CHUYỆN TRẺ CON Của CHARLES PERRAULT (Les Contes de Perrault) Bản dịch của NGUYỄN VĂN VĨNH

1.—CHUYỆN HẰNG-NGA NGỦ Ở TRONG RỪNG

Ngày xưa, có một ông vua với một bà hoàng-hậu, hiếm hoi, lấy làm tức giận lắm, tức giận không thể nào nói cho xiết được. Thôi thì đi khắp các nơi, cầu chỗ kia, khấn chỗ nọ; cúng vái, tế lễ, chay giới, mà vẫn không thấy gì cả. Mãi về sau, hoàng-hậu mới thụ thai, sinh đuợc hoàng-nữ. Làm lễ rửa tội thật to. Trong xứ có bao nhiêu tiên mời đến đỡ đầu cho công-chúa hết cả. (Tìm bấy giờ chỉ thấy có bảy cô tiên). Thời ấy, các cô tiên có lệ đỡ đầu cho ai, thì mỗi cô hay cho con nuôi một nết gì, cho nên vua và hoàng-hậu cầu cả bảy cô, để mỗi cô cho công-chúa một thứ, thì hẳn công-chúa được đủ các nết hay.

Lễ rửa tội xong, các quan kéo cả về Điện nhà vua, đặt một tiệc yến lớn, để đãi các nàng tiên. Mỗi vị đặt một bộ đĩa rất đẹp, mỗi bộ đĩa lại có một cái túi bằng vàng, trong đựng một cái thìa, một cái dĩa và một con dao bằng vàng thật đẹp, lại nạm kim-cương và chân-kính. Nhưng khi các nàng tiên ai ngồi chỗ nấy cả rồi, thì thấy có một bà tiên già, không ai mời mà đến. Vốn bà tiên ấy đã hơn năm mươi năm trời, ở lỳ trong một cái tháp không thấy ra đến ngoài, thì ai cũng ngỡ đã chết rồi, hoặc đã biến hóa đi đâu mất.

Vua bèn phán dọn thêm một người ăn nữa. Nhưng không thể kiếm đâu được một bộ túi vàng để cho đều nhau, vì vua chỉ truyền đánh có bảy bộ cho bẩy nàng tiên kia mà thôi. Bà tiên già thấy vậy ngỡ là nhà vua khinh-rẻ mình, mới lẩm bẩm đe trong mồm những điều gì không biết. Một nàng tiên khác ngồi bên nghe thấy, biết ngay rằng mụ tiên già chí nguyền cho công-chúa một điều gì tai hại. Biết vậy, khi tan tiệc, nàng bèn ra núp vào trong màn cửa, để giữ lấy lượt nói sau cùng, ngộ bà tiên già có nguyền câu gì gở, thì mình có thể chữa lại được.

Đến lúc ấy thì các nàng tiên bắt đầu ban phúc cho công chúa. Cô tiên trẻ hơn cả, thì ban cho công chúa đẹp nhứt trong thiên-hạ; cô thứ hai, thì ban cho công chúa có trí khôn bằng thiên thần; cô thứ ba, ban cho công-chúa chân tay làm gì cũng có duyên; cô thứ tư, ban cho công-chúa múa khéo; cô thứ năm, ban cho công-chúa hát hay như chim sơn-ca; cô thứ sáu, ban cho công-chúa biết đánh đủ các thứ đờn; đến mụ tiên già, thì vừa đi vừa lắc lư cái đầu, phần tại tuổi già thì ít, phần tại căm tức thì nhiều, mà bảo rằng: Ta cho công-chúa về sau quay chỉ, sẽ bị mũi guồng đâm thủng bàn tay mà chết.

