Bà Chắt quay lại sau bốn phút với một cái ấm tích và một chồng chén sứ trắng, và đi sau bà là bà hàng nước ngoài cổng, vừa đi vừa cằn nhằn rằng cái ấm này là ấm nhà tôi đấy nhé.

Ngọc đỡ lấy cái ấm.

Rồi cô làm cái việc bình thường nhất mà một người có thể làm ở giữa một cái sân đền ngày chính hội có hai nghìn người.

Cô ngồi xuống.

Cô ngồi bệt xuống nền gạch, ngay giữa cái khoảng trống mà đám đông đã giãn ra quanh cô, và cô đặt cái ấm xuống trước mặt, và cô úp chồng chén ra, và cô bắt đầu tráng chén bằng nước nóng, đổ đi, rồi rót.

Cô làm những động tác ấy chậm rãi, đúng như cô vẫn làm ở vỉa hè Hàng Buồm bảy năm nay, và tay cô không run, vì đây là cái duy nhất trên đời mà tay cô không bao giờ run.

Đám đông im dần.

Người ta không hiểu cô đang làm gì. Nhưng cái sân đền ấy, trong khoảng một phút, chuyển từ chỗ chực xông vào một người sang chỗ đứng nhìn một người đàn bà pha nước.

Ngọc rót đầy sáu chén.

Rồi cô ngẩng lên.

"Thưa các cụ, thưa bà con," cô nói.

Cô không hét. Cô nói to vừa đủ, cái giọng cô vẫn dùng để gọi khách từ trong quán ra vỉa hè.

"Cháu tên là Ngọc. Cháu bán nước ở phố Hàng Buồm, chỗ gần đền Bạch Mã. Bà cháu bán ở đấy, mẹ cháu bán ở đấy, cháu bán từ năm cháu mười chín tuổi."

Cô đặt tay lên cái ấm.

"Cháu không biết cãi nhau. Cháu cũng không biết chứng minh cháu là cháu. Cháu chỉ biết mỗi cái nghề của cháu."

Cô đẩy sáu cái chén ra trước mặt.

"Ai khát thì lên đây cháu rót. Ai cũng được ạ. Cháu không hỏi các bác là ai, không hỏi các bác ở đâu, không hỏi tên. Bảy năm nay cháu chưa hỏi tên khách nào bao giờ. Bà cháu dạy cháu thế."

Cô ngẩng lên nhìn ra giữa sân, chỗ cái người đàn bà mặc áo len xám đang đứng.

"Còn ngài," cô nói.

Cả sân im.

"Ngài vừa xưng ngài là thần bản cảnh của vùng này. Vậy cháu xin ngài một việc."

Cô nhấc cái ấm lên, và cô giơ nó ra bằng cả hai tay.

"Ngài rót cho dân ngài một chén nước đi ạ."

Cái người đàn bà giữa sân không nhúc nhích.

Trong ba giây ấy, hai nghìn con người ở cái sân đền Voi Phục cùng nghĩ một ý.

Ngọc nghe được cái ý ấy chạy qua đám đông, nghe bằng tiếng xì xào, bằng cái cách người ta quay sang nhìn nhau.

Có một ông cụ ở vòng trong nói to lên, giọng run vì tuổi và vì xúc động:

"Con xin ngài! Con xin ngài ban cho con cháu một chén!"

Và cái câu ấy hỏng hết mọi thứ cho nó.

Vì bây giờ thì nó không từ chối được nữa.

Nó bước tới.

Nó đi qua vòng người quỳ, và người ta rạp xuống khi nó đi qua, và nó tới trước mặt Ngọc, và nó nhìn xuống cô ngồi dưới đất.

"Con này," nó nói khẽ, chỉ đủ cho cô nghe. "Con giỏi thật."

"Ngài rót đi ạ," Ngọc nói to.

Nó cầm lấy cái ấm.

Nó cầm bằng hai tay, đúng lối, và nó quay lại nhìn ra đám đông, và nó chọn.

Nó chọn ông cụ vừa xin.

Ông cụ lê gối lên, chắp tay, người run bần bật.

Nó rót một chén.

Rồi nó chìa chén ra, và nó nói, và nó nói bằng cái giọng trầm ấm áp ấy, cái giọng đã làm hai nghìn người quỳ xuống:

"Con là ai? Con ở đâu tới?"

Cái sân đền im.

Nó im theo một kiểu khác hẳn ban nãy.

