Trên cây cột gỗ dưới chân nhà sàn có ba vạch bùn, vạch nọ cao hơn vạch kia một gang tay. Tiên Dung đứng dưới sân, lấy ngón tay miết vào vạch thấp nhất. Bùn đã khô thành một đường nâu xỉn, cạy không ra.

"Ba mùa," nàng nói.

"Cô đếm làm gì," u Gừa nói từ trên sàn, tay đang nhặt sạn trong mẹt gạo. "Đếm thì nước nó có xuống đâu."

"Đếm cho biết năm sau nó lên tới đâu."

"Năm sau nó lên tới mồm cô thì cô biết."

Tiên Dung cười to, rồi mới nhớ ra lấy tay che miệng. Ở Phong Châu không ai cười to trong sân vua lúc mặt trời còn chưa lên khỏi rặng tre. Nhưng hôm nay chị nàng về, và cả cái sân như được phép ồn hơn mọi ngày một chút.

Mỵ Nương về từ Tản Viên bằng một chiếc thuyền nhỏ, không cờ, chỉ có hai người chèo và một bà già đi theo. Nàng bước lên bến như người đi chợ về, váy xanh rêu xắn ngang bắp chân, tóc búi cài một cành gì nhỏ có lá. Tiên Dung chạy xuống bến chân đất, ôm chị, và thấy dưới tay mình hai bả vai chị gầy hơn mùa trước.

"Chị không ăn à?"

"Chị ăn."

"Thế ăn cái gì mà gầy?"

"Ăn mùa nước," Mỵ Nương nói, rồi gỡ tay em ra, nhìn em từ đầu xuống chân. "Em lại cao."

"Em không cao. Em đứng thẳng. U Gừa bảo em gù."

Cha ngồi trên chiếu giữa nhà lớn, lưng tựa vào cái gối mây. Ông già hơn mỗi lần Tiên Dung nhìn kỹ, mà nàng thì nhìn ông hằng ngày nên ít khi thấy. Phải có chị về, đứng cạnh, nàng mới thấy rõ cái mép tóc bạc lan xuống tận gáy, bàn tay đặt trên đầu gối khẽ run như cành tre khi có chim đậu.

Mỵ Nương quỳ xuống chào. Cha đỡ chị dậy, giữ tay chị lâu.

"Năm nay nó lên tới đâu?" ông hỏi.

"Tới lưng chừng sườn tây. Chàng giữ được."

"Dân dưới xuôi?"

"Dân dưới xuôi thì trên gò." Mỵ Nương ngừng một chút. "Không phải gò nào cũng kịp mọc."

Cha gật đầu chậm. Tiên Dung ngồi xuống bên cạnh chị, nghe chỗ ngừng ấy, và nghe cả cái cách cha không hỏi tiếp. Nàng lớn lên cạnh chiếu tâu việc của cha, nàng biết khi nào một câu được nói hết, khi nào một câu bị bỏ dở cho người nghe tự lấp.

Bữa trưa, cha nói chuyện gả chồng.

Ông nói như người ta nói chuyện mưa nắng, tay vẫn bóc múi bưởi. Con trai lớn nhà Lạc hầu ở phía đông, người hiền, biết việc, nhà có kho thóc. Ông chưa hứa. Ông chỉ hỏi.

"Con không lấy," Tiên Dung nói.

"Con chưa gặp người ta."

"Con không cần gặp."

"Không gặp thì sao biết không ưng."

"Con không ưng cái cách người ta đem con ra đặt lên chiếu cho người ta xem." Nàng nghe giọng mình to lên, và không hạ xuống được. "Cha đã đặt chị lên chiếu một lần rồi. Hai ông thần đến đòi. Một ông thua thì năm nào cũng đem nước đến đòi lại. Ba mùa nước rồi đấy cha."

U Gừa ở góc nhà làm rơi cái muôi.

Cha không giận. Đó mới là điều làm Tiên Dung muốn khóc. Ông chỉ đặt múi bưởi xuống, chùi tay vào vạt áo, và nhìn ra cửa, nơi cây nêu tre đứng giữa sân, lá phướn trắng buông thõng vì trời lặng gió.

