Bốn giờ rưỡi sáng, Yangchen thắng yên cho sáu con ngựa trong bóng tối, và tay cô biết việc ấy hơn mắt cô.

Lều còn ấm hơi người. Ngoài kia sương đóng trên cỏ thành một lớp cứng, bước lên nghe giòn như bước lên vỏ bánh. Cô đi dọc dây buộc, vỗ vào cổ từng con, nói tên nó thật khẽ: Kar, Nyima, Metok, Chuntse, hai con già nhất cô không gọi, chỉ chạm. Hơi thở ngựa bốc lên trắng trong đèn pin. Đến con nâu cuối dây, cô kéo đai yên lên một lỗ, thử bằng hai ngón tay, rồi kéo thêm nửa lỗ.

"Em ơi."

Lhakpa đứng sau lưng, khoác áo da cừu, tay cầm hai cái ca sắt bốc khói. Anh họ cô ba mươi bốn tuổi, và vẫn đi khẽ, gót chân chạm đất sau cùng.

"Trà," anh nói.

"Để đó."

"Nguội mất."

"Em xong con này đã."

Anh đặt ca trà lên cái yên chưa gắn, đứng nhìn cô làm. "Mấy người hôm nay, đủ bốn không?"

"Đủ. Hai ông bà, cô con gái, với anh quay phim."

"Quay phim." Lhakpa nhăn mặt. "Họ quay lưng mình hoài."

"Họ trả tiền cho lưng mình."

"Em nói vậy được. Em đâu có thấy lưng mình bị quay."

"Em thấy hết." Cô buộc dây, rút ra, buộc lại. "Con Kar cho cô gái. Nó không thích bị giục, mà cô ấy nhìn là người không giục."

"Sao em biết?"

"Hôm qua cô ấy đứng nhìn con Kar năm phút, không đưa tay."

Lhakpa gật. Anh đã thôi hỏi vì sao từ lâu, nhưng sáng nào cũng hỏi một câu, như một lệ.

Đến năm giờ, bốn người tới. Họ đi trong bóng tối bằng đèn pin đội đầu, áo phao dày tới cằm, giày leo núi còn mới tinh. Ông Hoàng đi trước, sáu mươi mấy tuổi, bụng tròn, đội mũ len đỏ. Bà Hoàng đi sau, nắm tay áo chồng. Cô Vy, con gái, ba mươi mấy, kéo một cái túi vải, vừa đi vừa gõ điện thoại. Anh quay phim, hai mươi lăm, vác cái máy to hơn cái đầu anh.

"Chào chị," cô Vy nói. "Mình đi được chưa chị?"

"Chưa. Cân đồ trước."

"Đồ gì ạ?"

"Túi. Chai nước. Máy quay."

"Máy quay mang theo người được không chị?"

"Máy nặng thì để lên con xám. Nặng ở người thì ngựa mệt."

"Nhưng anh Tuấn cần quay ngay từ..."

"Anh Tuấn ngồi con nào?"

Cô Vy quay nhìn anh quay phim. Anh nhún vai. "Em ngồi con nào cũng được."

"Con Metok," Yangchen nói. "Máy lên con xám."

"Vậy bà nhà tôi con nào?" ông Hoàng hỏi.

"Con nâu."

"Nó hiền không?"

"Nó tên Nyima. Nó không thích ai nói to bên tai."

Ông Hoàng nhìn bà Hoàng. Bà Hoàng nhìn đôi giày mình. Ông ho một tiếng, nói nhỏ hẳn: "Vậy tôi nói nhỏ."

"Ông đi con Chuntse. Con Chuntse đi sau con nâu."

"Sao tôi phải đi sau bà nhà tôi?"

"Để ông thấy bà."

Câu ấy cô nói không có ý gì, chỉ là cách chia ngựa. Nhưng ông Hoàng im đi một nhịp, rồi gật.

