Hồ sơ số 4488 đến 4531. Vong danh: đủ, đã qua các cửa từ nhiều năm trước. Nguyên nhân: tuổi già, bệnh, một số tai nạn, không liên quan nhau. Lời khai bên sống: đã đóng từ lâu. Trạng thái: không xác định, cần đồng Địa Phủ tới hiện trường trực tiếp, không xử được qua hồ sơ.

Bốn mươi bốn hồ sơ cùng lúc chưa từng có trong sổ Sênh giữ suốt nhiều năm.

Khu tập thể Nam Thành nằm sâu trong một con ngõ ở quận Thanh Xuân, năm dãy nhà bốn tầng xây từ những năm bảy mươi, tường bong từng mảng vữa, ban công cơi nới bằng lồng sắt hoen gỉ đủ kiểu, mỗi nhà một kiểu, như một cuốn sổ ghi chép bằng sắt thép suốt nửa thế kỷ người ta sống chen nhau ở đây. Sáu mươi hai hộ đã ký đồng ý di dời. Băng rôn đỏ căng ngang đầu ngõ: "BÀN GIAO MẶT BẰNG TRƯỚC NGÀY 30".

Vọng đứng ở sân chung, nơi ngày xưa chắc từng có trẻ con chơi nhảy dây, giờ chỉ còn vài chiếc xe đạp han gỉ dựng lăn lóc và một cây bàng già trơ trụi lá.

Anh không cần mở "lối đi" mới cảm được. Cái cảm giác lạnh quen thuộc ở đây không tập trung vào một điểm như mọi lần trước, mà lan mỏng ra khắp năm dãy nhà, như một lớp sương không tan, khiến người sống đi qua đây tự nhiên rảo bước nhanh hơn mà không hiểu vì sao.

"Anh cũng tới viết bài à?"

Người hỏi là một cô gái chừng hai mươi bảy, áo khoác gió cũ, một cuốn sổ tay giấy kẹp dưới nách, đứng cách anh vài bước, mắt vẫn đang ngước nhìn dãy nhà B đang tháo dỡ một phần mái.

"Không," Vọng nói. "Con tới vì việc riêng."

"Việc riêng gì mà đứng giữa sân một khu sắp phá thế này?" Cô nhìn anh, ánh mắt của người quen quan sát hơn quen hỏi thẳng, rồi chìa tay ra bắt, một cử chỉ hơi lạ giữa một buổi sáng công trường bụi bặm. "Tôi là Miên, viết cho một trang tin nhỏ. Đang làm bài về mấy hộ cuối cùng chưa chịu ký, với cả... mấy chuyện lạ người ta đồn quanh đây gần đây."

Tay cô ấm, và khi chạm vào tay Vọng, cô hơi nhíu mày một thoáng rất nhanh, đủ nhanh để có thể chỉ là cô tưởng tượng, rồi rút tay lại, không nói gì thêm về chuyện đó.

"Chuyện lạ gì ạ?"

"Bảo vệ công trường bảo ban đêm nghe tiếng trẻ con cười ở sân, mà khu này giờ không còn ai ở nữa. Bà bán nước đầu ngõ bảo thấy dáng một cụ ông quen mặt đứng trước cửa nhà B tầng hai, mà cụ ấy mất từ hồi con còn học cấp ba." Miên nhún vai, kiểu nhún vai của người nửa tin nửa không nhưng vẫn thấy đáng để ghi vào sổ. "Anh không tin mấy chuyện đó chứ?"

Vọng nhìn cô một lúc, cân nhắc.

"Con tin," anh nói, đơn giản, không giải thích thêm.

Miên hơi khựng lại, có lẽ không ngờ câu trả lời thẳng đến vậy, rồi cô cười, nụ cười nhanh, có phần dò xét.

"Lạ nhỉ. Ít người thừa nhận thẳng như thế. Phần lớn hoặc cười phá lên bảo tôi rảnh quá, hoặc giả vờ không nghe thấy câu hỏi." Cô rút bút ra, không phải điện thoại, dù điện thoại đang nằm ngay trong túi áo khoác, thói quen cô tự giải thích với chính mình là vì máy hay nhiễu ở những chỗ như thế này, dù cô chưa từng thử kiểm chứng điều đó có đúng không. "Anh phiền lòng nếu tôi hỏi thêm vài câu không?"

"Con phiền," Vọng nói, "nhưng không phải vì cô. Vì con đang cần một mình để làm việc của con trước."

Anh để Miên đứng lại, đi vào sâu hơn phía dãy nhà B, nơi cảm giác lạnh dày nhất. Cầu thang bộ tối om, mùi vôi vữa mới đục lẫn mùi ẩm mốc cũ tích tụ nhiều chục năm không tan hết được.

Ở tầng hai, trước một cánh cửa gỗ đã bị tháo, chỉ còn khung, Vọng dừng lại.

Không phải một hồn. Là rất nhiều, mỏng, chồng lên nhau như những lớp giấy dán tường bong ra từng lớp một, mỗi lớp một đời sống đã qua ở chính căn hộ này, người ở trước, người ở sau, người đã đi từ lâu và người mới đi gần đây, tất cả đều đã có hồ sơ đầy đủ, đã từng được xử đúng luật, chỉ là chưa ai nói với họ rằng cái nơi giữ ký ức cuối cùng của họ sắp không còn nữa.

"Con không tới để đuổi các cụ, các bác đi đâu cả," Vọng nói vào khoảng không trước cửa, giọng đủ vang khắp cầu thang tối. "Con chỉ cần biết, ai ở đây còn muốn nói một điều gì đó, trước khi tường này đổ."

Không có tiếng trả lời ngay, nhưng cái lớp sương lạnh quanh anh khẽ động, như hàng chục người cùng quay đầu lại một lúc, sau rất nhiều năm không ai gọi tới họ.

1. Nhiều khu tập thể cũ ở Hà Nội, xây từ thập niên 1960-1980, hiện đang trong quá trình cải tạo, di dời để xây dựng lại, thường kèm theo tranh chấp về đền bù và tiến độ bàn giao mặt bằng.