Một tuần sau, vào một buổi chiều trời trong, một người đàn ông ngoài sáu mươi, dáng gầy, tóc bạc quá nửa, chèo một chiếc thuyền nan cũ tới đúng bến của Vọng, gọi vọng vào bờ.

"Cậu Vọng có nhà không?"

Vọng bước ra, hơi bất ngờ. Anh chưa từng gặp ông Thức ngoài đời, chỉ biết qua lời kể của Sênh, một đồng Địa Phủ già, hành nghề ở mạn dưới sông, ít khi lên tận khu vực này. Ông mặc một chiếc áo bà ba cũ, quần vải nâu bạc màu, đôi tay chai sạn vì nhiều năm chèo thuyền, và cái nhìn đầu tiên khiến Vọng cảm thấy như đang nhìn thấy chính mình sau vài chục năm nữa.

"Bác Thức ạ? Con cảm ơn bác nhiều lắm, vì đã nhận giúp con hôm trước."

"Không có gì, người cùng nghề giúp nhau là chuyện thường." Ông Thức buộc thuyền cẩn thận vào cọc tre, bước lên bờ, nhìn Vọng bằng ánh mắt của người từng trải, dò xét nhưng không có ác ý. "Tôi qua đây không phải để nhận cảm ơn. Tôi qua vì có chuyện muốn hỏi cậu, hỏi trực tiếp, không qua điện thoại."

Hai người ngồi trước cửa nhà Vọng, trên hai chiếc ghế gỗ thấp, ông Thức tự rót cho mình một chén nước, chậm rãi kể lại.

"Ca hôm đó không khó lắm, người đàn ông mất vì trượt chân, say rượu, không ai oán ai. Xử xong trong hai ngày, gia đình cũng nhẹ lòng." Ông nhấp một ngụm nước, mắt nhìn ra xa. "Người đàn ông ấy để lại một đứa con trai mười hai tuổi. Thằng bé không khóc trước mặt ai, chỉ đứng cạnh bờ sông cả buổi chiều, nhìn xuống nước. Tôi phải ngồi xuống nói chuyện với nó cả tiếng đồng hồ mới chịu về nhà."

"Cảm ơn bác đã lo chu đáo," Vọng nói, giọng có phần áy náy.

"Không cần cảm ơn tôi. Tôi kể để cậu hiểu, tôi không trách cậu vì đã không nhận vụ đó. Ai cũng có giới hạn của mình." Ông Thức đặt chén nước xuống. "Nhưng cái tôi muốn hỏi là chuyện khác. Cậu Vọng này, cậu làm nghề này bao lâu rồi?"

"Gần hai mươi năm ạ."

"Hai mươi năm mà lần đầu tiên tôi nghe nói cậu từ chối một vụ ngay gần nhà mình, đúng lúc tôi rảnh nên nhận giúp thôi." Ông Thức nhìn thẳng vào Vọng, giọng không trách móc, chỉ tò mò thật sự. "Tôi làm nghề này bốn mươi năm rồi, cậu Vọng ạ. Tôi biết, một đồng Địa Phủ mà né một khúc sông cụ thể, không phải chuyện ngẫu nhiên."

Vọng không trả lời ngay. Anh nhìn ra mặt sông, tay xoay xoay chén nước trong tay, mắt tránh không nhìn thẳng vào ông Thức.

"Con không muốn nói," anh nói cuối cùng, giọng nhỏ nhưng chắc, đủ để ông Thức hiểu đây không phải một câu trả lời có thể lay chuyển được.

"Tôi không ép," ông Thức nói, đứng dậy, phủi bụi quần, giọng nhẹ nhàng như đang nói chuyện với chính con trai mình. "Chỉ là, cậu Vọng này, tôi nghề này lâu năm, tôi thấy nhiều người giữ một khúc sông cho riêng mình như vậy. Phần lớn giữ vì một lý do, và phần lớn lý do đó, càng giữ lâu càng nặng thêm, không nhẹ đi."

"Tôi già rồi, cậu Vọng ạ," ông nói thêm, trước khi bước xuống bến. "Tôi làm nghề này từ hồi hai mươi lăm tuổi, cũng từng có những khúc sông tôi né suốt cả chục năm trời, tự nhủ là chưa tới lúc, chưa sẵn sàng. Tới khi tôi chịu quay lại nhìn thẳng vào nó, thì người tôi cần nói chuyện đã không còn đợi được nữa."

Ông không nói rõ hơn, chỉ nhìn Vọng một lần cuối, ánh mắt vừa thương vừa tiếc, như nhìn một người trẻ tuổi hơn đang lặp lại đúng con đường mình từng đi qua, rồi quay người bước xuống thuyền nan cũ kỹ.

Ông xuống thuyền, chèo đi, để lại Vọng đứng một mình trước cửa, nhìn theo cho tới khi bóng thuyền khuất hẳn sau một khúc quanh của dòng sông.

Đêm đó, Vọng không ngủ được, nằm nhìn lên mái nhà tối om, nghe tiếng nước vỗ nhẹ vào mạn thuyền ngoài bến, và lần đầu tiên sau rất nhiều năm, anh để cho mình nghĩ, dù chỉ một khoảnh khắc rất ngắn, tới câu hỏi ông Thức vừa để lại, mà không tự ngắt mình giữa chừng như mọi lần khác.

Anh trở mình, nhìn ra cửa sổ nhỏ, nơi ánh trăng khuyết chiếu một vệt sáng mờ lên sàn nhà. Đàn ong ngoài kia im lìm, dòng sông ngoài kia im lìm, cả bãi giữa này im lìm như mọi đêm khác, nhưng trong lòng Vọng, có một thứ gì đó, lần đầu tiên sau rất nhiều năm, đã không còn im lìm được nữa.

1. Trong nhiều nghề nghiệp đòi hỏi tiếp xúc thường xuyên với mất mát và cái chết, những người hành nghề lâu năm thường phát triển khả năng nhận biết dấu hiệu né tránh cảm xúc ở đồng nghiệp, dù bản thân không phải chuyên gia tâm lý.