Hai hôm sau, một đứa trẻ tới nhà chòi, theo lời nhắn ông gửi qua người ở bến. Cậu đi bằng chiếc xuồng chèo của nhà, mười bảy tuổi, cao nhưng gầy, vai xương, tay chân dài ra như một cây bần non, mặc chiếc áo thun xám đã giặt tới bạc màu và cái quần ka-ki xắn cao tới gối. Cậu buộc xuồng vào cọc rất cẩn thận, hai lần nút, và bước lên đường ván với cái nón cầm trong tay, đầu hơi cúi như vào nhà người lạ.

Ông đã ngồi chờ ở bậc ván cao nhất. Tay áo dài, nút cài đủ. Chén trà đặt sẵn cho khách, hơi nóng bốc lên thành một sợi mảnh, thẳng, không ngả theo hướng nào, vì ở đây không có gió.

"Em là Thắng, con bà Út Liên?"

"Dạ."

"Mời em ngồi."

"Dạ, con đứng cũng được."

"Em ngồi cho thoải mái. Chúng ta nói chuyện sẽ khá lâu."

Cậu ngồi xuống bậc thấp, hai đầu gối chụm, cái nón đặt lên đùi. Cậu liếc xuống nước đứng, phẳng, sáng, nơi một cái lon sữa bò rỉ và một mảnh vải xanh nằm cạnh nhau dưới đáy như hai thứ vừa được đặt xuống. Cậu nhìn chúng, rồi nhìn đi chỗ khác.

"Em dùng trà."

"Dạ, con cám ơn."

"Em biết vì sao em tới đây chưa?"

"Dạ, anh Sáu ở bến nói ông cần người."

"Dạ, tôi cần một người. Có một bà tên Ba Nhan, chồng bà chìm hồi tuần trước. Bà muốn giữ ông ấy lại."

"Giữ sao ông?"

"Em đứng trước nước kia, em nói tên em ra. Tên ấy sẽ ở lại chỗ này. Chồng bà Ba Nhan sẽ được giữ."

"Còn con?"

"Em nhận ba bao gạo."

"Ba bao gạo hả ông?"

"Dạ. Bà Ba Nhan sẽ trả em ba bao gạo."

Cậu im. Ngón tay cậu bấu vào vành nón, móng tay đen, nứt, bị bùn ăn. Ngoài kia, trên cành bần, một con cò rũ cánh rồi khép lại.

"Ba bao gạo bán được bao nhiêu ông?"

"Khoảng ba trăm nghìn."

"Con đi lưới mướn, làm đứt mất tấm lưới của ông chủ ghe. Lưới mới hai trăm bảy chục nghìn."

"Dạ, tôi biết."

"Ổng nói con không trả thì ổng đòi má con."

"Dạ."

"Ba bao gạo thì con trả hết nợ lưới. Còn dư đưa má con."

"Em tính đúng."

"Má con có biết con tới đây hông?"

"Dạ, mẹ em ở xóm cuối. Tôi biết nhà."

"Con còn về thăm má con được hông?"

"Em có thể về bất cứ lúc nào."

"Con có đau không ông?"

"Dạ, tôi chưa thấy ai đau."

"Có ai khác làm rồi hả?"

"Dạ, có."

"Họ có sao hông?"

"Dạ, họ vẫn đi được."

Cậu ngồi rất lâu, hai khuỷu tay chống lên đầu gối. Ông không thúc. Ông không nói thêm lời nào, không thêm một câu để đẩy cậu về phía nào. Ông chỉ chờ, hai bàn tay úp trên mặt ván, như người chờ một chuyến đò mà không hề muốn nó tới hay muốn nó lỡ.

"Em tự nguyện chứ?" ông hỏi.

"Dạ, con tự nguyện."

"Vậy xin em đứng lên."

Cậu đứng lên, bước xuống bậc ván thấp nhất, mép giày chạm vào chỗ nước đứng. Cậu nhìn xuống, hít vào, rồi nói. Cậu nói tên mình ra thành tiếng, rõ, chậm, một tiếng, như tên một người xa lạ mà cậu đang giới thiệu với người khác. Nó ra khỏi miệng cậu thành hơi thở, rơi xuống nước, không gợn.

Trong khoảnh khắc ấy lá bần đứng yên hơn, và cả rừng như nín thở một nhịp.

Cậu quay lại, và gương mặt cậu không còn gì đổi khác. Cậu nhìn quanh như người vừa tỉnh dậy ở một chỗ lạ, rồi cười, ngượng.

"Con xong rồi hả ông?"

"Dạ, xong."

"Tên con là gì ta?" cậu hỏi, cười, như hỏi đùa.

"Dạ, em cứ gọi tên nào em thấy thuận."

"Con không nhớ."

"Dạ."

"Lạ ghê." Cậu gãi gáy. "Con về hông ông?"

"Em về thuận đường."

Cậu chào, một cái cúi đầu vụng về, rồi xuống xuồng. Ông không đưa cậu ra bến. Ông nhìn cậu chèo đi, lưng cong, dần dần nhỏ lại trong rừng bần, cho đến khi tiếng sào cuối cùng tắt.

Chiều đó, có một người đàn bà khác tới.

Bà đi bằng đôi chân, trên đường ván hẹp bắc từ bờ vào cồn, chân trần, ống quần ướt tới đùi, tóc rối, chiếc nón lá rách nửa vành cầm trong tay. Bà bốn mươi tám tuổi, nhưng khuôn mặt bà già hơn thế mười năm, và hơi thở bà nặng, khò khè, có tiếng. Bà đứng ngoài đường ván, không dám bước lên bậc, tay vịn vào cọc.

"Ông ơi."

"Dạ, thưa bà."

"Ông có thấy con trai tui không?"

"Dạ, con trai bà thế nào?"

"Nó cao, gầy. Mười bảy tuổi. Nó đi xuồng ra đây hồi sáng." Bà thở. "Nó tên..."

Bà dừng.

Bà đứng đó, miệng mở, hai môi mấp máy mà không có âm nào ra. Ông nhìn bà, bình thản. Ông rót một chén trà, đặt lên bậc ván, đẩy về phía bà.

"Bà dùng trà."

"Nó tên..." bà lặp lại. "Nó tên... Tui đẻ ra nó. Tui đặt cho nó."

"Dạ."

"Tui quên."

"Tôi rất tiếc, thưa bà."

Bà nhìn ông thật lâu. Hai mắt bà không có gì ngoài sự ngơ ngác của người đi giữa đồng mà mất dấu đường, và bà không hiểu mình đang tìm gì, cũng không hiểu vì sao mình biết phải tìm. Bà không uống chén trà. Bà quay lưng, đi ra đường ván, từng bước, ngoái trái rồi ngoái phải, mắt quét qua từng bộ rễ bần, từng tán lá, từng khoảng nước đứng im, và bóng bà nhỏ dần trong rừng, vẫn tìm.

Ông ngồi lại. Ông cầm chén trà bà không uống lên, uống cạn, đặt xuống, rồi sửa lại cổ tay áo cho ngay ngắn. Nước đứng bên dưới giữ nguyên cái lon và mảnh vải xanh, phẳng, sáng, không một gợn.

Từ đó người ta gọi ông là Ông Chín Cửa.