Ai nghe thấy cũng phải rụng rời, chẳng còn ai là người không khóc. Giữa lúc ấy thì cô tiên kia mở màn chạy ra nói to lên rằng. « Xin Vua và Hoàng hậu hãy yên lòng. Công-chúa không chết đâu mà sợ. Đã đành phép ta không thể phá nổi được lời nguyền của bậc hơn tuổi, thì công-chúa thế nào rồi cũng bị guồng đâm thủng bàn tay, nhưng mà không chết, chỉ phải ngủ mê một giấc trăm năm, rồi sẽ có một đứng con vua đến đánh thức dậy. »

Vua muốn tìm phương tránh khỏi cái vạ tiên gieo ấy, bèn hạ lệnh cấm không ai được quay chỉ bằng guồng, mà không ai được giữ guồng ở trong nhà ai không vâng lệnh thì phải tội chết.

Cách đó chừng mười lăm, mười sáu năm, vua với hoàng hậu một khi ngự chơi một cung ở trong rừng. Công chúa một hôm chạy chơi trong cung, nhẩy hết lầu này đến lầu khác, lên mãi từng chót-vót một cái tháp, thì thấy một mụ già đương ngồi quay chỉ một mình. Mụ ấy vốn ở cao, chưa biết lệnh cấm nhà vua. Công-chúa hỏi: « Mụ già làm chi đó? — Mụ già không biết công-chúa, bèn rằng: Già quay chỉ, đó con.— Công-chúa nói: Hay nhỉ! mụ già làm thế nào? Thử đưa ta làm xem có được chăng? » Công-chúa vừa cầm lấy cái guồng, tính vốn láu-táu, vội-vàng quá, vả tiên đã định, thì mũi guồng đâm ngay vào tay, đau ngã ngửa ra mà ngất đi.

Mụ già bối-rối, bèn kêu cho người đến cứu. Người trong cung kéo ra tấp-nập, người lấy nước vỗ vào mặt, kẻ nới dây lưng cho khỏi nghẹt: nào đập bàn tay, nào lấy nước thơm vỗ vào thái-dương, hết cấp mà công-chúa cũng không tỉnh lại.

Vua nghe ầm ầm, bèn ngự lên coi, thấy việc ra như thế, thì nhớ đến lời tiên đã nguyện mới biết rằng các nàng đã định tất chẳng sai. Ngài bèn sai vực công-chúa vào một cái phòng rất đẹp trong cung, đặt nằm lên một cái giường gấm thêu chỉ vàng chỉ bạc. Rõ nom lồ lộ như thiên-thần. Công chúa đẹp lắm. Dẫu ngất đi mà sắc mặt vẫn hồng-hào; hai má đỏ hây hây, môi thắm như san-hô, mắt nhắm mà hơi vẫn nhè nhẹ thở ra vào. Ai nom cũng biết là không chết.

Vua phán để cho công-chúa ngủ yên, đợi khi thời đến, tự khác thức dậy. Nàng tiên đã cứu công-chúa khỏi chết, bắt ngủ trăm năm giữa lúc bấy giờ ở tại nước Ma-ta-canh (Mataquin) cách đó một vạn hai nghìn dặm. Nhưng chỉ một lát tin báo đến nơi ngay cho nàng biết, bởi có một thằng lùn, đi giầy bẩy dặm (nghĩa là giầy đi vào mỗi bước dài bẩy dặm) chạy báo cho nàng biết. Nàng tiên lập tức ra đi. Chỉ một giờ, thấy một cỗ xe, lửa bốc ngùn ngụt, rồng kéo qua mây mà đến. Vua ngự ra đón. Nàng tiên thấy vua đã đặt nàng nằm yên trên giường quí, gật đầu. Nàng vốn nghĩ xa, lại sợ khi công-chúa thức dậy một mình trong cái điện cổ này, thì ngẩn-ngơ sợ-hãi chăng. Nàng bèn làm như thế này:

