Người ta kể rằng ở cái vàm ấy, ba mươi năm có một chiếc ghe bán bún đậu đúng một chỗ, và người đàn bà trên ghe nghe hết chuyện nhà của cả chợ mà chưa từng đem chuyện nhà ai ra khỏi mạn ghe mình. Tới cái năm bà mở miệng nói một câu, cả chợ thôi gọi tên bà. Hồi ấy tên bà còn là Năm Sen, và sáng nào cũng có người gọi cái tên ấy qua mạn ghe trước khi kịp gọi tô bún.

Bốn giờ sáng, trời chưa có màu gì, nước chưa có màu gì, chỉ có đèn. Đèn ghe treo ở mũi, ở lái, ở đầu những cây sào dựng cao, lốm đốm từ bờ bên này sang bờ bên kia, cái sáng cái tắt theo nhịp sóng. Máy đuôi tôm nổ từ xa, nổ gần, rồi tắt, và ghe nào về chỗ của ghe ấy mà không ai phải chỉ.

Ghe bà Năm Sen đậu ở chỗ cũ, sát cái cọc tràm cắm giữa vàm, nơi hai con nước gặp nhau rồi chia tay. Bà nhóm bếp cà ràng ở mũi ghe, đi chân trần trên ván đã ba mươi năm, ván nào kêu, ván nào im, bà thuộc như thuộc ngón tay mình. Nồi nước lèo đã sôi từ trước khi bà thức, vì bà ngủ nhẹ, và thức dậy là để trông nó. Bà múc bằng cái muỗng cán dài. Bàn tay trái của bà có một vệt sẹo trắng chạy từ cổ tay lên giữa cẳng tay, dấu của một lần nồi nghiêng hồi bà còn trẻ, và bà chưa bao giờ nhắc tới nó.

Cây bẹo của bà dựng ở lái, sào trúc cao bảy mét, đầu sào treo một nắm bún khô cột lạt và một cái nón lá. Không ai rao. Từ ghe này sang ghe kia chỉ có đèn và tiếng mái chèo gõ be vào mạn gỗ.

Khách đầu tiên là ghe rau. Một ông ngồi giữa đống cải xanh, chèo lại sát mạn, ngước nhìn cây sào, rồi nhìn xuống bếp.

"Hai tô, Năm Sen."

"Ba nghìn một tô. Trả trước."

"Đây, sáu nghìn tròn."

"Ăn tại ghe hay mang đi?"

"Ăn tại. Chèo cả đêm mỏi tay quá, ngồi xuống là khỏi muốn đứng lên."

"Ngồi mép mạn. Đừng đè dây neo."

"Biết rồi. Mà bà hay chưa, thằng con ông Ba Trầu bên kia vàm đi làm xa về, đem theo bà vợ nhỏ hơn nó mười tuổi, cả vàm đang nói đó."

"Ừ."

"Bà không hỏi gì hết hả?"

"Tô nóng. Ăn đi kẻo nguội."

Ông rau cười, lắc đầu, bưng hai tô bún đi. Chuyện thằng con ông Ba Trầu đi qua tai bà như nước đi qua cái rổ: nước thì chảy, rổ thì vẫn là rổ.

Chưa kịp rửa muỗng thì chiếc xuồng nhỏ của con Nhàn đã cặp bên hông ghe. Nhàn hai mươi tuổi, tóc buộc cao, quần xắn tới đầu gối, tay còn cầm cái nón chưa kịp đội. Nó là đứa bé hàng xóm mà bà nuôi ăn từ hồi chưa cao quá cái bếp, nay thì nó rửa chén cho bà và chê nước lèo của bà mỗi sáng.

"Cô Năm, cô cho con ăn bún đi, con đói mà không dám nói."

"Nói rồi đó."

"Dạ, thì con đói. Hồi hôm con ngủ không được, nằm nghe nước vỗ hoài, sáng ra bụng kêu như cái trống."

