Mùa thứ chín, ngày thứ ba sau khi dòng đổi, sương xuống dày hơn mọi năm, trắng như sữa vừa lọc, đến nỗi người đứng ở bờ không thấy nổi đầu xuồng của mình. Bà Sok ra từ lúc trời còn xám, tay xách cái ghế đẩu nhỏ. Sương dày tới mức không chèo ra giữa hồ được, nên lần này bà đặt ghế xuống mép nước, giữa những người đứng đợi trên bờ, quay mặt về phía đông như mọi năm.

Người ta đã đứng đó từ lâu. Họ đứng dọc theo bờ, mỗi người cách nhau một sải tay, mặt hướng ra hồ, im lặng như những cây cọc mới cắm. Bà Mao ngồi trên một cái thùng nhựa lật úp, hai tay giấu vào nách. Rith đứng bên phải bà Sok, tay cầm cây đèn pin chưa bật.

"Đông quá," bà Mao nói, rất nhỏ.

"Mùa nào cũng vậy," Rith đáp.

"Mùa này đông hơn. Mà lạnh nữa. Tui mặc hai lớp áo rồi."

"Tui mặc ba."

"Ba lớp mà ông còn run hả?"

"Tui không run. Tui đứng cho chắc."

"Ông đứng từ hồi nào?"

"Từ lúc vợ tui ra."

"Vậy là ông ra sớm hơn tui."

"Bà ngồi thùng, tui đứng. Chân tui mỏi trước."

Bà Mao hừ một tiếng khẽ, không phải cười, rồi kéo cái khăn trùm đầu cho thấp xuống.

Một người đàn bà lạ đứng cách đó hai sải tay, tay bế một cái khăn gấp vuông, nghiêng đầu về phía họ.

"Bà ra đây mấy mùa rồi?"

"Chín."

"Chín mùa," người đàn bà lặp lại, như đang cân nó trong tay. "Tui mới mùa thứ nhất."

"Ừ."

"Bà có chỉ tui coi cái gì không?"

"Không có gì để chỉ."

"Vậy tui nhìn chỗ nào?"

"Chỗ nào cũng được."

"Bà nhìn chỗ nào?"

"Phía đông."

Người đàn bà gật đầu, quay mặt về phía đông, rồi đứng yên, cái khăn ép vào ngực. Bà Mao nghiêng sang, thì thầm vào tai Sok, "Bà cho người ta lời khuyên vậy thôi hả?" và Sok đáp, "Tôi có khuyên gì đâu."

"Bà ấy mới," bà Mao thì thầm với Rith.

"Mới thì sẽ quen."

"Quen cái gì?"

"Quen đứng."

"Ông nói nghe buồn quá."

"Tui nói cho chắc, không nói cho buồn."

Sương bắt đầu mỏng. Trời sáng dần ở phía trước mặt đám người, từ chỗ xa nhất của hồ, và từng mảng nước hiện ra như những tấm vải ai kéo ra khỏi một chiếc rương cũ. Có vật gì đó nổi lên gần bờ, trôi chậm, xoay một vòng. Một cái nón lá, mép rách. Một khúc dây. Một chiếc dép trẻ con, đứt quai.

"Vớt không?" một người đàn ông khẽ hỏi người đứng cạnh.

"Không."

"Của ai vậy?"

"Của ai cũng được."

"Cái dép nhỏ quá," người đàn ông nói, giọng thấp xuống.

"Đừng hỏi."

"Ừ. Xin lỗi."

"Bà thấy gì không?" bà Mao hỏi, không quay đầu.

"Chưa."

"Tui cũng chưa."

"Ừ."

Họ lại im. Những vật trôi về thêm, thùng nhựa, nồi đất, một cái muỗng gỗ sứt đầu, và cái nào cũng bị mài mòn, mẻ một góc, thiếu một chút, như thể đã đi một quãng rất xa để tới đây mà không kịp giữ nguyên hình hài. Một người đàn bà bước xuống nước tới mắt cá, nhìn một cái gì rất lâu, rồi bước lui về chỗ cũ, không nhặt.

