"Anh Đồng! Anh Đồng ơi! Bố anh gọi!"

Tiếng thằng Cáy vọng xuống bến lúc gà mới gáy lượt hai. Đồng đang ngâm mình tới thắt lưng, hai tay giữ cái đó tre vừa nhấc lên, trong đó có ba con cá rô quẫy. Chàng không kịp tháo cá. Chàng vác cả cái đó lên vai, chạy ngược bãi, cát lún tới mắt cá, cái khố ướt bết vào đùi.

Bố nằm nghiêng, mặt quay ra cửa lều. Ông không ho nữa. Cái im ấy làm Đồng sợ hơn mọi trận ho của ba hôm nay.

"Con đây."

"Mày về nhanh thế."

"Cáy gọi."

"Thằng ranh." Bố hé mắt nhìn thằng Cáy đang thập thò ngoài cửa. "Ra đi con. Ra nhà bà mày. Bảo bà mày sang."

Cáy chạy biến. Đồng quỳ xuống cạnh bố, đặt cái đó xuống sàn đất. Mấy con cá rô còn đập đuôi lách tách vào nan tre.

"Bố uống nước không?"

"Không. Mày ngồi đấy. Tao nói cái hôm qua chưa nói." Ông thở mấy hơi ngắn, như người leo dốc. "Tao chết thì mày cứ để tao trần mà chôn."

"Bố nói gì thế."

"Nghe tao. Người chết thì cần gì mặc. Đất nó không chê. Mày sống thì mày cần. Mày giữ cái khố mà mặc, mà đi chợ, mà lấy vợ."

"Con lấy ai."

"Thì cứ giữ, mai kia có người." Ông nắm lấy cổ tay Đồng, tay ông lạnh như tay vừa rút khỏi nước. "Hứa với tao."

Đồng nhìn bàn tay bố, gân xanh nổi, móng tay đen bùn. Chàng nhìn cái khố đang mặc trên người mình, ướt nước sông, còn dính một vảy cá.

"Con hứa."

"Mày hứa như hứa với thằng Cáy."

"Con hứa với bố."

Bố nhìn chàng lâu, rồi buông tay. Ông lần dưới gối tìm con thoi tre, nắm nó trong lòng bàn tay, đặt lên ngực.

"Thế thì được," ông nói, và không nói gì nữa.

Bà Nhút sang thì trời đã sáng rõ. Bà đứng ở cửa lều, nhìn vào, rồi không bước vào ngay. Bà nhổ bã trầu ra ngoài thật xa, chùi miệng, rồi mới cúi người qua cái cửa thấp.

"Đi rồi à?"

"Vừa đi."

"Tay nó còn nắm cái gì thế kia?"

"Con thoi."

Bà ngồi xuống cạnh chàng. Bà không khóc. Bà gỡ cái nút chăn cói, kéo cho thẳng, lau mặt bố thằng Đồng bằng vạt yếm của mình.

Đồng gỡ con thoi khỏi tay bố. Ngón tay ông đã cứng, chàng phải gỡ từng ngón một, nhẹ như gỡ lưỡi câu khỏi mồm cá cho cá khỏi rách. Khi con thoi rời ra, chàng nhìn nó một lúc, rồi buộc nó vào sợi dây gai trên cổ tay mình.

"Chôn ở đâu?" bà Nhút hỏi.

"Dưới bãi. Chỗ cát trắng gần bụi lau."

"Ở đấy mùa nước nó lên."

"Nước lên thì bố con nghe được tiếng sông. Bố con không ngủ được chỗ khô."

Bà Nhút gật đầu, như thể đó là một lý do người lớn.

Đồng đào huyệt bằng hai bàn tay và một mảnh mo cau. Cát trên mặt khô, xuống một gang thì ẩm, xuống một sải tay thì nước rỉ ra. Cáy đào giúp ở đầu kia, thằng bé đào nhanh, hất cát cả vào mặt mình. Mấy nhà trên gò kéo xuống đứng xem, người đứng trên mép gò, người ngồi xổm dưới chân, có ông Lờ chài lưới ở rìa xóm, có hai mẹ con nhà làm đó, có mấy đứa trẻ con.

Khi huyệt đã sâu, Đồng trèo lên, lội về lều. Chàng đứng trước xác bố rất lâu. Cái khố ướt trên người chàng đã khô dần trong nắng sớm, cứng lại ở chỗ vá.

Chàng cởi nó ra.

