Một tháng sau, vào một buổi sáng sương, có một người đàn bà tới nhà chòi ở cồn bần. Bà đi bằng chiếc ghe độc mộc nhỏ, tự chèo, mũi ghe rẽ sương như rẽ một tấm màn mỏng, và khi tới con rạch hẹp giữa hai bờ rễ, bà thả sào, để ghe trôi nốt đoạn cuối, vì nước ở đây không đẩy bà đi đâu cả.

Bà buộc ghe vào cọc, đội nón lên rồi lại bỏ xuống, cầm nó trong tay, xoay xoay cái vành. Bà năm mươi hai tuổi, người đậm, da rám, hai bàn chân to đã quen đạp sàn ghe, mặc cái áo bà ba màu nâu nhạt bạc ở khuỷu. Mắt bà đỏ, mí sưng, nhưng bà đứng thẳng, và bước lên bậc ván bằng đôi chân không run.

Trên bậc ván cao nhất, ông ngồi, lưng thẳng, hai tay đặt trên đầu gối, tay áo dài cài nút cẩn thận. Cạnh ông là ấm trà đất nung và hai cái chén sứt miệng, chén nào cũng đã rót đầy. Ông không còn cuộn ngón tay như trước, không còn đếm. Phía sau ông, cánh cửa chòi mở, và trong gian trong có một cái hộp gỗ nhỏ đặt ngay ngắn trên giá. Dưới chân ông, nước đứng không gợn, phẳng như tấm kính, giữ nguyên bóng cây bần và một chiếc ghe gỗ nhỏ nằm im, mũi chạm rễ, không rêu, không mục, không một vết nước đọng trên thành.

"Bà Ba Nhan," ông nói. "Xin bà ngồi."

Bà khựng lại. "Ông biết tên tui?"

"Dạ, tôi nghe người ta kể bà sẽ tới."

"Ai kể?"

"Một người ở bến. Tôi không nhớ là ai."

Bà ngồi xuống bậc ván thấp hơn, nón đặt lên đầu gối. Ông đẩy chén trà về phía bà, một khoảng đúng bằng một gang tay. Mọi cử chỉ của ông đều gọn, chậm, vừa đủ, như của một người làm công việc tiếp khách đã nhiều năm, không thừa một động tác và không thiếu một lời mời.

"Bà dùng trà."

"Dạ, cám ơn ông."

"Bà đến vì chồng bà."

"Dạ." Giọng bà vỡ ra một nhịp. "Ổng chìm tuần trước. Tui kiếm hoài không ra."

"Người ta đã kiếm ở đâu?"

"Ở cửa, ông. Bà con kiếm ba ngày ba đêm, gõ be, rọi đèn, ông Tám Ghe cũng ra. Hổng thấy."

"Tôi hiểu."

"Họ nói ổng có thể đã ra khơi rồi."

"Dạ, có thể."

"Ra khơi rồi là hết, phải hông ông?"

"Dạ, ra tới cửa là hết đòi."

Bà siết cái nón. Tay bà thô, ngón nào cũng nứt, và ông nhìn chúng bằng cái nhìn đều đặn, không vội, không thương, không chê.

"Có cách nào giữ ổng lại không?" bà hỏi.

"Bà Ba Nhan, tôi không lấy gì của bà cả. Tôi chỉ giữ giùm. Giữ giùm là một việc tử tế."

"Dạ, tui biết."

"Bà có muốn nghe tôi nói không?"

"Dạ muốn."

"Nước chảy thì mài. Mài thì mất. Cái gì mất rồi thì đòi không được nữa. Tôi nói sai chỗ nào, bà chỉ tôi."

Bà im. Gió không có, và trên đầu họ, những chiếc lá bần đứng yên như dán vào trời. Bà nhìn xuống nước đứng, nhìn chiếc ghe gỗ nhỏ nằm im, nhìn những chiếc lá bần rơi từ lâu mà vẫn nằm nguyên trên nước, mặt nào cũng tươi, như vừa mới rụng.

"Ông nói đúng," bà nói.

"Dạ, cám ơn bà."

"Tui có nghe nước chảy ngoài kia, ông ạ. Nghe hoài. Tui nghe nó mang ổng đi."

"Dạ."

"Mà ở đây thì không nghe."

"Dạ, ở đây nước không chảy."

"Nên giữ được."

"Dạ, giữ được."

"Ông giữ được áo ổng được hông?" bà hỏi, nhanh, như sợ mình đổi ý. "Tui còn cái áo ổng mặc đi biển, tui không dám giặt."

"Bà đem tới đây, tôi giữ cho bà. Áo thì tôi giữ được nguyên."

"Chỉ áo hả ông?"

"Dạ, áo thì không tốn gì."

"Còn người?"

Ông không đáp ngay. Ông nhìn bà bằng đôi mắt hơi đục vì muối, và trong cái nhìn ấy không có chút do dự nào, cũng không có thứ gì khác, chỉ có sự kiên nhẫn của người đã chờ rất lâu một câu hỏi đúng.

"Người thì cũng nằm yên được, như cái ghe kia. Nhưng phải có một cái tên đứng cho ổng ở đây."

"Rồi sao nữa ông?"

"Dạ, rồi tôi nói bà nghe cái giá."

"Ông lấy bao nhiêu?"

"Tôi không lấy đồng nào."

"Vậy giá nào?"

"Cần một người chịu trả bằng tên mình."

Bà nhìn ông. Mắt bà mở to, rồi từ từ nheo lại, như người nghe một con số lớn mà chưa hiểu mình sẽ phải trả bao nhiêu.

"Tên?"

"Dạ, bằng tên."

"Tên ai?"

"Tôi biết một người đang cần tiền. Nếu em ấy chịu, thì đó là em ấy tự nguyện."

"Ai vậy ông?"

"Bà chưa gặp em ấy. Tôi sẽ đưa em ấy tới, nếu bà đồng ý."

"Em ấy trả rồi ra sao?"

"Em ấy nhận ba bao gạo."

Bà im. Cái nón trong tay bà không xoay nữa. Ở xa, trong rừng bần, một con chim kêu lên một tiếng ngắn, rồi lặng, và ông không nhìn về phía tiếng chim. Ông nhìn bà.

Bà gật.

Cái gật ấy chậm, nặng, như người cúi xuống nhấc một vật mà mình đã biết trước nó nặng. Bà đưa tay áo lên chùi mắt, thật nhanh, rồi đội nón lên đầu, buộc dây cằm, hít một hơi dài mang mùi lá bần mục và mùi nước không chảy, và đứng thẳng lưng như người vừa hạ xong một gánh nặng nhất mà chưa kịp hỏi đường đi đâu. Trên cành bần cao, hai con cò trắng đứng im như hai cái nút áo. Ông đứng dậy cùng lúc với bà, đưa một tay ra, và bà nắm lấy nó, bàn tay thô nóng nắm lấy bàn tay ông lạnh, tay áo dài che khuất cổ tay.

"Ông cho tui biết bao giờ?"

"Bà cứ về nghỉ. Chỗ tôi ở thì nước không chảy, nên tôi không vội. Bà cứ về, mai tôi báo."