"Ăn đi," ông nói. "Chuyện ấy để sau."

Đêm, hai chị em nằm chung một chiếu trên sàn gian sau, nơi ngày bé họ vẫn ngủ. Ngoài sân, tiếng chày giã gạo của nhà bếp đã tắt từ lâu. Chỉ còn tiếng ếch dưới ao và tiếng sông ở xa, đều đều.

"Em xin lỗi chị," Tiên Dung nói vào bóng tối.

"Xin lỗi cái gì?"

"Cái câu lúc trưa. Đem chị ra đặt lên chiếu."

"Em nói đúng mà. Người ta đem chị ra thật."

"Thế mà chị không giận?"

"Chị giận lâu rồi. Hết rồi." Mỵ Nương trở mình, quay mặt về phía em. Trong bóng tối, Tiên Dung chỉ thấy cái cành nhỏ trên búi tóc chị in lên vệt sáng ngoài cửa. "Em nghĩ chị là cái giải hả?"

"Người ta nghĩ thế."

"Em hỏi em kia."

Tiên Dung nghĩ một lúc. "Em nghĩ chị đứng trên vọng lâu nhìn hai ông ấy đánh nhau. Em đứng dưới sân. Em nhìn chị. Chị không khóc. Chị nhìn như người ta nhìn một cái gì đó mình đã biết từ trước."

Mỵ Nương im lâu.

"Chị chọn," chị nói. "Người ta tưởng cha chọn, tưởng hai ông ấy giành. Nhưng chị chọn. Chỉ là chị chọn bằng cách khác em thôi."

"Chọn cái gì?"

"Chọn ở đâu thì giữ được nhiều người nhất." Chị kéo tấm chăn lên vai em, như hồi em lên năm. "Em không phải chọn như chị. Em không có cái phận ấy. Em sướng hơn chị nhiều."

"Em không thấy sướng."

"Vì em chưa thấy khổ." Mỵ Nương nói câu ấy không chút gay gắt, như người nói nước thì ướt. "Em muốn đi đâu?"

Tiên Dung ngồi bật dậy. "Sao chị biết em muốn đi?"

"Em nhìn ra sông suốt bữa trưa."

"Em muốn xuôi xuống dưới. Xem cái đất cha cai trị. Xem ba mùa nước nó làm gì. Cha bảo dân quen rồi. Em muốn xem dân quen kiểu gì."

Mỵ Nương cũng ngồi dậy. Hai chị em ngồi đối diện trên chiếu, đầu gối chạm nhau.

"Thế thì nhờ em một việc," chị nói, giọng hạ xuống, không phải giọng chị em nữa mà là cái giọng Tiên Dung chỉ nghe chị dùng khi nói với các bà mo. "Em đi đâu, thấy chỗ nào nước xoay mà không có gió, thì nhớ giùm chị. Nhớ nó ở đâu, gần cái gì, người ở đấy gọi nó là gì."

"Để làm gì?"

"Để chị biết."

"Chị biết để làm gì?"

"Em cứ nhớ đã," Mỵ Nương nói, và nằm xuống. "Có chuyện chị không nói được với em, không phải vì em nhỏ. Vì nói ra thì nó thành thật hơn chị muốn."

Tiên Dung nằm xuống theo. Nàng nghe tiếng sông. Lần đầu tiên trong đời, nàng thử nghe xem tiếng nước có xoay không.

Sáng ra, nàng vào nhà lớn lúc cha còn ngồi một mình với bát nước vối. Nàng quỳ xuống trước chiếu, không vòng vo.

"Cha cho con mấy chiếc thuyền. Con xuôi sông Cái, tới cửa biển rồi về."

Cha nhìn nàng qua miệng bát. Ông uống một ngụm, đặt bát xuống, xoay xoay nó trên chiếu như người xoay một hòn đá trong tay để tìm mặt phẳng.

"Con chọn hay con chạy?" ông hỏi.

Tiên Dung mở miệng, rồi ngậm lại. Nàng đã chuẩn bị cả đêm một câu trả lời cho mọi câu cha có thể hỏi. Không có câu nào cho câu này.