Sênh lắc đầu khi Vọng kể lại chuyện ở khu tập thể, nét mặt cô hiếm khi lộ vẻ bối rối như vậy.

"Đây không giống bất cứ ca nào mình từng làm ạ," cô nói, lật đi lật lại mấy trang sổ như đang tìm một tiền lệ không có thật. "Bốn mươi bốn hồ sơ đều đã đóng đúng luật, có đủ lời khai hai phía từ nhiều năm trước, đã qua cửa đàng hoàng. Về mặt hồ sơ, họ không nợ gì Địa Phủ cả."

"Vậy sao họ vẫn còn ở đó?"

"Vì hồ sơ chỉ nói lên ai đã đi, không nói lên chỗ nào giữ ký ức của người ta." Sênh gấp sổ lại, nhìn Vọng thẳng. "Chỗ này em không có luật để đưa cho anh, anh Vọng ạ. Đây không phải phần việc của Địa Phủ. Có khi là phần việc của người sống."

Ngày hôm sau, Vọng trở lại khu tập thể lúc trời chưa sáng hẳn, giờ công trường còn vắng thợ. Anh lên tầng hai dãy nhà B, ngồi xuống bậc cầu thang, và lần này một trong những lớp sương mỏng ấy tách riêng ra, đặc hơn hẳn phần còn lại, mang hình dáng một ông cụ gầy, áo bộ đội cũ, tay chống một cây gậy tre.

"Cậu là người mới thấy tôi rõ nhất từ hồi tôi mất tới giờ đấy," ông nói, giọng vẫn còn nguyên chất giọng người từng ở khu tập thể lâu năm, đã pha đủ thứ vùng miền qua nhiều chục năm sống chung một dãy nhà.

"Bác tên gì ạ?"

"Tạo. Bảo vệ khu này ba mươi bảy năm, từ hồi mới xây tới lúc chân tôi không đi nổi nữa mới nghỉ." Ông Tạo gõ gậy xuống nền xi măng, tiếng gõ chỉ Vọng nghe thấy. "Tôi mất được sáu năm rồi, con cái đưa lên nghĩa trang đàng hoàng, không có gì phải trách ai. Nhưng cái nơi này..." Ông ngừng lại, nhìn quanh cầu thang tối. "Cái nơi này tôi thuộc từng viên gạch, từng cái công tắc điện hỏng, từng nhà nào có ai ốm đau tôi đều biết trước cả con cái họ. Giờ người ta phá, mà chẳng ai buồn nói với chúng tôi một câu, giống như bốn mươi bảy năm ở đây chưa từng có ai sống cả."

"Bác muốn gì, thưa bác?"

"Tôi không muốn cản người ta phá," ông Tạo nói, dứt khoát. "Nhà cũ rồi, nguy hiểm rồi, phá là đúng. Tôi chỉ muốn, trước khi tường đổ, có người từng ở đây quay lại một lần, đứng đúng chỗ nhà họ, nói một câu tạm biệt cho đàng hoàng. Không cần đông. Chỉ cần thật."

Ông kể thêm, chậm rãi, như một người đã có sáu năm không ai để kể cho nghe. Chuyện nhà bà Xuyến tầng ba từng nuôi heo trong bếp thời bao cấp, mùi khét lẹt cả cầu thang mà chẳng ai dám phàn nàn vì cả khu đều đói như nhau. Chuyện thằng bé nhà ông Kỳ suýt chết đuối ở bể nước chung, chính ông Tạo nhảy xuống vớt lên, giờ thằng bé ấy chắc đã ngoài bốn mươi, không biết còn nhớ ơn cứu mạng năm nào không. Chuyện đêm giao thừa nào cả khu cũng bắc loa đài ra sân chung nghe pháo hoa, vì chẳng nhà nào đủ tiền mua ti vi riêng.

"Toàn chuyện vặt cả," ông Tạo nói, hơi cười, "nhưng cộng lại thì thành bốn mươi bảy năm một đời người, chứ có phải chỉ là mấy bức tường đâu."

Vọng xuống núi hỏi được danh sách sáu mươi hai hộ đã ký di dời từ văn phòng dự án, nhưng phần lớn số điện thoại ghi trong đó đã đổi chủ hoặc không liên lạc được, người ta tản đi khắp thành phố sau khi nhận tiền đền bù, không còn giữ liên lạc với hàng xóm cũ.

Anh đang đứng trước cổng công trường, nhìn tờ danh sách với hơn nửa số tên gạch chéo, thì Miên xuất hiện, vẫn cuốn sổ tay ấy, vẫn cây bút ấy.

"Anh tìm người cũ ở đây à?" cô hỏi, liếc qua tờ danh sách trong tay anh.

"Vâng. Nhưng phần lớn liên lạc không được nữa."

Miên im lặng một lúc, rồi chìa tay ra, đòi xem tờ danh sách kỹ hơn.

"Tôi có thể giúp," cô nói. "Tôi làm mục này ba năm rồi, quen kha khá người trong mấy hội cựu cư dân tập thể cũ khắp Hà Nội. Đổi lại, anh phải cho tôi biết, thật lòng, anh đang làm cái việc gì ở đây."

Vọng nhìn cô, cân nhắc lâu hơn bất cứ câu hỏi nào trước đó trong ngày. Sau lưng cô, công trường bắt đầu có tiếng máy nổ, thợ tới ca sáng, và anh biết mình không còn nhiều thời gian để đắn đo.

"Con đang cố tìm cách để sáu mươi hai hộ này chào tạm biệt đúng cách," anh nói, "trước khi không còn ai kịp nữa."

Miên nhìn anh một lúc lâu, rồi gật đầu, gấp tờ danh sách lại, cất vào cuốn sổ tay của mình như cất một thứ gì đó quý hơn một mẩu tin bài.

"Được," cô nói. "Tôi cho anh ba ngày."

1. Việc cư dân các khu tập thể cũ phân tán đi nhiều nơi sau tái định cư, mất liên lạc với hàng xóm cũ, là hiện tượng phổ biến trong quá trình đô thị hóa và cải tạo chung cư cũ tại các thành phố lớn.