"Em lạnh không?" Rith hỏi.

"Không."

"Anh mang áo mưa thằng Vuthy mua."

"Ừ. Để đó."

"Em mặc đi. Sương ướt."

"Chút nữa."

"Năm ngoái em ngồi đây mấy giờ về?"

"Gần trưa."

"Năm kia?"

"Cũng gần trưa."

"Em có thấy mệt không?"

"Mệt thì em về."

"Ừ."

Ông không nài nữa. Ông cởi cái áo khoác của mình, đặt lên vai bà.

"Anh lạnh đó."

"Anh có áo ba lớp."

"Ba lớp anh mặc hồi nãy."

"Ừ. Thì em giữ đi."

Bà để yên cho cái áo nằm đó.

Hàng người dọc bờ không ai nhúc nhích. Một đứa trẻ ngủ gục trên vai mẹ, miệng há, hơi thở làm ẩm cổ áo người bế. Xa xa, trên một chiếc xuồng neo gần bờ, có ông già ngồi hút thuốc, và mùi khói ấy lan tới tận chỗ họ đứng, ấm, quen như mùi nhà.

Mặt trời lên khỏi ngọn dừa nhà ông Tep. Sương rút dần về phía xa, nhường lại mặt hồ sáng trắng, chói đến nỗi bà Sok phải chớp mắt, và mắt phải của bà, cái mắt kém, chảy nước. Bà đưa mu bàn tay lên lau, rồi nhìn lại. Rith đang nhìn một chiếc nón lá trôi sát bờ. Bà Mao cúi xuống, vén lại gấu quần.

Rất xa, ở chỗ mặt nước sáng nhất, có một chiếc thuyền nhỏ.

Nó đứng yên. Hay nó trôi, chậm đến nỗi mắt bà không bắt được. Trong thuyền có một hình đứng, nhỏ như ngón tay, đen trên nền nước bạc.

Bà Sok thôi đếm.

Bà không đứng dậy. Bà không chèo ra. Bà không nói một lời nào. Bà ngồi trên cái ghế đẩu nhỏ, lưng thẳng, rồi từ từ giơ một bàn tay lên khỏi lòng, hai ngón cuối co lại, chỉ còn ba ngón duỗi ra giữa không khí, và giữ nó ở đó, như người ta giữ một cái đèn.

Hình đứng trên thuyền không giơ tay lại.

Nó chỉ đứng. Ở chỗ xa tít ấy, giữa một khoảng sáng không có bờ, nó đứng, và không ai trong số những người đứng bên bà quay đầu nhìn về phía nó.

"Bà thấy gì không?" bà Mao hỏi lần nữa, nhỏ, như hỏi chính mình.

Bà Sok không đáp.

"Bà run," bà Mao nói.

"Lạnh."

"Bà mới nói không lạnh."

"Giờ lạnh."

Bà Mao nhìn bà một lúc, nhìn ra khoảng hồ trống, rồi không hỏi lần thứ ba.

Bàn tay giơ lên ấy ở yên đủ lâu để cánh tay bà bắt đầu run. Bà hạ nó xuống, thật chậm, và đặt nó lại vào lòng, bên cạnh bàn tay kia.

"Em mỏi tay hả?" Rith hỏi, vẫn nhìn chiếc nón.

"Ừ."

"Hay anh xoa cho em?"

"Không. Hết rồi."

Khi bà nhìn lại, chiếc thuyền nhỏ không còn ở chỗ ấy nữa. Mặt nước chỉ là mặt nước, trắng, sáng, trống, và mấy con chim rời bờ bay ngang qua, thấp, đều.

Bà ngồi đó đến khi nắng lên cao, rọi ấm mặt, hai tay đặt trên đầu gối.