Bà Hoàng kéo tay áo Yangchen. Giọng bà nhỏ, hơi mất hơi vì lạnh. "Cô ơi. Trên đó... có chỗ nào đi vệ sinh không?"

"Không."

"Không có chỗ nào?"

"Có cả núi."

Bà Hoàng há miệng, rồi phì cười, bụm tay lên môi. Cô Vy cười theo. Cái cười làm hơi thở họ thành hai đám khói nhỏ, tan vào bóng tối.

Yangchen đưa ngựa ra từng con. Đến con nâu, cô cầm một sợi len đỏ trong túi áo, quấn hai vòng quanh đai yên, buộc nút. Lhakpa thấy, không hỏi. Hai mùa nay anh không hỏi nữa, chỉ đi gần con ngựa ấy.

Họ lên đường lúc trời bắt đầu xám.

Dốc đầu không dốc lắm, chỉ dài. Cỏ ngả màu vàng nhạt, phủ sương, và phía trên cỏ là đá, và phía trên đá là một mảng trời nhợt như tấm vải giặt nhiều lần. Con ngựa của anh quay phim đi chậm lại mỗi khi anh quay, vì anh buông dây để lấy hai tay. Yangchen đi bộ bên cạnh, tay cầm thừng, mắt không nhìn anh mà nhìn bốn cái lưng phía trước.

"Chị ơi," anh quay phim gọi. Lần đầu hôm nay anh nói. "Em quay chị được không?"

"Quay ngựa."

"Ngựa thì em quay rồi."

"Quay nữa."

"Chị không thích bị quay hả?"

"Chị không thích ngựa bị quay lộn."

"Lộn là sao?"

"Quay mà dây buông."

Anh nhìn tay mình, nắm dây lại. "Dạ."

"Chị ơi, bao lâu nữa tới ạ?" cô Vy gọi từ trên ngựa.

"Bốn tiếng."

"Giá thuê này gồm quay lại luôn đúng không chị?"

"Đúng."

"Ở trên đó cao bao nhiêu hả chị?"

"Em không đo."

"Điện thoại em nói năm nghìn hai trăm hai mươi bốn mét. Đưa ba em lên đó có sao không chị? Ba em có bệnh huyết áp."

"Ông uống thuốc chưa?"

"Rồi ạ."

"Vậy được. Ông thấy chóng mặt thì nói em."

"Nói thế nào ạ?"

"Nói là chóng mặt."

Cô Vy bật cười, rồi thôi, vì Yangchen không cười. Yangchen không quay đầu. Cô đếm bước của con Kar, và trong những bước ấy, đến chừng một tiếng sau, cô nghe có gì đó khác trong nhịp thở của bà Hoàng.

Gần đèo, bà Hoàng bắt đầu nghiêng.

Không nghiêng nhiều. Vai bà lệch sang trái một chút, tay nắm yên siết chặt, và hơi thở từ chỗ nhịp đều thành hai hơi ngắn rồi một hơi dài. Yangchen không nhìn mặt bà. Cô nhìn bàn tay: các khớp ngón đã trắng.

"Dừng," cô nói.

Ngựa dừng. Cô bước tới con nâu, đặt tay lên cổ nó, rồi ngước lên.

"Bà xuống."

"Tôi đâu có..." Bà Hoàng thở. "Tôi chỉ hơi mệt."

"Bà xuống. Đi bộ."

"Cô không phải lo."

"Em đi bộ cùng."

Lhakpa đã bước tới đỡ bà xuống. Chân bà chạm đất, và bà phải vịn vào yên, mặt tái, môi hơi tím. Ông Hoàng nhảy khỏi ngựa, hấp tấp, suýt trượt.

"Bà! Bà sao?"

"Ông đứng đó," Yangchen nói. "Đừng nói gì."

Ông Hoàng im. Ông đứng đó, tay buông xuống, trông như người bị tước hết đồ đạc.

Yangchen cầm dây ngựa, đặt tay bà Hoàng lên yên, và bước đi chậm. Con nâu bước theo, mỗi bước một nhịp đều, nặng, ấm.