"Rửa chén trước. Chén nằm ngửa trên giá, đừng xếp chồng."

"Dạ, con biết mà cô."

"Biết thì làm đi. Ăn sau."

"Cô đúng là cô."

"Ừ."

Nhàn nhảy lên ghe, và từ đó tiếng nước rửa chén nhập vào tiếng chợ đang lớn dần. Ghe ông Sáu Đen cập sát lúc bà đang bưng tô thứ tám. Ghe ông là ghe hàng cũ nhất vàm, mũi sơn xanh đã bạc, và ông ngồi đó như ngồi trên một con trâu già mà ông không nỡ bỏ.

"Cháo một tô, thêm hành."

"Hai nghìn."

"Đây. Hôm nay nước lèo sao thơm vậy? Tui đi ngang từ đầu vàm mà ngửi được rồi."

"Hầm lâu hơn."

"Lâu hơn bao nhiêu?"

"Một canh."

"Một canh thì bà ngủ được mấy tiếng, hay là không ngủ?"

"Đủ."

"Nghe vậy mà cũng tính, ba mươi năm tui chưa thấy bà nói dài hơn hai chữ," ông Sáu nói, rồi cười, rồi cầm tô cháo đi.

Trời sáng dần mà không ai thấy nó sáng. Chỉ thấy cái xám lùa vào giữa những ngọn đèn, những ngọn đèn nhạt đi như bị uống mất, và mặt nước hiện ra màu của nước phù sa, đục, ấm, trôi một chiều. Ghe đã chen nhau thành mấy lớp. Người ta ngồi xổm ở mũi ghe húp bún nóng, hơi bốc lên làm mờ nón, làm ướt râu.

Tới lúc khách ngớt một chút, bà ngồi xuống cái ghế thấp, mở hộp thiếc để cạnh chân. Hộp nhỏ, góc đã móp, nắp có một vòng rỉ. Bà lấy tiền lẻ trong túi vải ra, đếm bằng ngón cái và ngón trỏ, không nhìn, vì bà đếm bằng tai, nghe giấy cọ vào giấy. Bà xếp từng cọc mười tờ, cột lại bằng sợi dây thun cũ, rồi cất vào hộp. Cọc nào cũng ngay, cạnh nào cũng thẳng.

"Cô."

"Gì?"

"Cô nhìn kìa, con chó đó, nó bơi ngang vàm luôn kìa."

Bà ngước lên. Ở mé nước trước mũi ghe, một con chó vàng đang bơi qua dòng, cái đầu nhô lên nhỏ xíu, cái mõm hướng về bờ bên kia. Nó không vội, cũng không nhìn ai, nó bơi như bơi là việc của nó từ trước khi có chợ.

"Điềm may, cô."

"Ừ."

"Chó bơi ngang trước mũi ghe là điềm may đó, cô nhớ không, má con nói hoài."

"Tôi biết."

"Vậy cô cười đi."

"Ăn bún đi."

"Con ăn rồi mà."

"Ăn nữa."

Nhàn cười một mình, ngồi bên mạn húp tô bún thứ hai, vừa húp vừa nhìn con chó cho tới khi nó lên bờ, rũ mình, rồi biến vào đám lá dừa. Bà đóng nắp hộp thiếc. Nắp kêu một tiếng nhỏ, gọn, như một cái gật đầu.

Nắng lên tới mạn ghe thì chợ ở đỉnh cao của nó. Mái chèo gõ vào nhau, người ta đưa trái cây qua đầu người khác, nhận bạc lẻ bằng bàn tay còn dính nước. Bà Năm Sen đứng bên bếp, lưng thẳng, múc, chan, đưa, nhận tiền, không ngẩng đầu hơn cần thiết. Nhàn đứng bên bà, tay lau cái chén sứ, nhìn nồi nước lèo, rồi nhìn nghiêng sang mặt bà.

"Cô, bữa nay cô nấu thơm quá."