Chàng quấn nó quanh người bố, cẩn thận, đúng như ngày xưa mẹ quấn cho chàng lúc còn bé. Hai vòng, một nút bên hông. Vải chỉ vừa đủ. Rồi chàng kéo tấm chăn cói rách quấn ra ngoài, khiêng bố trên hai tay mà ra bãi. Bố nhẹ như một bó củi rều.

Trên gò có tiếng xì xào. Rồi một tiếng cười, tiếng một đứa con trai mười lăm mười sáu tuổi, cười to rồi bị ai đó tát một cái.

Đồng không quay lại. Chàng đặt bố xuống huyệt, quỳ trên cát, lấp cát lên bằng tay. Chàng lấp thật chậm, lấp từ chân lên. Tới mặt bố thì chàng dừng một lúc, rồi lấp nốt.

"Mày vừa hứa với nó," bà Nhút nói sau lưng chàng. Bà đã xuống tới bãi, đứng cạnh huyệt, hai tay chống hông. "Tao đứng ngoài cửa, tao nghe thấy."

"Con hứa."

"Thế mày làm cái gì thế này?"

"Bố con lạnh," Đồng nói. Chàng vuốt cho nấm cát tròn lại. "Tay bố lạnh từ hôm qua. Bố dặn thì bố dặn. Bố lạnh thì con biết."

"Thế mày lấy gì mà mặc?"

"Có nước."

"Nước thì mặc được à?"

"Ngâm dưới nước thì không ai nhìn thấy gì."

Bà Nhút đứng im. Bà nhìn cái lưng trần của chàng, nhìn nấm mộ cát, nhìn con thoi buộc ở cổ tay. Rồi bà quay đi, lên gò, chửi bọn trẻ con đứng xem một tràng dài tới mức chúng chạy tán loạn như đàn sáo.

Lúc bà quay xuống, trên tay bà có một tấm chiếu cói còn mới, gấp đôi.

"Cầm lấy. Ban đêm mà quấn."

"Con không lấy không."

"Thì mày trả."

"Con trả ba xâu cá."

"Ba xâu thì ba xâu." Bà dúi tấm chiếu vào tay chàng. "Nhưng mày đừng đứng trần trên bãi cho tao nhìn nữa. Tao già rồi, tao không thích nhìn đàn ông cởi truồng, kể cả thằng tao bế từ hồi nó còn chưa có răng."

Đồng quấn tấm chiếu quanh hông. Nó cứng, cọ vào da rát, nhưng chàng không nói gì.

Chiều, chàng đem cái nồi đất sứt và tấm chiếu cũ của bố sang trả lại xóm những thứ hai cha con từng mượn: cái đó của nhà làm đó, cái muôi của ông Lờ. Không ai nhận lại. Chàng để ở cửa từng nhà rồi về.

Cái lều trên gò bây giờ trống. Cái mấu cọc tre trống. Đồng đứng nhìn nó một lúc, rồi dỡ luôn cái lều, gỡ từng nan tre, buộc lại thành một bó, đem cho bà Nhút làm củi.

Nắng tắt dần trên sông. Chàng cởi tấm chiếu, gấp gọn, đặt dưới một bụi lau gần mộ bố, đè lên bằng một hòn cuội đỏ. Rồi chàng lội xuống nước. Nước tháng Chín đã lạnh, lên tới đầu gối, tới thắt lưng, tới ngực. Chàng đứng đó, hai tay buông xuôi, con thoi ở cổ tay chạm vào mặt nước.

Thằng Cáy ngồi trên bờ, ôm đầu gối, nhìn chàng.

"Thế anh ở đâu?"

"Ở dưới này."

"Ở dưới đấy thì ngủ thế nào?"

"Ngủ trong cát. Cát bãi lau ấm."

Cáy nghĩ một lúc. "Thế mai anh bắt cá thì ai mang lên chợ đổi?"

Đồng nhìn thằng bé. Nó đen nhẻm, gầy, cái chỏm tóc dựng lên như mào gà, mắt sáng như mắt con rái cá.

"Mày," chàng nói. "Mày mang lên. Mày làm chân trên bờ cho anh."

"Thế em được mấy con?"

"Mười con thì mày được một."

"Hai."

"Một."

"Một con to."

Đồng cười, lần đầu tiên từ sáng tới giờ. Chàng gật đầu, rồi ngụp xuống nước, lâu tới mức thằng Cáy đứng bật dậy, rồi trồi lên ở cách đó mười sải tay, gần mộ bố, tóc dính đầy rong.