Mùa thứ tám, vào một buổi chiều nắng xế, có tiếng xe máy từ xa vọng lại trên đường đê, nổ lụp bụp như người ho. Bà Sok đang ngồi sau sạp cá khô, cân dở một mớ, và bà ngẩng đầu lên trước khi tiếng ấy tới gần, vì bà thuộc tiếng động cơ của từng cái xe chạy qua đoạn đê này, và cái xe này là xe lạ.

Nó dừng trước sạp bà. Một chiếc xe cũ, sơn trầy, yên rách dán băng keo đen. Người cưỡi nó cởi mũ bảo hiểm, để lộ một gương mặt gầy, râu lún phún, tóc cắt ngắn kiểu thành phố.

"Má."

Bà Sok đặt cái cân xuống.

"Con về."

"Ừ."

"Con về ba ngày. Con xin nghỉ ở xưởng."

"Ăn cơm chưa?"

"Con ăn dọc đường rồi."

"Vậy lên nhà. Má dọn sạp."

"Con ngồi đợi má."

Nó xuống xe, ngồi xổm cạnh bà Mao, nhận từ bà một nải chuối nhỏ, vừa bóc vừa nói, giọng nhanh, hơi lạ, có những chữ người ven hồ không dùng. Bà Sok cuốn mẹt cá, thắt miệng cái túi vải đựng tiền lại, không mở ra coi, rồi đội nón lên.

Hai mẹ con đi bộ về, vì bà không chịu ngồi sau xe, và nó dắt chiếc xe theo, bánh xe lăn trên đất khô nghe lạo xạo như nhai sỏi. Dọc đường nó chỉ nói về cái xe, cái xưởng, ông chủ xưởng thích ăn bún cá. Bà Sok đi nhanh, bước ngắn, và nghe nó nói như nghe một cái radio ở nhà người ta.

Rith đã đứng ở chân thang khi hai mẹ con về tới. Vuthy leo lên trước, hai bàn chân đặt lên từng bậc gỗ mòn, không đếm, nhưng tới bậc thứ mười bảy chân nó dừng lại đúng nhịp, như chân một người chưa từng đi xa. Bà Sok leo sau cùng, và nhìn gót chân con đi trước mình, hai gót nứt vì bụi đường.

Trong nhà Rith nhận chiếc túi của con, nặng tay, lấy ra một hộp bánh quy bơ, một gói đèn pin, một cái áo mưa gấp vuông.

"Cái gì đây?"

"Quà, ba."

"Quà gì mà nhiều vậy?"

"Con mua cho ba má. Bánh để ăn. Cái này là đèn pin, pin sạc, sáng hơn cái ở nhà. Cái này áo mưa, loại dày, hai chục nghìn riel. Má ra hồ buổi sáng hay lạnh."

Nó đặt từng thứ lên mâm, ngay hàng, ngay lối, nói như người báo cáo một đơn hàng. Bà Sok đứng nhìn. Cái đèn pin mới nằm cạnh cái đèn pin cũ, bóng loáng, nhựa còn mùi cửa hàng. Cái áo mưa màu xanh nước biển, gấp vuông như một viên gạch.

"Cảm ơn con."

"Má dùng đi. Con mua để má dùng."

"Má dùng."

"Má nói vậy mà má đâu có dùng." Vuthy ngước lên, mắt nó nhìn thẳng, không hẳn là giận, chỉ là thẳng, như người đang đọc một con số mà không cần ai nghe. "Má ra hồ mỗi năm, phải không?"

"Ừ."

"Mười mấy năm rồi."

"Tám."

"Tám năm. Má đợi tới khi nào?"

"Má không đợi."

"Má ra mỗi năm."

"Má ra xem nước."

"Xem nước," nó lặp lại, nhỏ giọng, và cái miệng nó cong lên một chút, mà không phải cười.

Rith không nói gì. Ông chỉ nhìn cái áo mưa, rồi gấp nó lại cho vuông hơn.

Tối ấy cả nhà ăn cơm ở gian giữa, trên cái mâm tròn đặt xuống tấm chiếu cói. Một chén canh rau muống, một đĩa trứng vịt luộc, một tô nước mắm gừng, thêm hộp bánh quy mở nắp cho khách.

"Canh ngon," Vuthy nói.

"Má nấu như cũ."

"Hồi đó má nấu mặn hơn."

"Má bớt muối."

"Sao má bớt?"

"Ba con ăn mặn hay nhức đầu."

"Ba nhức đầu hả ba?"

"Chút xíu," Rith nói, và gắp cho con một miếng trứng.

"Ba uống thuốc chưa?"

"Uống rồi. Má con mua ở chợ đê, hai nghìn riel một vỉ."

Không ai nhắc cái muỗng dừa ở góc nhà, Vuthy cũng không nhìn nó, nhưng bà Sok thấy, mỗi lần nó đưa đũa gắp thức ăn, mắt nó lướt qua góc ấy một nhịp, rồi trở lại bát cơm.

Rith rót rượu gạo vào hai cái ly nhỏ. Hai cha con ngồi cạnh nhau trên chiếu, chân xếp bằng, vai chạm vai. Bà Sok ngồi ở góc, lưng tựa vách, nghe.

"Ba còn vá thuyền không?"

"Còn."

"Công vá bây giờ bao nhiêu một cái?"

"Có người cho ba nải chuối, có người cho mười nghìn."

"Mười nghìn. Ba, ở trên đó con sửa một cái xe máy, thợ chính lấy bốn chục nghìn. Con làm thợ phụ, lương bảy trăm nghìn riel một tháng. Trừ tiền trọ thì còn năm trăm."

"Ừ."

"Con gửi về một trăm nghìn mỗi tháng. Ba má có nhận được không?"

"Nhận."

"Ba má có dùng không?"

"Má con để dành."

"Để dành làm gì?"

"Cái đó ba hổng biết."

Vuthy uống cạn ly, rót thêm, nhìn xuống mặt rượu một lúc.

"Ba."

"Hả?"

"Má biết giờ dòng đứng, phải không? Con nghe ông Ach nói trên đường về."

"Mẹ con biết giờ."

"Biết chính xác hả ba?"

"Chính xác."

"Từ bao giờ?"

"Từ lâu rồi."

"Ba có hỏi má không?"

"Ba không hỏi."

"Vậy sao ba biết?"

"Mùa thứ sáu mẹ con sốt, mẹ nói. Ba mới biết."

Vuthy không nói gì. Nó quay đầu lại, nhìn mẹ. Bà Sok ngồi trong góc nhà, lưng thẳng, hai ngón cuối bàn tay phải co lại trên vạt áo. Ánh đèn dầu đổ lên một bên mặt bà, soi rõ những nếp nhăn mới, hai quầng mắt thâm, mái tóc đã ngả thêm. Nó nhìn như nhìn một người nó mới gặp ở một bến xe xa, một người đàn bà quen quen mà tên thì nó không nhớ ra.

"Má."

"Hả?"

"Má dùng cái đèn pin nghen."

"Ừ."

"Con ở lại ba ngày," Vuthy nói, chậm, từng chữ như đặt từng bậc thang. "Má cho con ra theo."