Người đàn ông không tên được chôn ngày mùng bảy tháng Hai.

Ngọc lo đám. Cô không nhờ ai trong đội. Cô đi một mình, làm giấy tờ một mình, nói dối một mình. Cô khai là người quen cũ, gặp lại ngoài đường thấy đổ bệnh, đưa vào viện thì không qua khỏi. Người ta hỏi tên. Cô nói không rõ, chỉ biết mọi người vẫn gọi là anh Hai.

Người ta ghi vào giấy: Nam, khoảng 35 tuổi, chưa rõ lai lịch.

Cô mua một cái tiểu, mua một chỗ ở nghĩa trang ngoại thành, và cô đứng đấy một mình lúc mười giờ sáng nhìn người ta lấp đất.

Trên tấm bia gỗ tạm, cô nhờ người khắc bốn chữ.

Người thợ khắc hỏi lại hai lần vì tưởng mình nghe nhầm.

Đội gặp lại nhau ở Voi Phục chiều mùng bảy, và bốn người kia không hỏi cô về cái đám ma, và cô biết là họ đã hỏi nhau.

Đền nằm ngay mặt phố Kim Mã, và Ngọc đã đi qua đây không biết bao nhiêu lần trong đời mà chưa lần nào vào. Đó là cái lạ của Hà Nội: người ta sống cả đời cạnh một chỗ chín trăm sáu mươi năm tuổi mà chỉ biết nó là cái chỗ hay tắc đường.

Từ ngoài đường bước qua cổng vào là đổi hẳn không khí. Tiếng xe lùi lại phía sau như có ai vặn nhỏ. Bên trong có cây, có sân, có cái ao nhỏ, và có bóng râm dày kiểu bóng râm của những nơi cây đã đứng đấy rất lâu.

Và ở lối lên, hai bên, có hai con voi đá quỳ phục.

Ngọc dừng lại trước chúng.

Hai con voi không to. Chúng thấp, chân gập lại, đầu cúi, và đá đã mòn nhẵn đến mức không còn thấy rõ nét chạm nữa, chỉ còn cái hình. Trên lưng con bên trái có một vệt lõm bóng loáng, cái vệt của hàng trăm năm người ta đi qua đưa tay xoa.

"Voi phục," Thư nói khẽ. "Đền thờ Đức thánh Linh Lang, người ta tạc hai con voi quỳ trước cửa, nên gọi là đền Voi Phục ạ."

"Vì sao lại voi?"

"Voi quỳ là voi chịu ạ," Thư nói. "Voi là con mạnh nhất mà người ta biết. Đặt hai con voi quỳ ở cửa nghĩa là cái mạnh nhất cũng phải quỳ ở đây."

Lạc đi vòng quanh sân hai lượt rồi mới nói.

"Chị Ngọc, chỗ này khác."

"Khác thế nào?"

"Cái rễ ở đây to lắm." Anh ngồi xổm xuống, một tay đặt lên nền gạch. "Ở Hạ Sen tôi bảo cái rễ nó bằng cái đình, chị nhớ không. Ở đây thì..."

Anh im một lúc.

"Nó không phải cái rễ mọc ở đây. Nó là cái rễ đi qua đây."

"Đi từ đâu?"

Lạc chỉ tay về hướng bắc, chếch lên.

"Từ chỗ nước," anh nói. "Từ Hồ Tây xuống. Nó đi ngầm, nó qua ngay dưới chân mình, rồi nó đi tiếp vào trong kia."

"Vào đâu?"

"Vào thành phố," Lạc nói. "Vào chỗ ngày xưa là kinh thành."

Anh đứng dậy, phủi tay.

"Chị hiểu chưa. Cái đền này không phải cái đích. Nó là cái cửa. Chín trăm sáu mươi năm nay có một ông đứng chắn ở đây, chắn cái cửa tây, không cho cái gì từ phía hồ đi vào trong."

Vọng đứng ở giữa sân rất lâu.

Anh không vào bên trong. Anh chỉ đứng ở sân, mặt hơi ngửa lên, mắt nhắm, và cả đội để yên cho anh.

Đến gần mười lăm phút anh mới mở mắt.

"Thưa chị," anh nói. "Tôi nói cái này chị đừng giận."

"Anh nói đi."

"Ngài không phải hoàng tử."

Thư quay phắt lại.

"Anh ơi, thần tích chép rõ mà ạ. Linh Lang Đại vương là hoàng tử Hoằng Chân, con vua Lý Thánh Tông, đánh Tống ở sông Như Nguyệt rồi hy sinh. Đền dựng năm một nghìn không trăm sáu lăm."