Tay cầm một cái gậy thần-xích, nàng lấy đầu gậy mà gõ vào hết các đồ-đạc, và người, vật ở trong cung, chỉ trừ có vua với hoàng-hậu. Nào nữ-quan, nào thể-nữ, nào thị-tì hầu trong điện: nào các quan văn võ, nào nhà bếp, nào thằng nhỏ, nào thị-vệ. thị-tụng. đầy tớ theo chân; lại đập cả những ngựa ở trong chuồng cho đến mấy chú bồi ngựa, mấy con chó lớn giữ vườn, cho đến con chó lắt-nhắt của công-chúa tên là Búp (Pouffe) bấy giờ đương quẩn ở bên giường. Đầu gậy đụng vào đâu thì đấy mê đặc, cũng phải ngủ cả, chờ đến khi công-chúa trở dậy mới được dậy, để sẵn người hầu-hạ. Đến mấy xóc gà gô, chim trĩ đương quay trên bếp lửa đỏ tự dưng cũng đứng lại, ngọn lửa tự nhiên cũng đứng im như ngủ. Chỉ một lát là đều như thế, vì tiên đã làm gì là tất phải chóng.

Vua và hoàng-hậu hôn công-chúa, rồi để công-chúa ngủ yên mà ra khỏi cung; lại hạ lệnh cấm không ai được đến gần chốn ấy. Dẫu chẳng có lệnh thì cũng không ai vào được, vì vua và hoàng-hậu vừa ra khỏi được một khắc đồng-hồ, thì cây cối chông gai đâu mọc lên rậm rạp khắp xung quanh cung, không ai đi qua được, mà giống vật cũng không con gì chui lọt được. Thành ra đứng ngoài xa mà coi, thì chỉ thấy mấy cái ngọn tháp thôi, mà phải đứng rõ xa mới coi thấy. Ai cũng bảo đó là phép tiên làm ra để cho công-chúa ngủ cho yên giấc, trong khi ngủ không ai vào mà dòm-dỏ được.

Cách đó được một trăm năm, bấy giờ đã sang đời vua họ khác trị vì, hoàng thái-tử một hôm đi săn bắn qua phía rừng ấy, thấy trong đám cây rậm có mấy cái tháp thò lên, bèn hỏi các quan hầu, tháp ấy là tháp thế nào. Mỗi người nói một cách, ai cũng đều là nghe lời di-truyền mà nói lại, chứ nào có ai biết chắc ở đâu. Người thì bảo đó là một cái dinh cũ có ma; kẻ thì rằng bao nhiêu thày phù-thủy ở quanh miền đó đều họp nhau trong ấy để chiêu âm-binh. Phần nhiều người thì nói rằng trong ấy có một con ba-bị, thường thường nó ra đi bắt trẻ con, được đứa nào đem về nhốt ở đó, để ăn thịt dần, không ai theo nó vào trong ấy được, vì chỉ có một mình nó vạch được lối ra vào mà thôi.

Sau lại có một ông lão nhà quê nữa bước lên nói, thì thái-tử không biết thế nào là thật mà tin nữa. Ông lão nhà-quê nói rằng: Muôn tâu Điện-hạ, đã năm mươi năm nay, khi bấy giờ tôi còn nhỏ, có nghe thấy cha tôi nói rằng ở trong cung này có một nàng công-chúa đẹp nhất trần-gian, phép tiên cho nàng ngủ một trăm năm, hết hạn sẽ có con vua vào đánh thức dậy, mà lấy làm vợ.