Ngọc ngồi dưới đất, tay còn đặt trên chồng chén, và cô nhìn thấy cái im lặng ấy lan ra khắp cái sân như nước đổ.

Ông cụ đang chắp tay ngẩn ra.

"Con... con là Hoạch, con ở Thủ Lệ ạ," ông nói.

"Thủ Lệ," nó nói. "Ừ. Con của ta."

Nó đưa chén nước cho ông cụ.

Nhưng đã muộn rồi.

Vì trong cái sân ấy có tám cụ áo thụng đứng trên chiếu tế. Vì có một ông chủ tế ngoài tám mươi tuổi đã tế ở cái đền này bốn chục năm. Vì có mấy trăm người dân Thủ Lệ, Ngọc Khánh, Kim Mã, những người mà đời ông đời cha họ đã sống quanh cái đền này.

Và tất cả những người ấy vừa nghe thấy vị thần bản cảnh của mình hỏi một ông cụ trong làng rằng ông là ai và ông ở đâu tới.

Ông chủ tế là người lên tiếng.

Cụ đứng trên chiếu, tờ văn tế trong tay, và cụ nói, và giọng cụ khàn nhưng cụ nói rõ từng chữ:

"Thưa bà con."

Cả sân quay lại.

"Tôi tế ở đền này bốn mươi mốt năm," cụ nói. "Tôi tế từ hồi ông cụ nhà tôi còn."

Cụ đưa tay chỉ về phía cái người đàn bà đang cầm ấm.

"Đức thánh Linh Lang là thánh bản cảnh của đất này. Ngài giữ cái cửa tây này chín trăm sáu mươi năm rồi."

Cụ hạ tay xuống.

"Ngài mà lại phải hỏi thằng Hoạch nhà tôi là ai thì tôi xin lỗi bà con, tôi già nhưng tôi chưa lẫn."

Có tiếng ồ lên.

Rồi thêm một tiếng nữa. Rồi cả cái sân động lên như một cái nồi vừa sôi.

"Ừ đấy! Ngài không biết con dân ngài à!"

"Bác Hoạch nhà mình mà!"

"Thế là cái gì đấy?"

Người quỳ bắt đầu đứng lên. Từng người một, rồi từng mảng, cái quỳ ấy tan ra ngược lại cái cách nó đã lan.

Nó đứng giữa sân, tay còn cầm cái ấm tích.

Nó quay đầu nhìn quanh cái sân đền, nhìn hai nghìn con người vừa đứng lên khỏi đầu gối, và Ngọc nhìn thấy nó tính, tính rất nhanh, tìm một đường.

"Bà con!" nó nói to. "Ta thử lòng các con thôi mà!"

Không ai đáp.

"Ta thử xem các con có còn nhớ nhau không!"

Vẫn không ai đáp.

Và Ngọc, ngồi dưới đất, hiểu ra rằng nó vừa mất cái duy nhất nó có.

Nó không thua vì bị vạch mặt. Nó thua vì trong đúng ba giây ấy, nó phải chọn giữa hai đằng: hỏi, thì lộ; không hỏi, thì không biết trả lời cái gì cho trúng.

Nghìn năm nay nó sống bằng cách trả lời trúng cái người ta đợi nghe. Và nghìn năm nay, để trả lời trúng, nó luôn phải hỏi trước.

Cả đời Ngọc rót nước cho người lạ mà không hỏi tên.

Đấy là cái nó không bắt chước được.

Ngọc đứng dậy.

Cô đứng dậy chậm, tay còn cầm một cái chén, và cả cái sân quay lại nhìn cô.

Cô bước tới trước mặt nó.

"Tôi rót cho ông một chén nhé," cô nói.

Nó nhìn cô.

"Ông ngồi hàng tôi hôm hai mươi bảy," Ngọc nói. "Ông uống hết một chén rồi ông bảo trà tôi ướp nhài thật. Hôm ấy tôi không hỏi ông là ai."

Cô rót.

Cô rót đầy cái chén, và cô đưa cho nó bằng hai tay, và cô nói to, cho cả hai nghìn người nghe:

"Bây giờ tôi hỏi."

Cô ngẩng đầu lên.

"Ông tên gì?"

1. Thần bản cảnh là vị thần cai quản và bảo hộ đúng một vùng đất cụ thể; trong quan niệm dân gian, quan hệ giữa thần bản cảnh và dân trong vùng là quan hệ hai chiều và rất cụ thể, không phải quan hệ chung chung.