Sang tháng Tư, việc trả tên bắt đầu có nhịp.

Không phải vì nó dễ hơn. Là vì Ngọc và cả đội đã quen với cái nhịp của nó: xuống làng, tìm người già, đọc phiếu, chờ hội, về. Bảy làng còn lại trong nhóm dễ, cái nhóm Thư gọi là "hội đều, đình mở, chỉ cần đưa tên xuống", đi qua trong sáu tuần, và Ngọc nhận ra mình bắt đầu nhớ tên làng lẫn vào nhau nhiều hơn nhớ mặt người.

Cô viết vào sổ không còn dài như Thượng Cát hay Yên Duyên nữa. Mỗi làng chỉ một dòng, hai dòng.

Nhưng mỗi dòng vẫn có một khuôn mặt đằng sau nó.

Ở Yên Thái, mùng tám tháng Tư, chủ tế là một ông cụ tám mươi ba, đầu óc đã lẫn nhiều, con cháu phải dặn đi dặn lại từng câu trước khi lên chiếu.

Ông quên cả tên mình có hôm, quên cả đường về nhà một lần khiến cả xóm đi tìm.

Nhưng khi Ngọc đưa tờ phiếu, đọc tên vị thần cho ông nghe, ông ngồi thẳng dậy, mắt sáng hẳn lên, và ông đọc lại không sai một chữ, đọc trơn tru như thể bốn mươi năm làm chủ tế chưa từng rời khỏi ông.

"Cái đấy nó nằm ở chỗ khác trong đầu ông cụ, cô ạ," con trai ông nói, mắt đỏ hoe. "Cái đấy nó không quên được."

Ở Thanh Lâm, người đứng ra lo liệu không phải các cụ, mà là một nhóm sáu bảy đứa sinh viên về nghỉ hè sớm, tự lập nhóm, tự đi hỏi các bà các mẹ, tự in lại văn tế bằng máy tính cho khỏi nhầm.

"Tụi con thấy trên mạng có người nói về chuyện các làng khác," một đứa nói với Ngọc, "tụi con không muốn làng mình cũng bị thế."

Ngọc hỏi nó nghe ở đâu.

"Facebook ạ," nó nói. "Có bài về làng Phù Xá, chị Hiên viết. Chia sẻ nhiều lắm."

Ngọc mỉm cười. Cô không ngờ một bài báo lại kéo dài sang tận đây.

Ở Cầu Đơ, việc giải quyết nhanh đến mức Thư phải kiểm tra lại ba lần vì sợ có sai sót.

Ông trưởng thôn, khi nghe chuyện, chỉ gật đầu cái rụp.

"Ôi giời, thế ạ," ông nói. "Thế thì sửa luôn cho tôi, chị. Chứ cái trang Facebook của xã tôi ghi sai tên ngài từ hồi lập trang, có ông trên huyện xuống chụp ảnh còn chê, tôi ngại chết đi được."

Cả đội không nhịn được cười khi kể lại chuyện ấy tối hôm đó. Trọng bảo đây là làng đầu tiên chịu sửa tên vì sợ quê trên mạng chứ không phải vì bất cứ lý do thiêng liêng nào khác.

"Thế cũng được," Ngọc nói. "Miễn là sửa."

Ở Vân Trì, chuyện lại rẽ sang một hướng không ai lường trước.

Làng này còn hội, còn đình mở, còn đội tế, nhưng khi Ngọc đưa phiếu năm ba tám ra thì ông chủ tế cầm lên đọc, rồi bật cười, không phải cười khinh, mà cười ngạc nhiên thật.

"Cô ơi, tên này đúng mà," ông nói. "Đúng ngay từ đầu, có sai đâu."

Thư mở tấm ảnh chụp bảng đá cổng đình ra so lại, và đúng là bảng ghi chung chung, bốn chữ bản cảnh Thành hoàng, y hệt hai mươi làng lệch kia, đúng cái mẫu khiến làng này lọt vào danh sách hai mươi mốt cửa từ hôm ở tầng hầm B2.

Nhưng khi Thư hỏi tiếp, hỏi văn tế thực tế làng vẫn đọc hằng năm, thì ông chủ tế cười.

"Cái bảng đá ấy à," ông nói, phẩy tay, "cái ấy dựng cho đẹp cổng thôi cô ơi. Văn tế thật thì tôi giữ trong cái hòm gỗ ở nhà, chép tay từ đời cụ tôi, có bao giờ tôi nhìn cái bảng đá kia để đọc đâu."

Cả đội im lặng một lúc.

"Nghĩa là bảng sai, nhưng người không dùng bảng," Thư nói chậm, như đang tự nói với chính mình hơn là với ai khác.

"Thế sao làng mình vẫn nằm trong danh sách hai mươi mốt cửa lệch ạ?" Trọng hỏi, bối rối.