Thái-tử nghe nói, người thấy nóng bừng bừng, quyết ngay rằng số mình phải đến đây để kết-cục cho câu chuyện lý-thú ấy. Phần thì mới nghe nói đã mê công chúa, phần thì nóng tay anh-hùng muốn làm nên việc xuất sắc, định vào ngay mà xem chuyện thực hay hư. Thái-tử vừa bước chân đến nơi, thì thấy bao nhiêu những cây cỏ chông gai tự dưng rẽ ra cho mình đi, như là đi trên một con đường rộng, đầu đường thấy lâu-các nguy-nga. Mà lạ thay, là chỉ đi được một mình. Các quan muốn theo chân vào hầu, thì không ai theo được cả. Thái-tử hồ bước khỏi được bước nào thì cây cối chông gai rậm rạp, đã rẽ ra lại xát ngay lại tức thì. Vậy mà thái-tử cứ đi thẳng vào. Nghề ông hoàng-tử đương trai, lại mê gái đẹp, thì còn biết sợ là cái gì nữa. Trước hết ngài vào một cái sân ngoài, rộng thênh-thang, những sự mắt nom thấy cũng đã đủ làm cho phải rợn tóc gáy. Quãng không lặng ngắt như tờ, nhìn vào góc nào cũng thấy im phăng phắc như cái gì cũng đã chết cả rồi. Người cùng súc-vật nằm ngồi ngổn ngang mà không thấy cựa. Nhưng thấy các cậu lính gác, cậu nào cũng mũi đỏ, mặt hồng hào. thì biết không phải là chết, chỉ ngủ đấy thôi. Tay các cậu hãy còn cầm chén rượu nho chưa cạn hết, thì ra đương ăn uống gặp giấc ngủ tiên.

Thái-tử đi qua một cái sân rộng nữa, lát toàn đá hoa, rồi trèo một cái thang, vào phòng các thị-vệ đóng. Các cậu hãy còn vác súng đứng sắp hàng, mà cậu nào cậu ấy vẫn ngáy khè-khè. Ngài lại đi qua mấy cái phòng nữa, thấy đông những các quan và các ả hầu hạ ai cũng ngủ cả, người ngủ đứng kẻ ngủ ngồi. Rồi vào đến một cái phòng, xung quanh mạ vàng hết cả, ở giữa kê một cái giường, bốn bề màn vắt, trên giường thấy một quang cảnh rất đẹp xưa nay ngài chưa từng được thấy bao giờ. Một nàng công-chúa, độ chừng hai tám xuân-xanh, đẹp như tiên, mặt mày sáng lồ lộ. Ngài bước lại gần, vừa run vừa sướng mắt, rồi đặt ngay gối quì dưới chân giường.

Bấy giờ hạn trăm năm vừa hết, khoán tiên mới tháo ra, thì công-chúa mở mắt tỉnh dậy, nhìn thái-tử một cách yêu đương lạ lùng cho kẻ mới gặp nhau buổi mới! Nàng lại hỏi: Điện-hạ đấy ư, điện-hạ? Sao để thiếp chờ đợi quá lâu làm vậy? Thái-tử nghe lời nói đã hay, giọng nói lại còn hay nữa. không biết làm thế nào mà tỏ hết bụng mừng, mà tạ ơn công-chúa, chỉ nói đi nói lại rằng yêu nàng lắm lắm, quí mình cũng không bằng quí nàng, Lời nói ngần ngừ đứt khúc, lại càng thêm bùi thêm ngọt, thêm đẹp thêm xinh, thêm mặn tấm lòng yêu mến. Nàng e-lệ một phần, thì chàng e-lệ lại bằng gấp mấy. Bởi vì nàng đã chí tâm đợi chờ từ trước, câu tự tình như sẵn ở môi. Số là (chuyện không thấy nói, nhưng ý hẳn như thế) trong giấc ngủ lâu dài, nàng tiên chắc cũng báo mộng nhiều phen. Hai người trò chuyện với nhau trong bốn tiếng đồng-hồ, mà chưa nói với nhau được nửa những lời muốn nói.

Đương khi ấy thì các người cùng các vật trong điện đều tỉnh dậy cả, ai nấy nhớ đến phần việc mình. Mà ai cũng thấy bụng đói như cào, vì không ai có bệnh tương-tư. Bà nữ-quan hầu gần công-chúa, cũng nóng ruột, lên tiếng to mà trình công-chúa rằng cơm đã dọn. Hoàng-tử nâng công chúa dậy; thấy công-chúa vẫn mặc cả áo đẹp-đẽ lịch-sự quá, nhưng có một câu hoàng-tử nghĩ mà không dám nói, là công-chúa bận áo xiêm như thể các cụ ngày xưa, cổ áo xốc lên cao đến tận tai. Tuy vậy mà đẹp vẫn chẳng kém đi mất chút nào.