"Hít vào bằng mũi," cô nói. "Bốn bước."

"Bốn..."

"Thở ra bằng miệng. Bốn bước."

Bà Hoàng làm theo. Cô nghe bà đếm trong hơi thở, nhỏ, run, theo tiếng móng ngựa trên đá. Cô không giảng thêm. Cô không nói bà sẽ ổn.

Đi được một trăm bước, vai bà bớt lệch.

Hai trăm bước, môi bà hồng lại.

Đèo hiện ra bất ngờ. Một chỗ lõm giữa hai sườn đá, và trong chỗ lõm ấy là cờ. Cờ năm màu, lam, trắng, đỏ, lục, vàng, buộc chằng chịt từ cột này sang cột kia, từ tảng đá này sang tảng đá khác, phai gần hết, rách thành sợi, chỉ còn vài mảnh xanh đậm như mới. Gió từ phía bên kia thổi qua chỗ lõm, và tất cả đồng loạt kêu lên một tiếng rạch rạch, khô và dài.

Cả đoàn đứng lặng. Anh quay phim hạ máy.

"Cái này để làm gì chị?" cô Vy hỏi. Cô đã xuống ngựa, đứng cách Yangchen hai bước, mắt không rời đám cờ.

"Người đi trước để lại."

"Người đi trước là ai?"

"Người đi lên đây."

"Họ buộc làm gì ạ?"

"Không biết. Em chỉ biết đèo này người ta hét."

"Hét?"

"Qua đèo thì hét."

"Hét gì ạ?"

"Hét gì cũng được."

"Để làm gì ạ?"

Yangchen nghĩ. Câu này người ta hỏi mỗi tuần, và mỗi lần cô trả lời một cách. "Để núi biết có người đi qua."

Cô Vy nhìn cô. Cô gái này bận quá, nên mắt cô luôn như đang tính cái khác, nhưng lúc này, trong khoảng gió ngừng thổi, mắt cô không tính gì cả.

"Chị hét trước đi," cô Vy nói.

"Em không hét."

"Sao ạ?"

"Em hét một trăm lần rồi."

"Vậy một lần nữa cũng không sao mà."

Yangchen không đáp. Cô quay mặt về phía đèo, mở miệng, và hét một tiếng ngắn, một âm cụt, không lời, đi thẳng vào gió. Không có tiếng vọng. Núi nuốt hết.

"Em," cô Vy nói, ngượng. Cô hít vào, hét: "A!" Tiếng cô mỏng, rẽ làm đôi giữa chừng, rồi tan.

Anh quay phim bật cười. Cô Vy đỏ mặt, quay lại lườm anh. Bà Hoàng, đã đỡ hơn, đứng tựa vào con nâu, cười yếu ớt.

Ông Hoàng bước lên một bước. Ông hít một hơi thật sâu, ngực phồng lên dưới lớp áo phao, mũ len đỏ rung rung. Rồi ông hét. Không có chữ. Chỉ là một tiếng ồ ồ từ dưới bụng, to nhất, dài nhất, vỡ ở cuối như tiếng gỗ gãy, và tất cả đám cờ rung lên cùng một lúc. Ông ngừng. Ông thở dốc. Ông nhìn quanh, rồi cười một mình, cười khùng khục, tay chống đầu gối.

"Ba!" cô Vy kêu.

"Hay lắm," ông Hoàng nói giữa hơi thở. "Hay lắm."

Yangchen không nói gì. Cô kiểm dây con nâu, kiểm tay bà Hoàng, rồi quay đầu ngựa lên dốc.

Điểm nguồn nằm ngay sau chỗ lõm, thấp hơn người ta nghĩ, chẳng có gì để thấy.