"Vì bọn em chỉ dò được cái bảng, không dò được cái hòm gỗ trong nhà ông cụ," Thư nói. "Cái máy dò của em không hoàn hảo, chị ạ. Nó chỉ nhìn được cái người ta dựng ra ngoài, không nhìn được cái người ta giữ ở trong."

"Có khi Trường Tồn tính làm mà chưa kịp," Lạc nói, "hoặc có khi làng này nó không có cái lỗ nào để chui vào, vì cái đáng khoét thì họ chưa bao giờ đem ra ngoài cho ai thấy."

Ngọc nghĩ tới câu Hồ Tinh từng nói ở quán nước, tháng Giêng, cái tối uống trà rồi bỏ đi: tôi chỉ mặc được cái tên đã bỏ trống. Vân Trì không trống. Không phải vì Vân Trì may mắn. Vì làng ấy, không ai biết từ khi nào, vẫn giữ được cái thói quen đơn giản nhất: mỗi năm một lần, đọc đúng.

Chuyến ấy, đội chẳng phải làm gì. Chỉ ở lại ăn một bữa cơm, cảm ơn ông chủ tế, rồi đi.

"Làng đầu tiên không cần mình cứu," Thư ghi vào sổ, gạch chân hai lần. "Nhắc mình nhớ: việc mình đang làm không phải chuyện đương nhiên phải xảy ra ở mọi nơi. Có chỗ tự giữ được. Càng thấy rõ những chỗ không giữ được đáng thương thế nào."

Không phải làng nào cũng nhẹ nhàng.

Ở Đông Miếu, đội mất ba ngày chỉ để tìm ra ai là người có thẩm quyền quyết định, vì làng chia thành bốn xóm, mỗi xóm cử một đại diện, và bốn người không họp được cùng lúc vì hai người đi làm xa, một người ốm, một người giận nhau với xóm bên từ vụ tranh chấp đất năm ngoái.

Cuối cùng Vọng là người gỡ được nút thắt, không phải bằng phép, mà bằng cách ngồi uống rượu với cả bốn ông liền ba tối, kiên nhẫn nghe hết chuyện đất đai của họ trước khi nhắc lại chuyện cái tên.

"Thưa chị," anh báo cáo, mệt mỏi nhưng hài lòng, "họ đồng ý rồi ạ. Nhưng tôi phải hứa với họ là sang năm tôi lại xuống ăn giỗ."

Cứ thế, bảy làng qua đi trong sáu tuần: Yên Thái, Thanh Lâm, Cầu Đơ, Vân Trì, Đông Miếu, và hai làng nữa mà cái đội thuộc lòng tên nhưng không còn nhớ nổi thứ tự, Xuân Đỉnh với Đồng Trạch, mỗi làng một buổi chiều ngồi với cụ già, một buổi tối thuyết phục người trẻ, một buổi sáng đứng ở cuối sân nghe tiếng đọc vang lên.

Cơ thể mỏi mòn theo cách không ai nói ra thành lời.

Tay Ngọc chai lại vì cầm sổ, cầm bút, cầm hương suốt hai tháng liền. Kính Thư phải thay tròng vì đọc chữ nhỏ dưới đèn dầu quá nhiều lần. Con Win của Lạc phải thay lốp ba lần. Trọng bắt đầu xin nghỉ phép không lương ở chỗ bảo vệ, vì ca đêm với việc đi làng ban ngày không còn xếp lịch nổi cho nhau nữa.

Chỉ Vọng là không đổi. Anh vẫn gầy, vẫn xanh, vẫn lạnh hơn nhiệt độ phòng vài độ, và anh có vẻ càng đi càng khỏe ra, như thể việc này mới đúng là cái anh sinh ra để làm.

Cuối tháng Năm, Thư gạch dòng thứ mười một trong bảng ba cột.

"Chị ơi," nó nói, giọng có gì đó vừa mừng vừa hoảng, "mười một trên mười chín rồi ạ."

"Còn tám."

"Vâng. Bốn cái nhóm Ba coi như để mở, trừ phi có phép màu. Còn bốn cái nữa trong nhóm Hai, khó hơn Kẻ Trai một chút, chưa đến lượt."

Ngọc gật đầu, nhìn bảng ba cột, nhìn những dòng đã gạch, những dòng còn để trống.

"Còn Mai Động," cô nói.

Thư im.

Con bé đã đọc hồ sơ Mai Động từ hai tháng trước, và cả hai đều biết đấy sẽ không phải một buổi chiều dễ chịu như Cầu Đơ.

1. Trong nhiều cộng đồng, mạng xã hội đã trở thành kênh lan truyền thông tin về di tích và lễ hội địa phương nhanh hơn các kênh truyền thống, kể cả những sai sót trong thông tin thần tích, tên tuổi trên các trang thông tin do chính quyền xã quản lý.