Hai người dắt nhau ra một cái phòng, quanh tường đặc những gương treo, rồi cùng ăn cơm, có các quan hầu của công-chúa đứng trì hồ. Đương bữa thì đàn sáo hòa những điệu cũ. Tuy đã trăm năm không ai gảy đến, mà cũng còn hay. Cơm xong gọi ngay quan giáo-đồ vào làm lễ cưới liền ở miếu riêng thờ Thiên-chúa trong cung. Rồi bà nữ-quan hầu cận buông màn cho hoàng-tử và công-chúa đi nghỉ. Ngủ cũng không lâu. Công-chúa thì ngủ đã nhiều rồi, còn hoàng-tử thì vừa mới sáng, đã vội từ nàng trở ra về, kẻo sợ vua cha không biết đi đâu nóng ruột.

Về tới nơi, thác ngay một chuyện đi săn bắn quá chân, phải ngủ trọ trong lều nhà hái củi, cho ăn bánh mì đen với bánh sữa. Vua cha thật thà tin ngay. Còn hoàng-mẫu thì có tình nghi, thấy hoàng-tử ngày nào cũng đi săn, mà thường thường tối đến chẳng về, hai ba đêm liền như thế, mỗi lần về lại thác chuyện nọ chuyện kia ra mà xin lỗi, thì hoàng mẫu ngờ ngay là có việc trai gái chi đây. Hoàng-tử ăn ở với nàng công-chúa như thế trong hai năm tròn, sinh được hai con: Đầu lòng một cô con gái, đặt tên là Bình-minh; thứ hai một cậu con trai, đặt tên là Bạch-nhật, vì con trai lại đẹp hơn con gái.

Hoàng-mẫu đã nhiều phen dỗ-dành thái-tử, thái-tử chẳng bao giờ dám tin mẹ, mà ngỏ tâm-sự ra cho mẹ hay. Tuy yêu mà vẫn sợ, vì hoàng-hậu vốn là loài yêu-tinh, vua xưa thấy nhiều của mà lấy. Trong triều, các quan thường nói nhỏ với nhau rằng hoàng-hậu thỉnh-thoảng còn nhớ thói cũ, thấy trẻ con đi qua nhiều lúc muốn choàng ra nắm lấy, coi bộ như thể cầm lòng lắm mới nhịn được thịt người. Thành ra Thái-tử không bao giờ dám nói hở điều gì. Trong hai năm trời, thái-tử cứ yêu vụng dấu thầm công-chúa như vậy, mà mỗi ngày tình càng thêm mặn. Thì ra yêu nhau có vụng có thầm, tấm lòng buổi mới trăm năm vẫn còn.

Nhưng qua hai năm ấy, thì vua thăng-hà, thái-tử lên nối nghiệp, bèn tuyên-cáo cho trăm họ biết đã cùng ai ước hẹn nửa ngôi trời. Đoạn rồi làm đại lễ mà vào Điện Cấm giữa rừng rước hoàng-hậu mới về triều. Trăm họ hoan-hô mà đón một bà lộng-lẫy như sao, đi giữa, hai con đi cạnh hai bên.

