Sáng hôm sau, Vọng chèo thuyền xuôi dòng tới chỗ ông Thức, người đồng Địa Phủ già đã nhận thay anh Vụ đuối nước hồi Cụm 6. Anh không định kể hết mọi chuyện, chỉ cảm thấy cần ngồi cạnh một người hiểu phần nào cảm giác này mà không cần anh phải giải thích.

Ông Thức đang ngồi vá lại tấm lưới cũ trước hiên nhà, thấy Vọng tới thì chỉ gật đầu, ra hiệu ngồi xuống bên cạnh, không hỏi gì ngay.

"Có chuyện gì mà mặt cháu nặng nề vậy," ông nói sau một lúc, tay vẫn thoăn thoắt vá lưới.

"Cháu đang bị hỏi tới chuyện Vụ hôm đó, chú nhận thay cháu ấy," Vọng nói, giọng khẽ. "Người ta không tin lời giải thích của cháu, vì cháu không nói được lý do thật."

Ông Thức ngừng tay một chút, nhìn Vọng, rồi lại cúi xuống tiếp tục công việc, như thể muốn cho anh thời gian để nói tiếp nếu muốn, mà không hề thúc ép.

"Cháu không trách chú đâu," Vọng nói thêm, nhận ra ông có thể đang tự hỏi liệu chuyện này có liên quan gì tới việc mình từng nhận thay Vụ đó. "Chuyện này không phải lỗi của chú, chỉ là hệ quả của một việc cháu đã làm từ trước đó rất lâu."

"Chú không nghĩ ai trách ai ở đây cả," ông Thức nói, giọng điềm đạm. "Chỉ là cuộc đời đôi khi cứ thích lôi những chuyện cũ ra đúng vào lúc mình tưởng đã cất kỹ."

Ông Thức dừng tay, nhìn ra mặt sông một lúc lâu trước khi trả lời. "Chú không biết chuyện của cháu là gì, cũng không cần biết. Nhưng chú hiểu cảm giác đó. Có những thứ mình giữ kín không phải vì sợ người khác phán xét, mà vì mình còn chưa biết cách nào để nói ra mà không làm nó vỡ tan."

"Vậy chú làm sao để người khác tin mình, khi mình không thể nói hết?"

"Chú không chắc có câu trả lời đúng," ông Thức nói, giọng trầm xuống. "Hồi xưa, khi chú né khúc sông kia nhiều năm liền, cũng có người hỏi chú lý do. Chú không nói, họ cũng dần thôi hỏi, không phải vì tin chú hoàn toàn, mà vì họ thấy chú vẫn làm việc đàng hoàng, vẫn giữ đúng mọi lời hứa khác. Người ta không cần biết hết mọi bí mật của một người để tin người đó, chỉ cần thấy đủ bằng chứng ở những việc họ có thể thấy được."

Vọng ngồi im, để những lời ấy lắng xuống. Có điều gì đó trong cách ông Thức nói khiến anh cảm thấy nhẹ nhõm hơn một chút, không phải vì có được câu trả lời rõ ràng, mà vì biết mình không phải người duy nhất từng đứng ở vị trí này.

"Chú có hối hận vì đã không nói ra không?" Vọng hỏi, gần như buột miệng.

Ông Thức im lặng một lúc lâu, tay lại tiếp tục vá lưới, ánh mắt xa xăm nhìn ra khúc sông trước mặt. "Có những ngày có, có những ngày không. Nhưng chú nghĩ, việc giữ một điều gì đó cho riêng mình không phải lúc nào cũng là lựa chọn sai, miễn là mình không để nó cản trở việc làm đúng cho người khác."

"Cháu sợ nó đã cản trở rồi," Vọng nói, giọng nhỏ hơn. "Ít nhất là cản trở việc người ta tin cháu lúc này." Anh kể thêm cho ông nghe, vắn tắt, về mảnh giấy vô danh vừa nhận được, không nhắc chi tiết cụ thể, chỉ nói rằng có kẻ nào đó dường như đã biết chuyện anh né khúc sông.

"Vậy thì cháu cứ để việc làm của mình nói thay, từng chút một," ông Thức nói, vỗ nhẹ vai Vọng. "Đó là cách duy nhất chú từng biết, dù chưa chắc đã là cách hay nhất."

Vọng gật đầu, không nói thêm, chỉ ngồi lại thêm một lúc bên ông Thức, nhìn dòng sông trôi chậm rãi trước mặt, lòng phần nào tĩnh lại sau một đêm dài đầy xáo trộn.

Trước khi Vọng rời đi, ông Thức gọi anh lại thêm một câu, giọng vẫn nhẹ nhàng nhưng có gì đó nghiêm túc hơn mọi lúc. "Cháu Vọng này, chú có một điều muốn nói, không phải để dò hỏi gì thêm, chỉ là điều chú nghĩ cháu nên biết."

"Chú cứ nói ạ."

"Người gửi mảnh giấy đó, dù là ai, biết được điều gì đó về khúc sông của cháu," ông Thức nói, chọn từng chữ cẩn thận. "Nhưng biết một điều không có nghĩa là hiểu hết câu chuyện đằng sau nó. Cháu đừng để một kẻ chỉ biết vài mảnh vụn khiến cháu hoảng loạn tới mức quên mất, chính cháu mới là người hiểu rõ nhất chuyện gì đã thật sự xảy ra."

Vọng đứng lặng một lúc, cảm thấy lời ông Thức chạm đúng vào nỗi sợ lớn nhất anh chưa từng nói thành lời với ai, kể cả với Sênh. "Cháu cảm ơn chú," anh nói, giọng có phần nghẹn lại.

"Đi đi," ông Thức nói, xua tay, quay lại với tấm lưới đang vá dở. "Còn nhiều việc đang chờ cháu ngoài kia."

Vọng chèo thuyền rời đi, lòng vẫn còn nặng nhưng đã bớt hoang mang hơn trước, mang theo một chút vững vàng mới mà anh không ngờ mình sẽ tìm thấy được ở chính người từng đứng ở vị trí giống anh nhất trong mùa này.

1. Trong nhiều cộng đồng nghề nghiệp truyền thống gắn với sông nước, niềm tin giữa các thành viên thường được xây dựng qua thời gian dài quan sát hành vi thực tế và mức độ đáng tin cậy trong công việc, hơn là qua việc chia sẻ đầy đủ chuyện riêng tư cá nhân. Đây là một dạng "tin cậy ngầm" khá phổ biến trong các cộng đồng lao động gắn bó lâu năm.