Đồng cởi cái khố ra, gấp làm tư, đặt lên đầu gối bố.

"Bố mặc vào. Bố đi sang nhà bà Nhút xin nắm lá thuốc. Con ngồi nhà."

Bố thằng Đồng nhìn cái khố một lúc, không cầm. Ông ngồi trong cái chăn cói đã thủng hai lỗ, lưng tựa vào cột lều, hai đầu gối co lên tới cằm. Cơn ho vừa rồi còn để lại một vệt đỏ trên mu bàn tay ông chùi miệng.

"Tao đi không tới đầu gò đâu," ông nói. "Mày mặc mà đi."

"Bà ấy bảo người ốm phải tự đến cho bà ấy nhìn mặt."

"Thì mày nói mặt tao trông như con cá ươn. Bà ấy biết."

Đồng không cãi nữa. Chàng quấn cái khố lại, buộc nút bên hông. Vải gai nhuộm nâu, sờn tới mức soi lên được, có hai miếng vá chồng nhau ở chỗ ngồi, miếng mẹ vá và miếng bố vá. Cái cọc tre giữa lều có một cái mấu, ai ở nhà thì treo khố lên đó, ai đi thì gỡ xuống. Hai năm nay, cái mấu ấy chưa bao giờ trống quá nửa ngày.

Gò ông Núi cao hơn bãi chừng hai đầu người, đứng trơ giữa một vùng bùn đã khô nứt. Đất trên gò đỏ, lẫn đá cuội tròn to bằng nắm tay, thứ đá không ai ở xóm Chử từng thấy trước đêm lũ đầu tiên. Mười hai mái lều xúm trên đỉnh gò, lợp cói, lợp lá gồi, mái nào cũng thấp và chắp vá.

Nhà bà Nhút ở rìa gò phía sông, có năm cái chum chôn nửa thân xuống đất, nắp đậy bằng mo cau, mùi mắm tép bốc lên tận cửa lều khác. Bà đang ngồi xổm khuấy một chum bằng cái que dài, thấy Đồng thì không ngẩng lên.

"Bố mày đâu?"

"Bố ho. Bố không đi được."

"Thế tao bảo gì?"

"Bà bảo người ốm phải tự đến."

"Thế mà mày vẫn đến một mình." Bà gõ que vào miệng chum, chùi tay vào váy. "Cá đâu?"

Đồng chìa xâu cá diếc ra. Bà Nhút cầm lên, lật mang con to nhất xem, ngửi.

"Sáng nay à?"

"Lúc gà gáy."

"Thế thì được." Bà đứng dậy, vào trong lều, lúc ra cầm một nắm lá gói trong lá chuối khô. "Lá ngải với lá vối. Đun đặc, cho bố mày uống lúc còn nóng. Hết thì sang lấy, không phải đem cá."

"Con đem cá."

"Tao bảo không phải đem."

"Thì con vẫn đem," Đồng nói. Chàng nhìn ra sông chứ không nhìn bà. "Bố con dặn không lấy không của ai."

Bà Nhút chửi một câu gì đó về cái nhà cứng đầu, nhổ bã trầu ra bãi, rồi ném xâu cá vào cái rổ cạnh chum.

Thằng Cáy ngồi xổm dưới gốc tre, lấy que vẽ lên đất. Nó chín tuổi, đen nhẻm, cái chỏm tóc dựng như mào gà. Nó nhìn Đồng từ chân lên đầu.

"Hôm nay anh Đồng mặc. Thế bố anh ngồi trong chăn à?"

"Ừ."

"Thế mai ai mặc?"

"Ai đi thì người ấy mặc."

"Thế nếu hai người cùng phải đi thì sao?"

Đồng nghĩ một lúc. "Thì một người đi trước, một người đi sau."

Cáy gật đầu như thể vừa được dạy một điều quan trọng, rồi vẽ tiếp.

Chiều, Đồng đun lá trong cái nồi đất sứt miệng, cái nồi duy nhất hai cha con mò được dưới bùn sau đêm lũ. Bố uống được nửa bát thì ho, ho tới khi gập cả người lại trong chăn cói. Đồng ngồi cạnh, một tay đỡ lưng bố, một tay giữ bát cho khỏi đổ.