Cách đó ít lâu, vua đem quân đi đánh vua nước láng-giềng là Căng-ta-la-bút. Trước khi ra đi, giao quyền phép cho thái-hậu, và ỷ thác cả hoàng-hậu cùng hoàng-tử và công-chúa, dặn mẹ rằng việc can-qua hết mùa hè mới xong. Vua vừa đi khỏi, quốc-thái liền cho hoàng-hậu và hoàng tử, công-chúa ra ở một cái nhà giữa rừng, định để đến đó mà phỉ cái thèm ghê gớm. Được mấy hôm thì quốc-thái ngự đến đó. Một buổi tối kia đòi quan Ngự-thiện mà phán rằng: Đến mai ta muốn ăn thịt công-chúa Bình-Minh. — Quan Ngự-thiện giật mình, chỉ kêu lên một tiếng: A!...

Thái hậu quắc mắt lên mà quát rằng: Ta muốn vậy. (Giọng quát gớm ghê, thật là giọng yêu-tinh đương đói thịt người).

Quan Ngự-thiện biết rằng cưỡng với yêu tinh chẳng được, bèn phải cầm dao phay đi lên phòng công-chúa, bấy giờ chừng độ bốn tuổi, thấy quan Ngự-thiện vào, nhẩy-nhót ra ôm lấy cổ, xin kẹo. Quan Ngự-thiện thấy vậy ứa nước mắt khóc, con dao đương cầm ở tay, bỏ rơi xuống gạch, rồi chạy ra vườn bắt một con chiên, thọc tiết làm lông, nấu nướng nên một đĩa đồ ăn rất ngon; thái-hậu ngự-dụng rồi tấm tắc khen: xưa nay chưa được nếm món nào ngon như món ấy. Trong khi đem chiên làm thịt, thì quan Ngự-thiện đem công-chúa giao cho vợ bảo phải giấu giếm một nơi cho kín.

Qua tám hôm nữa, thái-hậu lại đòi quan Ngự-thiện mà phán rằng: « Bữa chiều hôm nay ta muốn ăn thịt hoàng-tử Bạch-nhật ». Quan Ngự-thiện không đáp lại câu gì cả, quyết chí lại dối như lần trước. Khi vào kiếm hoàng-tử Bạch-nhật, thì thấy hoàng-tử đương cầm gươm tập với một con khỉ lớn. Hoàng-tử bấy giờ mới lên ba tuổi. Quan Ngự-thiện lại ẵm hoàng-tử đem giao cho vợ bảo phải giấu đi cùng với công-chúa Bình-minh, rồi đi bắt một con dê non làm thịt dâng thái-hậu, thì thái-hậu lấy làm ngon lắm.

Quan Ngự-thiện hai lần cùng đắt mưu cả, nhưng một hôm kia, thái-hậu lại gọi mà bảo rằng: « Ta muốn ăn thịt hoàng-hậu, cũng nấu nướng như hoàng-tử và công-chúa ». Quan Ngự-thiện bấy giờ mới lo không thể dối thái-hậu được nữa. Hoàng-hậu năm ấy đã ngoài hai mươi tuổi, không kể trăm năm nằm ngủ. Cho nên da-dẻ tuy trắng mà đẹp, nhưng cũng hơi rắn. Quan Ngự-thiện lo không tìm được con dê, con chiên nào rắn da được như thế, bèn quyết phen này phải cắt cổ hoàng-hậu để thoát lấy thân mình. Quan Ngự-thiện trèo lên lầu, vào phòng hoàng-hậu, định nhắm mắt mà liều ngay một lần cho xong. Trước khi vào phòng, y làm ra bộ hung-hăng, rồi cầm dao găm mà sồng-sộc chạy vào. Khi vào đến trước hoàng-hậu lại nghĩ chẳng lẽ đường-đột đến giết thì không phải đạo, y bèn quì lạy mà tâu rằng quốc-thái sai vào giết. Hoàng-hậu chìa ngay cổ mà rằng: « Lệnh trên đã dạy thì ngươi cứ vâng mà làm đi, để cho ta được xuống với hai con ta, hai con yêu quí của ta... » Tội nghiệp! Hoàng-hậu vẫn tưởng hoàng-tử và công-chúa chết cả rồi, biết đâu là quan Ngự-thiện đem giấu đi, không bảo.

