Chiều ngày thứ sáu, lục lạc vọng lên từ phía thung trước khi người ta thấy bóng ai. Tiếng lanh canh, đều, trong, theo bước ngựa, rồi dần rõ hơn qua lớp sương mỏng đang tụ lên từ khe đá, và Ngodup biết tiếng ấy, như biết tiếng ho của người nhà. Anh đứng dậy khỏi cửa hốc, phủi tay vào ống quần. Ba ngày nay tuyết tan từng chút, đá lộ ra xám và ướt, và dòng nước rỉ dưới chân cột sắt đỏ đã thôi chảy thành sợi mà chảy thành một vệt mỏng, trong, chạy tới đâu tuyết lún tới đó.

Rinchen hiện ra từ làn sương, cưỡi con ngựa nâu cao nhất trong năm con của ông, áo choàng da cừu mặc lệch vai, mũ lông chụp sâu xuống tận mày. Sau lưng ông, dây buộc vào yên, là một con ngựa đen khác, thấp hơn, nhai cỏ trong túi mõm, hai bên hông chất đầy túi vải.

"Mày còn sống."

"Tôi còn."

"Tao tưởng mày thành một cục băng." Rinchen tụt khỏi yên, nặng nề, khớp gối ông kêu. "Dưới thung người ta đồn đoàn đo đã về từ ba hôm. Tao hỏi: còn thằng Ngodup dắt con què đâu? Họ bảo: ở lại trên đó. Tao nói: ở lại thì chết chắc. Rồi tao nghĩ lại: thằng đó khôn hơn mức tao tưởng."

"Ông lên làm gì?"

"Lên xem mày chết chưa."

"Chưa."

"Vậy tao mang trà."

Ông mở túi vải, lôi ra một cái bình đồng bọc da, một túi bơ, một bọc trà ép, và một bao bột. Ngodup nhìn chúng, không đỡ, không từ chối.

Ngodup cầm lấy bát trà đầu tiên, và anh uống nó chậm, hai tay ôm cái bát gỗ như ôm một con chim nhỏ. Hơi nóng chạy từ lòng bàn tay lên cổ tay, lên khuỷu, và cái vị mặn béo của bơ yak làm cổ họng anh đau một thoáng, đau của người lâu ngày không ăn gì ngoài bột khô. Rinchen nhìn anh uống, nhìn đôi má hõm đi, nhìn hai bàn tay nứt rộng hơn mọi mùa, và ông không nói gì về chúng.

Họ ngồi bên nồi trà bơ đặt trên ba hòn đá cạnh cửa hốc. Lửa phân yak khô cháy nhỏ, đỏ, thơm mùi bơ, và Rinchen khuấy trà bằng cái muỗng gỗ, uống một ngụm, chép miệng.

"Pema hỏi mày."

"Hỏi gì?"

"Hỏi mày ăn chưa."

"Ông nói gì?"

"Tao nói mày đang ăn gió."

Ngodup không cười. Rinchen cũng không cười nữa.

"Mùa này giá cỏ lên," ông nói sau một lúc. "Ông chủ cỏ hỏi tao nhắc mày."

"Hai nghìn. Tôi nhớ."

"Mày nhớ, nhưng mày có trả không?"

"Tuần sau tôi xuống."

"Mày nói tuần sau từ hôm tao lên."

"Tôi nói rồi?"

"Mày nói rồi. Với tao. Hôm đầu mùa. Mày nói tuần sau, rồi tuần sau, rồi tuần sau nữa." Ông đặt muỗng xuống. "Tao không trách mày. Tao chỉ đếm."

"Ông đếm giỏi."

"Tao đếm giỏi hơn mày tưởng."

Gió đổi, thổi khói lên mặt Ngodup, và anh nghiêng đầu né. Gyalmo hí khẽ trong hốc, một tiếng mỏng. Rinchen ngoái lại nhìn con ngựa xám, rồi nhìn xuống cái bình đồng trong tay.

Ông đứng dậy, chậm, một tay chống vào đầu gối, và đi vào hốc đá. Ngodup không động. Anh nghe tiếng giày ông trên nền đất, tiếng sột soạt khi ông cúi xuống xem móng Gyalmo, một tiếng chép miệng. Rồi tiếng giày dừng lại ở góc trong, nơi có cái bát gỗ úp trên vũng nước, và dừng rất lâu.

Trong hốc, tiếng Gyalmo thở dài một hơi. Ngodup ngồi nghe nó, nghe tiếng giày nặng của người đàn ông già dội trên đá, nghe nhịp gõ chậm của một thứ gì đang hình thành trong ngực mình mà anh chưa đặt tên được.

Rinchen bước ra, mũ lông đã đẩy lên khỏi lông mày, và trên mặt ông có một vẻ lạ, nửa ngạc nhiên, nửa mệt.

"Mày không nhìn xuống à?"

"Nhìn gì?"

"Cái bát đó. Tao có thấy."

"Nó là bát của tôi."

"Tao biết nó là bát của mày." Ông ngồi xuống, nhấp thêm một ngụm trà, mắt nhìn vào lửa. "Móng con ngựa thì khá hơn tao nghĩ."

"Nửa vết đã liền."

"Nửa kia?"

"Nửa kia chưa. Nó cần mùa sau."

"Mày bôi bơ?"

"Mỗi sáng. Mỗi tối."

"Thế thì khỏi." Ông chép miệng. "Hồi tao có con ngựa trắng, tao cũng bôi bơ mỗi sáng mỗi tối, ba mùa. Rồi nó chết vì cái khác."

"Cái gì khác?"

"Cái bụng."

"Ông kể chuyện buồn."

"Tao kể chuyện thật. Chuyện thật thì hay buồn."

Hai người im một lúc. Khói bốc lên từ nồi trà, mảnh, thẳng. Từ rất xa, bên kia thềm đá, mấy ngọn cờ phướn bạc rung lên rồi lặng.

"Hai mươi nghìn," Rinchen nói.

Ngodup nghe thấy, nhưng không quay đầu.

"Tao chưa bao giờ hỏi mày dùng vào đâu."

"Ông không hỏi."

"Không. Tao không hỏi vì tao biết. Cái người không hỏi là người biết rồi." Ông nhìn anh một cái, ngắn, rồi quay đi. "Tao chọn cho mày hai con ngựa. Một con bán lại, một con què. Tao nhớ tao nhận ngần ấy tiền. Mày nhớ thì mày nhớ, không nhớ thì thôi."

"Tôi nhớ."

"Vậy là đủ."

"Ông không nói với ai."

"Tao không nói với ai."

"Pema?"

"Pema không biết."

"Cha tôi?"

Rinchen không đáp. Ông cầm cái bình đồng lên, rót thêm trà, rót ra một nửa rồi ngừng, đặt bình xuống.

"Mày hỏi tao câu tao không trả lời được."

Chiều dần xuống. Ánh sáng trên thềm đá chuyển sang màu đồng, rồi màu xám, và những ngọn cờ phướn phía xa không còn phân biệt được màu nào với màu nào. Con ngựa đen buộc cạnh cửa hốc ngẩng đầu nhìn Gyalmo, và Gyalmo nhìn lại, hai con vật đứng trong hơi thở của nhau như hai người xa lạ cùng nhà. Rinchen đứng dậy, kéo lại cái mũ, dắt con ngựa nâu của ông ra khỏi chỗ buộc.

"Tao đi trước. Ngựa này mày dắt xuống."