Một cột mốc đá nhỏ chừng đầu gối, khắc vài chữ đã mòn. Cạnh đó là một tảng đá xám, và dưới chân tảng đá, từ khe nứt nhỏ bằng bàn tay, một dòng nước chảy ra. Nước rỉ ra, nhỏ hơn cả một con suối nhỏ, tụ thành một vũng chỉ bằng cái chậu, rồi tràn qua một cái rãnh nhỏ xíu, mất hút vào cỏ.

Cả đoàn đứng đó. Gió thổi, cờ phướn ở xa kêu. Không ai nói gì.

"Hết rồi hả?" ông Hoàng hỏi.

Không ai đáp. Anh quay phim hạ máy xuống ngang ngực, nhìn cái vũng nước, nhìn cột mốc, và Yangchen thấy mặt anh chưa biết nên làm gì. Cô đã thấy gương mặt ấy hơn một trăm lần. Họ leo bốn tiếng, thở bằng nửa phổi, và cuối cùng thấy một khe đá rỉ nước. Mỗi lần cô đứng ở phía sau, giữ dây ngựa, và chờ.

Cô Vy bước lên trước. Cô lấy chai nước khoáng ra, đổ hết nước bên trong xuống cỏ, và quỳ xuống bên khe đá. Cô để miệng chai dưới dòng rỉ.

Không có gì xảy ra.

Sợi nước mảnh như sợi chỉ chạm đáy chai, nghe rõ từng tiếng. Cô Vy nhìn đồng hồ. Bà Hoàng nhìn đồng hồ. Anh quay phim cũng nhìn đồng hồ. Ông Hoàng ngồi xuống một tảng đá, thở, mũ len đỏ đã nghiêng.

"Lâu vậy sao?" cô Vy thì thầm.

"Mười phút," Yangchen nói. "Nửa chai."

"Mười phút?"

"Muốn đầy chai thì hai mươi phút."

"Em không cần đầy."

"Vậy nửa."

Cô Vy gật, ngồi xổm bên chai, không nhìn điện thoại nữa. Mười phút trôi qua theo cách ấy: chai đầy dần từ đáy, rất chậm, mặt nước trong chai nhích lên từng sợi tóc.

Yangchen đứng sau ngựa. Cô nhìn tấm lưng cô Vy, và nhìn qua vai cô ấy, thấy dòng rỉ. Cô đã tới đây hơn một trăm lần. Cô biết hình dáng của khe đá, biết tiếng nước ở đáy chai thay đổi khi chai đầy hơn, biết chỗ nào cỏ ẩm. Nhưng cô chưa từng ngồi xuống đó. Lúc nào cô cũng đứng giữ ngựa.

Chai đầy nửa. Cô Vy đưa chai lên, nước trong như không có gì, và nhìn nó lâu. Rồi cô đưa chai cho ông Hoàng.

"Ba uống trước."

Ông Hoàng nhìn con gái, nhìn chai, rồi nhận. Ông mở nắp, uống một ngụm nhỏ, ngậm trong miệng. Cái mũ len trên đầu ông run run theo hơi thở.

"Ngọt," ông nói.

Không ai nói thêm. Gió thổi qua, và cờ phướn ở xa kêu một lần nữa.

Họ xuống núi sau trưa, nhanh hơn lúc lên, vì ngựa biết đường về. Bà Hoàng ngồi trên con nâu, mặt đã hồng, và xin cô Vy chai nước, uống một ngụm, rồi đậy nắp lại. Ông Hoàng im suốt dọc đường, tay nắm chai nước, không uống thêm. Anh quay phim đã bật máy trở lại, nhưng chỉ quay những thứ không quan trọng: bờ cỏ, đuôi ngựa, đôi giày mình.

Lhakpa dắt con xám đi bên cô, đồ đạc kêu lạch cạch trên lưng nó.

"Hôm nay em hét hai lần," anh nói.

"Một."

"Ở đèo một. Dưới này em hét nữa, hồi nãy, lúc con Metok trượt."

"Đó không phải hét. Đó là gọi."

"Khác gì?"

"Hét thì núi nghe. Gọi thì ngựa nghe."

"Ngựa nghe được chữ gì?"