Quan Ngự-thiện bấy giờ chí quả-quyết đi đâu mất cả, ngẩn người ra mà tâu rằng « Dám bẩm lệnh-bà, kẻ hạ-thần đâu dám thế, mà lệnh-bà dẫu chẳng phải chết, rồi cũng được gặp hoàng-tử và công-chúa. Lệnh-bà lo phải xuống địa-hạt nhà vua Diêm-vương mới gặp con, xin lệnh-bà hạ-cố mà vào trong chỗ ở tồi-tàn của hạ-thần. thì sẽ gặp thôi mà Hạ-thần đã lừa được quốc-thái hai lần rồi, há lại chẳng lừa nốt đuợc lần thứ ba nữa. Âu là đi kiếm lấy con nai cái, để băm viên dâng quốc-thái ngự ». Nói đoạn liền đưa hoàng-hậu đi trốn vào nhà mình. Mẹ con ôm nhau khóc lóc. Trong khi ấy thì quan Ngự-thiện đi bắt một con nai cái làm thịt dâng lên cho quốc-thái, quốc-thái tưởng là thịt hoàng-hậu, ăn ngon miệng lắm. Tưởng đã giết cả vợ con vua rồi, thì quốc-thái bằng lòng lắm, trong bụng đã rắp mưu, chờ vua về thì nói dối rằng lang dại trong rừng ra ăn thịt mất hoàng-hậu, hoàng-tử và công-chúa rồi.

Một tối kia, quốc-thái đi mò trong các vườn quanh điện, để đánh hơi xem có thịt thà gì ngon mà ăn chăng, đi đến một lớp nhà dưới, thì nghe thấy hoàng-tử Bạch-nhật đương khóc, hoàng-hậu đương dọa đánh đòn, công-chúa Bình-minh thì đương kêu van cho em. Thái-hậu bấy giờ mới biết đã mắc lừa quan Ngự-thiện, bèn nổi giận đùng đùng, tiếng thét làm cho ai nấy run-sợ. Thét thị-vệ phải đem ngay một cái vạc lớn, để ra giữa sân, rồi bắt cóc nhái, và các thứ rắn mà bỏ vào đấy, rồi đem hoàng-hậu, hoàng-tử, công-chúa, quan Ngự-thiện, vợ quan Ngự-thiện, con quan Ngự-thiện, trói tay ra sau lưng mà ném cả vào vạc.

Lốc nhốc một lũ đang đứng cả giữa sân, rắp vâng mệnh tối ác của quốc-thái, thì vua tuy chưa đến hẹn, tự dưng đã cưỡi ngựa về. Ngài thấy những việc lạ-lùng như thế, thì ngài phán hỏi duyên-cớ làm sao? Cả đình-thần chưa ai dám tấu đối gì cả, thì quốc-thái nổi hung lên, mà đâm đầu vào vạc, chỉ trong giây phút, những cóc nhái và các thứ rắn độc cắn chết. Vua thương mẹ lắm. Vì mẹ là mẹ, nhưng chẳng bao lâu, ngày nhìn vợ đẹp, tối bế con khôn, tấm nhớ thương nó cũng khuây dần.

KẾT

Chờ chồng ngày một ngày hai,

Kén người tài mạo đáng trai. đường đường.

Thế-gian sự ấy cũng thường,

Còn như nằm ngủ trên giường trăm năm,

Để chờ kẻ đáng cùng nằm,

Thế-gian hồ dễ có dăm ba người!

KẾT NỮA

Chuyện hay kể biết mấy mươi,

Lại còn một nghĩa: Người đời lấy nhau,

Dẫu rằng chẳng trước thì sau,

Có công chờ đợi yêu nhau lại nhiều.

Nhưng mà các ả mỹ-miều,

Thường hay nóng nẩy cái điều chồng con.

Cho nên gương cũ dẫu còn,

Ta nào nỡ bảo chúng con theo đòi.