Mùa thứ mười, một tuần trước ngày dòng đổi, nắng chiều đã nghiêng xuống mái rạ nhà bà Sok, và bà đang đứng trên thang, tay vịn bậc thứ chín, mắt nhìn ra mép đê, chờ mấy con cá linh nướng trong bếp chín tới. Từ phía đường đất có một người đàn ông đi tới, một mình, cầm nón trong tay, đi chậm như người đã đi rất xa mà không muốn tới nơi.

Ông dừng ở chân thang, ngước nhìn lên. Ông chừng năm mươi, lưng hơi còng, áo bạc, giày đã nứt đế.

"Xin lỗi bà."

"Ông cần gì?"

"Ông Ach chỉ tôi tới nhà bà. Ông nói bà biết giờ."

"Giờ gì?"

"Dòng đổi chiều. Xin lỗi bà, tôi hỏi thẳng. Dòng đổi chiều ngày nào?"

Bà Sok không đáp ngay. Tay bà vẫn vịn bậc thang, hai ngón cuối co lại, và gió từ hồ thổi qua vạt áo bà một cái. Bà nhìn ông, nhìn đôi giày, nhìn cái nón ông bóp chặt trong tay đến nỗi mép nón gập lại.

"Mười hai."

"Mười hai?"

"Sáng. Sau bốn giờ."

"Sau bốn giờ," ông nhắc lại, nhẩm trong miệng, như người đang ghi vào một chỗ không có giấy. "Cảm ơn bà."

"Ông đợi ai?"

Người đàn ông ngẩng lên, và giọng ông không run, chỉ thấp xuống một bậc.

"Con trai. Chìm hồi tháng tám."

"Mấy tuổi?"

"Mười một."

"Ở đâu?"

"Trên thượng nguồn, chỗ cái cầu tre. Tôi đi hai ngày mới tới được đây."

Bà Sok nhìn ông một lúc lâu. Ông đứng im, không van xin, không chờ bà nói thêm gì, nhưng cái nón trong tay ông đã bị bóp méo tới không còn hình thù.

"Ông ra điểm giữa hồ. Hướng đông."

"Hướng đông."

"Ra sớm. Trước bốn giờ."

"Tôi nhớ. Tôi có nên đem gì không bà? Đèn, hay..."

"Không cần đem gì."

"Vậy tôi..."

"Ông ra xem nước."

Ông gật đầu một cái thật nhanh, như sợ nếu nghĩ thêm thì mình sẽ khóc, rồi đội cái nón méo lên đầu, cúi chào, và đi. Bà đứng nhìn theo cho tới khi bóng ông nhỏ dần, lẫn vào hàng dừa ven đường.

Cá nướng cháy khét trong bếp. Bà chạy lên nốt mấy bậc thang, đếm bằng môi, và đứng thở một lúc trước cái chảo đen khói.

Rith đã đứng ở cửa bếp từ lúc nào, tay còn dính dầu mây.

"Ai vậy em?"

"Người hỏi ngày."

"Em nói ngày cho ổng hả?"

"Nói."

"Mười hai?"

"Mười hai. Sau bốn giờ."

"Em chắc không?"

"Chắc."

"Anh tin," Rith nói, và ông bước tới, gỡ cái chảo cháy khỏi bếp, đặt vào chậu nước. Tiếng xèo nổi lên, khói bốc thành một cuộn trắng. "Mà con cá này thôi, anh ăn cơm với nước mắm gừng."

"Em nướng lại."

"Không cần. Em đứng nói chuyện với ổng lâu quá, anh đứng trong này nghe hết."

"Anh nghe gì?"

"Nghe em nói 'ra xem nước'."

"Ừ."

"Hồi trước em nói vậy là nói cho em. Bữa nay em nói cho người ta."

Bà Sok không đáp. Rith lau tay vào vạt áo, và bà nhìn ông, nhìn hai bàn tay nứt nẻ đã đi cùng bà từ khi bà còn là người nấu cơm ở nhà.

Tối ấy gió từ hồ thổi mạnh, mang theo mùi bùn khô và tiếng ếch. Rith ngồi trên tấm ván gác ngang hai cọc dưới gầm, vá một chiếc thuyền nhỏ, cây đèn pin mới của Vuthy kẹp dưới nách, ánh sáng trắng soi lên bàn tay ông. Bà Sok ngồi trên bậc thang thứ mười bảy, ngay trước ngưỡng cửa, nhìn ra tối. Từ xóm bên có tiếng loa thùng thử, một đoạn nhạc cũ phát lên rồi tắt giữa chừng. Người ta đang treo đèn lồng pin lên hàng cọc dọc bờ để chuẩn bị cho một tuần nữa, và những chấm đỏ nhỏ chớp lên, tắt đi, chớp lên, như những con đom đóm lạc đường. Bà đếm chúng bằng môi. Mười hai. Mười ba.

Có ánh đèn pin lia lên mặt đê, và người cầm nó đi tới nhanh, chân đạp lên cỏ khô lạo xạo. Bà Mao dừng ở chân thang, thở dốc, tay ôm cái giỏ chuối.

"Bà ăn cơm chưa?"

"Rồi."

"Ăn gì?"

"Cá linh cháy."

"Bà nướng cá cháy hả? Bà mà nướng cá cháy?"

"Có người hỏi ngày."

"À," bà Mao nói, và hiểu.

"Hồi chiều tui gặp ông khách ngoài đê. Ổng nói ổng hỏi nhà bà."

"Ừ. Ổng hỏi giờ."

"Bà nói giờ cho ổng hả?"

"Nói."

"Ổng là người thứ mấy?"

"Thứ nhất."

"Hồi chiều tui gặp thêm hai người nữa. Một người từ chợ trên, một bà ở xóm cuối đê. Họ hỏi nhà bà Sok ở đâu, nhà có cái gáo trên cột."

"Họ biết cái gáo?"

"Người ta nói."

"Ai nói?"

"Hổng biết. Ông Ach, hay người trong xóm. Chuyện đi từ miệng này sang miệng kia." Bà Mao hạ cái giỏ chuối xuống, leo lên ngồi chung bậc thứ mười bảy với bà Sok, vai kề vai. "Bà biết là nó sẽ có người khác hỏi nữa không?"

Bà Sok không đáp. Bà ngồi yên, nhìn mặt hồ tối, chỗ cái gáo dừa treo trên cột lấp lánh dưới ánh đèn pin như một con mắt nhỏ. Cái bậc thang dưới chân bà hơi rung vì gió. Rith ngừng tay vá, ngẩng lên nhìn vợ qua khe bậc thang. Trong nhà, ánh đèn dầu ở gian giữa kéo bóng bà Sok đổ dài lên vách ngoài, lớn hơn bà nhiều, thẳng lưng, bất động, như bóng một cây cột. Một con ếch kêu một tiếng lẻ loi dưới gầm rồi im.

Bà đếm. Chín mùa bà ra xem nước, chín mùa bà nói với ai cũng chỉ nói vậy, và hôm nay, lần đầu, bà thấy cái điểm giữa hồ nơi bà vẫn ngồi không còn là chỗ của riêng bà.

Bà Mao thở ra, rất khẽ, nắm lấy cổ tay bà, như hôm nào trên bờ.

"Giờ ai cũng hỏi bà."