"Cái ấy chép đúng ạ," Vọng nói. "Tôi không cãi cái chép."

Anh quay lại nhìn con bé.

"Nhưng cô Thư ơi, cô đi khắp đồng bằng này mà xem, có bao nhiêu nơi thờ Linh Lang. Hàng chục nơi. Mỗi nơi một thần tích, và các thần tích ấy vênh nhau. Chỗ thì bảo ngài sinh ra kỳ lạ, chỗ thì bảo ngài hóa thành con giao long trườn xuống nước rồi đi."

"Cái ấy em biết ạ," Thư nói. "Có người nghiên cứu cũng nói thế. Người ta bảo là..."

Con bé dừng lại.

"Người ta bảo là có thể ngài vốn là một vị thần sông có từ trước rất lâu ạ," nó nói chậm. "Rồi sau này triều đình mới đặt tên cho ngài là hoàng tử."

"Vâng," Vọng nói.

Anh nhìn về phía gian giữa, chỗ tối và mát.

"Tôi đứng đây nãy giờ, tôi nghe. Cái ở trong kia thì già hơn cái tên nó đang mang, thưa chị. Già hơn nhiều."

"Thế thì nghĩa là sao?" Ngọc hỏi.

"Nghĩa là ngài cũng từng bị mặc một cái tên không phải của ngài," Vọng nói.

Anh quay lại.

"Chỉ khác một chỗ. Cái tên người ta khoác cho ngài, thì người ta khoác bằng lòng kính. Người ta không cướp. Người ta đứng ở dưới, người ta ngẩng lên, người ta bảo là ngài là hoàng tử nhà Lý đây, ngài chết vì nước đây, và người ta gọi ngài như thế chín trăm năm."

Anh nhìn Ngọc, và lần này anh nhìn thẳng, cái nhìn của người muốn cô hiểu.

"Thưa chị, tôi nghĩ ngài là người duy nhất trong cái chuyện này hiểu được cả hai đầu. Ngài biết bị người ta gọi bằng một cái tên không phải của mình là thế nào. Và ngài cũng biết được gọi suốt chín trăm năm bằng một cái tên ấy thì nó nuôi mình ra sao."

Chiều xuống. Đền sắp đóng cửa.

Ngọc đứng lại một mình ở chỗ hai con voi đá.

Cô nghĩ về cái bia gỗ ở nghĩa trang ngoại thành, cái bia có bốn chữ mà người thợ phải hỏi lại hai lần.

Cô nghĩ về ông Cẩn khất ngài một năm.

Cô nghĩ về cái tờ giấy trắng nằm trên lụa đỏ dưới tầng hầm B2, đợi.

Rồi cô đưa tay ra, đặt lên lưng con voi đá bên trái, đúng cái chỗ lõm bóng mà hàng trăm năm người ta đã xoa.

Đá lạnh.

"Thưa ngài," cô nói khẽ, và cô thấy mình ngượng, và cô vẫn nói. "Con là đứa bán nước ở Hàng Buồm. Còn hai hôm nữa là hội của ngài. Con sẽ tới."

Cô đứng im một lúc.

"Con nói thật với ngài, con sợ lắm. Không phải sợ nó. Con sợ cái lúc con phải đứng ra giữa sân."

Không có gì trả lời cô. Chiều muộn, sân đền vắng, có tiếng chổi của người quét lá ở phía trong.

Ngọc bỏ tay xuống, quay ra.

Đi được mấy bước thì cô nghe sau lưng mình một tiếng rất khẽ. Không phải tiếng nói. Là cái tiếng của đá cọ vào đá, một tiếng cựa, rất ngắn.

Cô quay phắt lại.

Hai con voi đá vẫn quỳ, đầu cúi, y nguyên như chín trăm sáu mươi năm nay.

Nhưng ở chỗ con voi bên trái, trên nền gạch phía trước cái chân gập lại, có một vệt bụi vừa bị đẩy ra, mỏng, hình vòng cung, như vết một cái chân đá vừa xê dịch đi độ nửa đốt ngón tay.

1. Đền Voi Phục thờ Linh Lang Đại vương, có hai con voi đá quỳ phục trước cửa, từ đó thành tên gọi của đền. 2. Việc đồng nhất Linh Lang với hoàng tử Hoằng Chân con vua Lý Thánh Tông là thần tích phổ biến, không phải kết luận sử học đã ngã ngũ; nhiều nơi khắp đồng bằng Bắc Bộ cùng thờ Linh Lang với các thần tích khác nhau, và có ý kiến cho rằng đây vốn là một vị thủy thần bản địa về sau được lịch sử hóa.