Đêm thứ sáu nước lớn. Nó lên từ lúc chạng vạng, lặng lẽ, không tiếng động, chỉ thấy những vết ngấn trên cọc tràm mất đi từng vạch, và tới giữa đêm thì cả cái vàm đã nằm cao hơn mọi đêm khác một gang tay. Ghe bà Năm Sen nghiêng nhẹ theo sóng, nghiêng qua, nghiêng lại, cái đèn dầu treo trên xà lắc theo, và bóng của bà trên vách mui đi tới đi lui như một người đang bước trong giấc mơ của người khác.

Bà không ngủ. Bà nằm ngửa trên chiếu được một canh, mắt mở, rồi ngồi dậy. Bà xuống bếp, nhóm lại than, và bắc thêm một nồi nước lèo, mà sáng mai đã có một nồi, và bà không cần thêm một nồi.

Bà hầm xương. Xương ống, xương sườn, một khúc xương cổ, cho vào nước lạnh, đun lên từ từ, hớt bọt. Bà làm đúng như ba mươi năm, đúng tới từng cái liếc mắt, từng nhúm muối, và khi nước bắt đầu sôi lăn tăn, mùi xương lan ra hết mạn ghe, bà ngồi xuống cái ghế thấp, nhìn nồi.

Bà nhớ.

Bà nhớ hai mươi chín năm. Ba trăm bốn mươi tám tháng. Mỗi tháng chừng ba chục buổi chợ, thêm vài buổi họp sớm hơn thường lệ vào ngày rằm, ngày vía, ngày cuối năm. Bà nhớ buổi sáng đầu tiên ông Tư Bền không về. Bà nấu nồi nước lèo như mọi hôm, bà chờ, người ta đến mua bún, và bà nghe một câu mà từ đó bà nghe lại không biết bao nhiêu lần, từ không biết bao nhiêu cái miệng.

Chắc ổng đi làm.

Chắc ổng đi mua ghe.

Chắc ổng đi thăm bà con xa.

Chắc ổng sắp về.

Chắc ổng bận.

Chắc, chắc, chắc, năm này sang năm khác, như người ta thêm muối vào một nồi nước lèo mà chẳng ai chịu nếm xem đã mặn chưa. Mỗi người nói đúng một lần, bằng giọng nhẹ nhất, rồi lảng sang chuyện giá cá. Và bà thấy, từ buổi sáng đầu tiên ấy, rằng sau chữ chắc có một cái gì ở trong mắt họ, không phải thương hại, không phải chê bai, chỉ là một cái màn mỏng, như màn sương lúc năm giờ, và bà nhìn xuyên qua nó mà không thấy gì.

Bà không biết ông Tư Bền ở đâu. Điều đó bà chưa từng nói với ai, và hôm nay lần đầu bà để nó nằm yên trong đầu mà không đẩy đi. Bà không biết ông ở Cà Mau, không biết ông có vườn, không biết gì. Cái bà biết là: cả chợ biết. Biết từ ngày đầu tiên. Biết ba trăm bốn mươi tám tháng. Và câu bà nói mấy hôm trước, giọng nhỏ, "Tôi biết", là câu duy nhất bà từng nói thật với họ về chuyện ấy: bà biết là họ biết.

Nước sôi. Bà hớt bọt, bỏ hành vào.

Rồi bà tính. Bà tính như bà tính mọi thứ, bằng những con số mà ngón tay bà thuộc.

Nói ra thì mất gì? Mất chỗ đậu. Chỗ đậu ba mươi năm là chỗ của khách, mà khách ghé vì bà không nói, vì ở chỗ bà người ta để chuyện xuống như để tô xuống mạn, không lo ai bưng nó đi. Chín chục tô một buổi có thể thành chín tô, cũng có thể thành không. Mất bà Bảy Mủ, mất ông Hai Đờn, mất anh Tám, mất cái chỗ ngồi của ba mươi năm. Mất tiếng "Năm Sen ơi" mà bà nghe mỗi sáng từ sáu chục cái miệng.

Im thì mất gì?

Bà không tính ra con số. Bà thử nhiều lần, mà không con số nào chịu ngồi vào chỗ ấy.

Đến lúc xương mềm, bà tắt lửa, nhấc nồi xuống. Mùi nước lèo đặc và ngọt. Bà múc một muỗng, nếm. Ngon hơn mọi sáng. Cái nồi này, bà biết, sẽ không ai ăn.

Nước ròng ngầm dưới ghe. Tiếng gà ai ở bờ gáy một lần, rồi im. Từ xa, rất xa, một tiếng mái chèo gõ be vào mạn gỗ, ba tiếng, rồi ba tiếng nữa: ghe đầu tiên của chợ đang đi tìm chỗ.

Trời còn tối khi ghe ông Sáu cập sát. Ông tới sớm hơn mọi sáng thứ bảy, sớm tới mức bếp của những ghe khác còn chưa nhóm, và ông không nói lời chào như mọi lần. Ông đứng ở mạn ghe, cầm cái tô không, nón đội sụp, và dưới cái nón ấy bà không thấy mặt ông.

"Cháo một tô."

"Hai nghìn."

"Đây."

Bà múc cháo, đưa tô qua mạn. Ông nhận bằng hai tay, tay ông ấm, hơi run, như tay người cầm một thứ nặng hơn tô cháo. Bà nhìn tấm ván bìa sáng màu giữa khoang ghe ông, nhìn đinh bạc lấp lánh dưới ánh đèn dầu, nhìn mạn ghe ông cọ vào mạn ghe bà và lún xuống chỉ một chút, rất ít, mà bà thấy.

"Ghe ông còn đi được?"

Ông Sáu không ngẩng đầu.

"Còn."

Chỉ một chữ. Ông đứng yên thêm một nhịp, hai nhịp, tay ôm tô cháo, hơi nóng bốc lên che cái cằm. Rồi ông kéo cái nón xuống thêm một chút nữa, tới mức cái vành chạm vào chóp mũi, và quay đi, bước về khoang của mình, mỗi bước chân ông đặt xuống ván là một tiếng khô, ngắn, mà bà đếm được.

Bà ngồi thêm một lúc. Trời xám dần ở mép nước, những ngọn đèn đầu tiên của chợ nổi lên lốm đốm, và tiếng máy đuôi tôm bắt đầu vọng từ phía thượng nguồn. Nhàn sắp tới, chợ sắp họp, ghe sắp lên đèn.

Bà đứng lên, ra lái ghe, nhấc cây sào trúc đã dựa vào mạn từ đêm qua, dựng nó lên, buộc dây, kéo lên cao bảy mét. Nắm bún khô cột lạt đung đưa dưới đầu sào, cái nón lá nghiêng theo gió, và bà đứng dưới cây bẹo của mình, một lúc, như mọi sáng.