Chiều xuống chậm, như người già xuống bậc thềm. Nắng nghiêng về phía tây, mặt nước đổi từ màu nước trà sang màu mật, ghe thưa dần, những cây bẹo được hạ xuống từng cây một, và ở chỗ nào có một cây sào vừa ngả thì người ta thấy bầu trời rộng ra bằng đúng chừng ấy. Chợ vãn không phải là chợ tàn. Chợ vãn là chợ thở ra sau một buổi sáng nín hơi, và người ta nói chuyện nhỏ hơn, chậm hơn, như nói với nhau trên một chiếc võng.

Bà Năm Sen còn cây bẹo đứng. Bà không bao giờ hạ nó trước khi nồi nước lèo cạn, mà nồi nước lèo chiều nay còn nửa nồi. Con Nhàn đã chèo xuồng đi mua đá. Ông Hai Đờn ngồi ở mũi ghe, cây đờn kìm gác ngang đầu gối, không gảy, chỉ lấy ngón cái miết dọc theo dây. Bà Bảy Mủ ngồi đối diện, rổ chôm chôm nay đã vơi một nửa, nhai trầu mà chẳng có trầu.

Chiếc ghe lạ cập vào lúc nắng còn một gang. Ghe nhỏ, đuôi tôm, mui bạt xanh, và người đàn bà ngồi giữa ghe là một người chưa ai ở vàm này thấy bao giờ. Bà năm mươi chín tuổi, tóc ngắn, da sạm, đeo một cái nón bẹt hơi cũ, tay cầm cây sào chống như cầm một cây gậy lâu năm.

"Cho tui ly cà phê đá, bà. Ghe bà thơm quá, tui chạy từ chợ dưới lên, ngửi từ xa."

"Hai nghìn."

"Rẻ vậy hả? Chợ tui bán ba." Người đàn bà cười, đặt tiền lên be ghe. "Tui là bà Chín Đò, bán cá ở chợ dưới. Hôm nay lên đây lấy cho con dâu ít rau, tiện ghé bà luôn."

"Ngồi đi."

"Bà ở đây lâu chưa?"

"Ba mươi năm."

"Ba mươi, trời. Lâu quá. Ông kia, cây đờn kìm đó, ông chơi bản nào cho tui nghe được hông?"

"Ngày thường tui không đờn, bà. Ngày thường tui chỉ sờ."

"Sao vậy?"

"Đờn vô đám có tiền. Ngày thường đờn không ai trả, mà đờn không ai trả thì tay nó quên."

"Ờ, nghề nào cũng vậy, cá tui bán có ngày được ngày ế."

"Ế thì sao?" bà Bảy Mủ hỏi, mắt vẫn nhìn rổ chôm chôm.

"Ế thì phơi khô, khô bán đắt hơn tươi. Cái gì để lâu thì người ta tưởng nó quý."

"Ừ," bà Năm Sen nói.

"Mà hồi tui mới bán cá ở chợ dưới, tui nghe nói chợ trên này có một bà bán bún nổi tiếng, chắc là bà." Bà Chín Đò ngồi xuống cái ghế đẩu, uống một hớp cà phê, chặc lưỡi. "Ngon. Tui nói thiệt, ngon. Tui mới xuống Cà Mau thăm cháu tuần trước, ghé vườn dừa của ông Tư Bền, ổng cho tui cả buồng dừa mang về. Ổng ở dưới đó, có vườn, sống khỏe lắm."

Bà Bảy Mủ ho một tiếng. Tiếng ho ngắn, khô, như tiếng cành khô gãy.

"Chị Chín, nước lớn rồi đó, chị về sớm kẻo con nước."

"Còn sớm mà bà, tui mới tới," bà Chín Đò nói, vẫn nhìn bà Năm Sen với nụ cười của người đang chia nhau một chuyện vui. "Ổng còn hỏi tui chợ trên ra sao. Tui nói chợ vẫn vậy, ghe vẫn đông, mà cây sào nào cũng còn đó."

Không ai nói gì thêm. Ông Hai Đờn ngưng miết dây. Bà Bảy Mủ cúi xuống rổ chôm chôm, bắt đầu xếp lại những chùm đã xếp ngay. Ở ghe kế bên, một người đàn ông đang đưa tay ra nhận tiền thối bỗng đứng yên, tay còn giơ ra giữa chừng, và người bán hàng cũng không đưa tiền thối nữa. Cả cái vàm chiều chợt có một thứ tiếng im mới, không phải tiếng thiếu tiếng mà là tiếng của nhiều người cùng nín.

Bà Chín Đò chậm chậm đặt ly xuống. Nụ cười của bà vẫn còn, nhưng nó đã mất chỗ dựa, như một cái mái nhà mà người ta rút mất cây cột.

"Bà không biết hả?"

Bà Năm Sen đứng bên bếp, lưng quay ra, tay cầm muỗng.

"Hai mươi chín năm rồi mà," bà Chín Đò nói thêm, giọng thấp xuống, như nói với chính mình.

"Tôi biết."

Giọng bà nhỏ. Nhỏ tới mức nếu chợ còn ồn thì không ai nghe. Nhưng chợ đang im, và lời nói ấy đi hết một vòng ghe, từ mũi sang lái, từ ghe này sang ghe khác, nhẹ như hơi thở, mà ai cũng nhận được, như mọi người đều đã chờ nhận.

"Vậy mà tui tưởng...," bà Chín Đò nói, rồi bỏ lửng, không biết mình đã tưởng gì.

"Cà phê hết chưa?"

"Dạ, còn một chút."

"Uống hết đi."

Bà Chín Đò cầm ly, uống, uống mà không biết mình uống, vì cà phê đá lúc ấy chỉ là một thứ lạnh đi qua cổ họng. Bà Bảy Mủ không ngẩng lên. Ông Hai Đờn kéo dây đờn, một tiếng khẽ ngân rồi tắt. Không ai trong ba người nhìn vào bà Năm Sen, và bà biết, bằng cái cách mà người ta biết khi có một người đang nhìn mình, rằng họ đang không nhìn, và rằng cái không nhìn ấy đã có từ lâu, không phải của chiều nay.

Một ghe nhỏ trong chợ vãn kéo mái chèo đến, hỏi mua một tô bún chót, hai người ngồi trong ghe lặng lẽ như hai cái bóng. Bà Năm Sen múc nước lèo. Nồi đã gần cạn, nước lèo trong, màu hổ phách, hơi bốc lên thành một sợi mảnh. Bà múc đầy muỗng cán dài, chan vào tô, thêm hành, thêm nhúm rau, đưa qua mạn ghe.

"Ba nghìn."

"Đây," người trong ghe nói rất khẽ, đặt tiền xuống, đúng ba nghìn, không dư không thiếu.

Bà đưa tay nhận tiền, bỏ vào túi vải. Rồi bà cầm cái muỗng, múc lên chút nước lèo, thổi, nếm. Nếm xong, bà đứng yên một lúc. Rồi bà với tay lấy hũ muối trên giá, bốc một nhúm nhỏ, thả vào nồi, khuấy hai vòng.