Ba mùa tuyết đã đóng rồi tan trên thềm đá, và dải cờ phướn Ngodup căng dưới hốc đã bạc đi như những chiếc lá thu bị nắng liếm. Anh treo chúng từ mùa đầu, mỗi mùa thêm một sợi, năm màu nối nhau, xanh, trắng, đỏ, lục, vàng, và gió mài chúng nhanh hơn anh kịp thay, nên cuối cùng chúng đều là một màu, màu của vải đã quên mình từng có màu.

Anh sống ở đó. Cửa hốc anh dựng một tấm phên bằng cành bách xù, trong hốc là một tấm da trải đất, một nồi trà, một túi bột, và dưới vòm đá cuối cùng, nơi nước rỉ từng giọt, cái bát gỗ vẫn úp trên vũng nhỏ, đã nứt một đường dọc, nhưng chưa ai nhấc nó lên. Gyalmo đứng cạnh cửa, già hơn, lông xám nhạt dần ở mõm, nhai nắm cỏ khô anh để sẵn.

Nghề của anh bây giờ là dắt người lên. Khách hành hương từ dưới thung, từ xa hơn thung, đi nhiều ngày để lễ nguồn, và họ cần người biết đoạn đường cuối, biết chỗ nào băng mỏng, chỗ nào đá hay lở. Người dắt dưới thung đưa họ tới đỉnh đèo rồi ngồi đợi ở đó. Anh ra đỉnh đèo đón, dắt họ qua đoạn cuối, dừng ở hốc đá, và ở đó họ làm lễ, ngồi một đêm, rồi anh đưa họ trở ra đỉnh đèo, trả cho người dắt cũ. Anh không xuống quá đỉnh đèo. Chưa lần nào.

Buổi chiều hôm ấy, một người đàn ông trung niên, vừa lễ xong, đứng ở cửa hốc phủi bụi khỏi áo, mắt dừng lại ở cái bát gỗ úp trong góc tối.

"Cái bát đó để làm gì?"

"Không làm gì."

"Sao anh úp nó?"

"Để khỏi đổ."

"Nước đâu mà đổ?"

"Có chứ."

Người đàn ông nhìn anh, rồi nhìn lại cái bát, và không hỏi thêm.

"Anh không xuống à?"

"Tuần sau tôi xuống."

"Anh nói thế từ lần tôi lên trước."

"Tôi nhớ."

"Tôi lên trước ba mùa."

"Tôi nhớ cả ba mùa."

"Vậy sao anh vẫn chưa xuống?"

"Tuần sau."

Người đàn ông cười, chậm, rồi lắc đầu, đặt vào tay anh mấy tờ tiền gấp ba. Ngodup nhận, đếm một lần, nhanh, trong lòng bàn tay khép lại. Khách quay xuống đèo, bóng nhỏ dần giữa đá xám, và anh đứng nhìn theo cho đến khi nó chỉ còn là một cái chấm.

Rồi đoàn thứ hai tới.

Anh thấy họ từ xa trước tiên, qua đôi mắt đã quen với nền đá xám, một vệt sẫm di động lên thềm. Người, ngựa, thùng nhôm bọc vải dầu. Nhưng họ không dừng ở cột sắt đỏ nghiêng nửa vì đất đã lún. Họ đi qua nó, đi qua thềm đá, đi qua cả hốc đá nơi anh sống, và dừng lại ở một chỗ cao hơn, xa hơn, nhỏ như kiến, nơi họ dựng lên một cái chân máy ba nhánh sáng loáng dưới nắng.

Ngodup đứng ở cửa hốc nhìn. Gyalmo thở dài sau lưng anh, một hơi trắng.

Cả buổi, từ chỗ cao ấy vọng xuống những tiếng động nhỏ, rời rạc, tiếng kim loại chạm đá, tiếng người gọi nhau, và thỉnh thoảng một vệt sáng xanh nhạt lóe lên từ màn hình máy, lạnh, lạ giữa đá xám và cờ phướn bạc, y như cái màn hình anh đã thấy một buổi sáng ở trại chân đèo.

Gần chiều có người đi xuống. Cô mặc áo gió màu cam đã phai, kính đeo trên đỉnh đầu, và dáng đi của cô chắc hơn, nặng hơn, như dáng của người đã mang nhiều thứ trên vai. Cô dừng ở trước hốc đá, nhìn hàng cờ phướn bạc, nhìn Gyalmo, nhìn cái cột sắt đỏ nghiêng ở xa, và cuối cùng nhìn anh.

"Anh còn ở đây?"

"Tôi còn."

"Ba mùa rồi."

"Ba mùa."

"Anh làm gì ở đây?"

"Tôi dắt người lên."

"Chỉ lên?"

"Chỉ lên."

Cô gật, chậm, như người biết trước câu trả lời nhưng vẫn muốn nghe thành tiếng. Rồi cô quay sang Gyalmo, đưa bàn tay ra, và con ngựa già ngửi nó.

"Nó còn què không?"

"Nó khỏi rồi. Còn dấu."

"Tôi nhớ nó."

"Nó nhớ giọng cô. Cô nói to."

"Tôi nói to hồi đó?"

"Lúc cô hét ở đèo."

"Đừng nhắc." Cô đỏ mặt, như ngày ấy. Gió nhỏ thổi tung tóc cô, và cô gạt nó đi bằng mu bàn tay, vẫn cái cử chỉ ấy, ba năm không đổi.

"Tôi nay là trưởng đoàn," cô nói.

"Tôi thấy."

"Ông trưởng đoàn trước nghỉ rồi."

"Ông ấy khỏe không?"

"Khỏe. Ông ấy nói nếu gặp anh thì gửi lời. Ông nói anh dắt chậm mà tới."

"Tôi dắt chậm."

"Chúng tôi đo lại."

"Tôi thấy."

"Có một chỗ khác, cách đây năm cây số về phía tây, cao hơn. Chúng tôi sẽ đo ở đó. Số của đoàn trước có sai số lớn."

"Cô đo thế nào cũng được."

"Anh không phiền?"

"Không."

"Chúng tôi sẽ đổ một cột bê tông ở chỗ mới. Cột này..." Cô nhìn cái cột sắt đỏ, ngập ngừng. "Cột này để đó."

Ngodup không đáp. Anh nhìn cô, rồi nhìn sang tảng đá, nơi dòng nước rỉ vẫn nhỏ giọt, trong, mảnh, giống hệt như ngày anh nhìn nó lần đầu.

"Anh không nói gì sao?" cô hỏi.

"Tôi nói gì?"

"Tôi tưởng anh sẽ có ý kiến."

"Tôi có ngựa. Ngựa không có ý kiến."

Cô bật cười, ngắn, rồi thôi. Cô im. Gió đổi hướng, và những sợi cờ phướn bạc rung lên đồng loạt, nghe như tiếng thở của một con vật lớn. Cô lấy từ túi áo ra một cái túi nhỏ, cầm một lúc, rồi đặt nó lên tảng đá cạnh anh, không nói đó là gì.

"Cho ngựa."

"Cảm ơn cô."

"Anh ở đây thế nào cũng được. Tôi chỉ muốn nói là anh không còn lý do ở lại vì ai đòi."

"Không ai đòi tôi."

"Vậy là tốt."

Cô quay đi, ba bước, rồi dừng lại, không quay đầu. Ánh sáng chiều đổ xuống vai cô màu đồng.

"Ở đây giờ chỉ là một cái hốc đá."