"Ngồi xa ra," bố nói khi cơn ho dịu. "Tao ho ra cái gì vào người mày thì mày lại mang ra sông."

"Sông nó rửa."

"Sông nó rửa được gì." Ông nằm xuống, kéo chăn lên tới ngực. Hơi thở rít như gió lùa qua khe tre. "Mai mày đi đó ở đâu?"

"Khúc trên. Chỗ bến cũ."

"Đừng xuống khúc dưới."

"Con không xuống."

"Tao nói khúc dưới xa. Dưới tận cái vũng Nuốt ấy." Ông nhắm mắt, nói chậm. "Hồi trẻ tao với ông mày chèo xuống tận đấy. Nước không có gió mà nó cứ xoay. Thả lưới xuống, kéo lên thì lưới rách, mà không có con cá nào. Ông mày bảo cá nó cũng biết chỗ nào không nên vào."

"Bố kể rồi."

"Tao kể lại. Người già thì kể lại." Ông mở mắt, nhìn lên mái cói chỗ có một lỗ thủng thấy trời. "Đêm ấy mẹ mày cũng định chèo xuống dưới cho xa lũ. Tao bảo đừng. Tao bảo lên gốc vối."

Đồng không nói gì. Chàng nhặt một hòn cuội đỏ dưới chân, lăn nó trong lòng bàn tay.

"Mày có nhớ cái gò này mọc lên thế nào không?" bố hỏi.

"Con không nhớ. Con ngủ quên trên cây."

"Tao thì nhớ. Tao thức cả đêm." Ông thở ra một hơi dài. "Nước lên tới cổ. Rồi tự dưng dưới chân tao có cái gì cứng đẩy lên. Đất đẩy lên. Cứ đẩy, đẩy, như con trâu nó đứng dậy. Sáng ra mình ở trên cái gò này. Người ta bảo ông Núi trên kia nghe thấy, ông thò tay xuống nâng. Hai ông đánh nhau trên ấy, ông nước với ông núi, thì người dưới này chết hay sống là tùy ông nào nhớ tới mình."

"Thế ông Núi nhớ tới mình à?"

"Ông nhớ tới cái gò. Mình ở trên gò thì mình sống." Bố cười, rồi lại ho. "Thế mới gọi là may."

Đồng đặt hòn cuội xuống cạnh nồi. Chàng nghĩ tới mẹ, tới cái thuyền nhỏ trôi mất trong đêm, tới cái giọng mẹ gọi bố lúc nước lên tới mái lều cũ. Chàng không nghĩ tiếp được. Chàng đứng dậy, ra cửa lều, gỡ cái khố đang mặc ra, treo lên cái mấu cọc tre, rồi vào ngồi trong góc, kéo tấm chiếu rách đắp lên đùi.

"Mày treo làm gì," bố nói. "Trời còn sáng."

"Con ở nhà rồi. Ai ở nhà thì treo."

Đêm, gió từ sông lùa lên gò lạnh hơn mọi đêm. Đồng nằm sát lưng bố cho ông ấm. Ngoài kia có tiếng vạc kêu, tiếng nước vỗ vào chân gò, tiếng chum mắm nhà bà Nhút thỉnh thoảng lục cục như có cái gì cựa bên trong.

Bố thằng Đồng trở mình, đưa tay tìm cái gì đó dưới gối cói. Ông lôi ra con thoi đan lưới, con thoi tre ông đẽo từ năm Đồng mới biết đi, mòn bóng ở chỗ ngón cái tì vào. Lưới thì trôi mất rồi. Con thoi thì ông vẫn giữ, đêm nào cũng nắm nó mà ngủ.

"Đồng."

"Con đây."

"Mai tao không dậy được thì..."

"Bố ngủ đi."

"Tao chưa nói hết."

"Mai bố nói. Bố ngủ đi cho đỡ ho."

Bố im một lúc. Rồi Đồng nghe tiếng ông cười rất khẽ trong bóng tối, cái tiếng cười của người vừa thua một ván ô ăn quan mà vẫn thấy vui vì đứa con mình biết cãi.

"Ừ," ông nói. "Mai."

Trên cái mấu cọc tre, cái khố đung đưa trong gió, đen thẫm lại dưới ánh trăng như một lá cờ không ai giương.