"Không chữ. Nó nghe giọng."

"Anh cũng nghe giọng em. Sáng nay em nói với anh giọng chưa uống trà."

"Em uống rồi."

"Em để nguội."

"Nguội em vẫn uống."

Đến lều thì nắng đã nghiêng. Cô Vy đứng cạnh Yangchen, tay cầm xấp tiền đã đếm sẵn, và cô đếm lại một lần nữa trước khi đưa.

"Chị cầm đi."

Yangchen nhận xấp tiền. Cô đếm bằng ngón cái, nhanh, không cần nhìn, và trong đầu con số ấy đã nằm cạnh một cái tên: con ngựa cái non nhà Dorma. Rồi cô rút một tờ đỏ ra khỏi xấp, đẩy lại.

"Thừa."

"Không thừa chị. Em cố ý."

"Thừa."

"Chị giữ đi. Em muốn cám ơn chị."

"Em đã nhận đủ rồi."

"Chị đã đưa mẹ em xuống ngựa. Nếu chị không nhìn thấy..."

"Em chỉ nhìn tay."

"Dạ, em biết." Cô Vy chìa tờ tiền ra, không đưa hẳn mà cũng không rút về. "Nhưng em muốn chị giữ."

"Em không giữ."

"Sao ạ?"

"Em đã nhận đủ."

Cô Vy nhìn cô. Đó là cái nhìn của người vừa bị từ chối một món quà. Cô cầm tờ tiền, gấp làm đôi, nhét vào túi áo. Cô định nói gì đó, miệng mở rồi khép lại.

"Ba em," cô nói, cuối cùng. "Ba em hôm nay khóc."

"Em không thấy."

"Chị không thấy đâu. Ba quay mặt đi."

"Vậy em không thấy."

Cô Vy gật, quay đi. Đến cửa lều, cô ngoái lại, vẫy tay. Yangchen vẫy lại, một cái, ngắn.

Tối, đèn dầu cháy trong lều, bấc thấp, khói xanh. Yangchen ngồi xổm ở góc, rửa yên trong cái chậu đồng. Nước nóng đã nguội, mỡ ngựa tan thành vệt trắng, bọt nổi lên mặt chậu. Lhakpa đã ngủ. Mẹ cô ngồi bên bếp, quay bánh xe cầu kinh nhỏ, chậm, mắt nhắm.

"Cô."

Đứa cháu gái năm tuổi ngồi ở mép chăn, tóc tết hai bím lệch, mắt còn díp. Nó vẫn chưa ngủ. Nó nhìn cô rửa yên, một bàn tay nhỏ nắm cái đuôi chăn.

"Gì, Choden?"

"Hôm nay cô lên chỗ nước hả?"

"Ừ."

"Có nước thiệt hả cô?"

"Có."

"Nước nó chảy hả?"

"Nó rỉ."

"Rỉ là sao?"

"Là chảy ít."

Choden nghĩ. Nó gãi mũi bằng mu bàn tay. "Vậy nước đó đi đâu?"

"Xuống."

"Xuống đâu?"

"Xuống núi."

"Xuống núi rồi đi đâu?"

Yangchen vắt khăn lau. Nước nhỏ tong tong trở lại chậu.

"Xuống," cô nói.

"Xuống tới đâu hả cô?"

Cô mở miệng, rồi không có chữ nào ra. Cô nghĩ đến tảng đá xám, đến khe nứt bằng bàn tay, đến vệt nước mỏng mất vào cỏ. Cô nghĩ đến mười phút chờ nửa chai. Cô không nghĩ được xa hơn.

Choden nhìn cô. Đứa trẻ không giục. Nó chờ, tay vẫn nắm đuôi chăn, mắt mở to trong ánh đèn.

Ngoài kia là thung lũng, tối, không thấy gì. Gió đi qua cánh cửa lều, làm bấc đèn nghiêng, và nước trong chậu đồng gợn lên một vòng, rồi yên.