Ông Cận, chủ quán tạp hóa đầu làng Yên Sở, đã sống cạnh nhà họ Phạm hơn bốn mươi năm, biết rõ từng đời trong gia đình đó hơn cả người trong nhà tự kể lại.

"Cậu hỏi về hai anh em nhà ông Đại à?" Ông Cận vừa cân gạo cho khách vừa trả lời Vọng, giọng thủng thẳng của người đã quen kể chuyện làng cho bất cứ ai chịu nghe. "Hồi xưa thân nhau lắm, đi đâu cũng có nhau. Rồi tự dưng khoảng năm sáu năm trước, thấy nhạt hẳn, không rõ vì sao."

"Bác có biết chuyện gì xảy ra không ạ?"

"Nghe phong thanh là anh Lộc làm ăn thua lỗ, mượn của em trai một khoản không nhỏ, hẹn mãi không trả được. Nhưng đấy là nghe đồn thôi nhé, chưa ai dám hỏi thẳng, vì ông Đại còn sống thì nhà ấy vẫn giữ được cái vẻ hòa thuận bên ngoài, có gì cũng giấu bên trong."

Ông Cận đặt bao gạo lên cân, mắt vẫn không rời khỏi kim chỉ số, nhưng giọng ông chùng xuống hẳn.

"Cậu biết cái khổ nhất ở làng này là gì không? Là ai cũng biết chuyện của nhau, mà ai cũng giả vờ không biết, để còn nhìn mặt nhau được ngoài đường. Nhà ông Đại cũng vậy thôi. Đám ma cụ, hai anh em vẫn đứng cạnh nhau chống gậy, mặt buồn như nhau, mà tôi nhìn là biết ngay, cái buồn ấy hai loại khác nhau."

"Khác nhau thế nào ạ?"

"Thằng Lộc buồn vì mất bố, và buồn vì biết mình nợ em nó một lời xin lỗi chưa bao giờ nói ra được. Thằng Tùng buồn vì mất bố, và buồn vì biết mình sẽ không bao giờ đòi được cái nó cần, không phải tiền, mà là một câu thừa nhận." Ông Cận thở dài, đưa tiền thừa cho khách. "Tôi già rồi, nhìn người ta buồn nhiều năm, tôi phân biệt được."

Vọng tìm gặp Tùng riêng, không có Lộc, ở một quán nước vắng cuối làng, xa khỏi tai mắt gia đình.

"Anh Cận kể con nghe chuyện khoản vay," Vọng nói thẳng, không vòng vo, vì anh nhận ra Tùng là người chịu đựng nhiều nhất trong ngôi nhà ấy, và người chịu đựng nhiều nhất thường cũng là người sẵn sàng nói thật nhất, nếu có ai chịu hỏi đúng cách.

Tùng im lặng rất lâu, tay bóp chặt cốc trà đá.

"Sáu năm trước, anh Lộc mượn tôi hai trăm triệu để mở xưởng, thất bại, mất trắng." Giọng anh đều đều, cố nén cảm xúc. "Anh ấy hứa trả dần, nhưng sáu năm rồi chưa trả được đồng nào. Bố biết chuyện, nhưng bố không nói ra, chỉ âm thầm để ý, âm thầm buồn. Tôi cũng không đòi, vì đòi thì cả nhà tan nát, mà im thì cứ nghẹn mãi trong lòng."

"Bố anh có bao giờ nhắc tới chuyện này trước khi mất không?"

Tùng ngẩng lên, mắt đỏ hoe.

"Có. Đêm cuối, bố gọi riêng tôi vào, bảo muốn nói chuyện với cả hai anh em một lần, cho rõ ràng. Nhưng bố mệt quá, ngủ thiếp đi giữa chừng, và sáng hôm sau thì..." Anh không nói hết câu.

Tối đó, Sênh gọi cho Vọng, giọng vẫn còn đang mải nghĩ về việc khác.

"Anh Vọng này, em vừa đọc lại một tài liệu cũ, nói về mấy hồ sơ bị giữ quá lâu không xử được. Có một khái niệm gọi là hồ sơ mục, nghe nói nếu giữ một hồn quá lâu mà không đưa qua bến Vong, hồ sơ sẽ dần..."

"Chị ăn cơm chưa?" Vọng ngắt ngang, giọng đổi hẳn, nhanh và hơi gượng gạo.

Sênh khựng lại một giây.

"Dạ... em không cần ăn ạ, anh biết mà," cô nói, giọng có chút bối rối trước câu hỏi bất ngờ.

"À, ừ nhỉ," Vọng nói, cười gượng, tự trách mình vì câu hỏi vô nghĩa vừa buột ra. "Con quên mất."

Cuộc gọi tiếp tục sang chuyện khác, nhưng Sênh, dù không nói ra, vẫn nhận thấy rõ cái khoảnh khắc anh vừa lảng tránh, một sự lảng tránh rất khẽ, rất nhanh, nhưng đủ để cô ghi nhớ.

Sau khi gác máy, Vọng ngồi im rất lâu trong bóng tối, tay vẫn cầm điện thoại đã tắt màn hình. Anh nghĩ tới câu chuyện của Tùng, tới người bố ngủ thiếp đi giữa chừng một điều quan trọng chưa kịp nói hết, và trong lòng anh dấy lên một sự khó chịu mà anh không muốn gọi tên, không muốn lần theo tới tận gốc.

Anh đứng dậy, châm lại ngọn đèn dầu đã tắt, và quay về với công việc trước mắt, nhanh hơn cần thiết, như một người đang cố bước qua thật nhanh một cánh cửa mình không muốn nhìn kỹ, dù trong lòng biết rõ, sớm muộn gì cánh cửa đó cũng sẽ phải mở ra.

1. Việc giấu kín các khoản nợ hoặc mâu thuẫn tài chính trong nội bộ gia đình, đặc biệt giữa anh em ruột, để giữ hòa khí bên ngoài là một hiện tượng tâm lý xã hội phổ biến, thường được các nhà nghiên cứu về động lực gia đình ghi nhận là một trong những nguyên nhân gây rạn nứt quan hệ kéo dài.