, có bằng cấp, nói năng rất khéo. Họ nói với báo chí là công ty cũ có vấn đề quản trị, họ vào để chấn chỉnh."

Ngọc rót nước cho ông, im lặng nghe.

"Cô Ngọc," Đường nói, "tôi già rồi, tôi làm sai nhiều việc, tôi không đòi cô thương hại tôi. Nhưng tôi phải nói cho cô nghe cái tôi thấy trước khi bị đá ra."

Ông hạ giọng, dù ngoài phố chẳng có ai để ý.

"Cái ban lãnh đạo mới ấy, họ không quan tâm tới kho B2 nữa. Họ không cần mấy cái sắc phong cũ kỹ. Cái họ làm là lập một bộ phận mới, gọi là 'Hội đồng thẩm định di sản', chuyên đi soạn lại thần tích cho các làng, in đẹp, đóng bìa cứng, tặng miễn phí."

"Soạn lại thế nào ạ?"

"Tôi không rõ hết," Đường nói, "vì họ không cho tôi vào phòng họp nữa. Nhưng tôi nghe loáng thoáng, họ có cả một đội biên soạn, viết thần tích mới, đẹp hơn, hấp dẫn hơn, có khi còn kèm cả bản vẽ minh họa, đưa xuống tận các làng đang phân vân không biết tên thần mình là gì."

Ngọc ngồi thẳng lên, tim đập nhanh.

"Ông có tên ai trong đội biên soạn ấy không?"

"Có một cái tên tôi nhớ," Đường nói. "Một anh trẻ, hay xưng là làm bên số hóa di sản, tên Kiên. Tôi thấy anh ta họp với sếp mới mấy lần, có vẻ được tin tưởng lắm."

Ngọc nhớ ngay ra cái buổi chiều ở Thượng Cát, tháng Ba, người đàn ông trẻ đeo ba lô máy ảnh hỏi Thư về cách tra kho thần tích thần sắc, và Thư đã kể cho anh ta nghe mười lăm phút không giấu điều gì.

Cô không nói với Đường về chuyện ấy. Cô chỉ hỏi thêm.

"Ông có biết viện này định làm gì tiếp không?"

"Tôi chỉ nghe được một câu, qua cửa phòng họp," Đường nói. "Có người nói là mùa thu này sẽ bắt đầu 'hỗ trợ' các làng còn thiếu tư liệu thần tích. Cô Ngọc, tôi không dám chắc, nhưng tôi nghĩ họ đang nhắm đúng vào những làng như cô vẫn đi."

Đường đứng dậy, chuẩn bị ra về.

"Tôi không xin cô tha thứ," ông nói. "Tôi biết tôi không xứng. Nhưng tôi nghĩ tôi nợ cô một lời cảnh báo, coi như trả một phần cái tôi đã gây ra."

Ông đi được vài bước, rồi quay lại.

"Cô cẩn thận," ông nói. "Cái ban lãnh đạo mới ấy, tôi không biết họ là ai, nhưng tôi làm nghề này bốn mươi năm, tôi nhận ra một điều: họ không tham tiền như tôi. Họ tham một cái gì khác, và tôi không biết gọi tên cái đó là gì."

Đêm ấy, Ngọc kể lại cho cả đội nghe.

"Viện Nghiên cứu và Phát triển Di sản Việt," Thư lặp lại, gõ tên vào máy tính tìm kiếm. Một trang web hiện ra, thiết kế đẹp, chuyên nghiệp, đầy ảnh những ngôi đình được trùng tu khang trang, những buổi lễ hội đông vui.

Con bé cuộn xuống mục "Đội ngũ", và dừng lại ở một tấm ảnh.

"Chị ơi," nó nói, giọng lạc đi, "đây là người hỏi em ở Thượng Cát."

Ảnh Kiên, cười tươi, chức danh ghi: Trưởng phòng Nghiên cứu Thần tích.

Cả phòng im lặng.

"Mùa thu," Ngọc nói, nhìn ra ngoài cửa sổ, nơi cái nóng tháng Tám vẫn còn hầm hập, nhưng trong lòng cô đã cảm thấy một cơn gió lạnh đang chờ ở phía trước. "Còn hai tháng nữa."

1. Việc các doanh nghiệp hoặc tổ chức thay đổi tên gọi, cơ cấu lãnh đạo sau các biến động về quản trị nội bộ là hiện tượng phổ biến trong hoạt động kinh doanh, không riêng lĩnh vực di sản văn hóa.