Khi nắng sáng đầu tiên lọt qua vách tre, Khamphan leo lên cầu thang nhà sàn, ướt từ đầu tới chân, hai bàn tay đỏ rát như bị luộc, và dừng lại ở bậc cuối để thở. Ở dưới bến, chú Seng và thằng Nouk đang thay phiên nhau giữ dây trên hai cọc đá. Anh chỉ được phép về một chặp.

Nhà sàn của anh chỉ có hai gian, vách tre trát bùn rơm, sàn ván đã mòn thành những vệt sáng ở chỗ chân người đi lâu. Mùa mưa nước thấm lên cột, mùa khô bụi bay qua kẽ vách, và trong cả hai mùa nó đều có mùi khói bếp, mùi cá khô, mùi tóc của đàn bà và trẻ con ngủ chung một chỗ. Anh ở trong mùi ấy từ nhỏ đến lớn và chưa từng gọi tên nó.

Trong nhà, cái bàn thấp đã dọn sẵn: một nắm cơm nếp trong rổ tre, một đĩa cá kho khô màu nâu, một chén nước mắm dằm ớt. Thằng Toum ngủ trên chõng cạnh vách, ngực nhỏ phập phồng, mỗi lần thở ra có một tiếng rít nhẹ như sáo. Vanh ngồi bên nó, tay vẫn cầm cái khăn ướt lau trán nó, mắt thâm.

"Anh về rồi."

"Về."

"Anh ngồi ăn."

"Ăn đứng cũng được."

"Anh ngồi. Một bữa thôi."

Khamphan ngồi xuống, xếp chân, cầm nắm cơm, ăn nhanh. Vanh nhìn anh ăn, không nói trước, để nước mắm tự bốc mùi lên giữa hai người.

"Đêm qua anh không về."

"Có việc."

"Việc gì?"

"Việc thuê."

"Của ai?"

"Người ngoài."

"Người ngoài trả bao nhiêu?"

"Gấp ba."

Vanh đặt cái khăn xuống. Cô nhìn anh, không hỏi gấp ba là bao nhiêu, vì cô thuộc nhà cô, biết gấp ba giá bè nghĩa là gì.

"Nợ thuốc thằng Toum còn một nghìn năm," cô nói. "Nợ thuyền hai nghìn. Em tính hết rồi. Tháng này bán cá khô được ba trăm, tháng tới ít hơn vì mưa. Em nói để anh biết, không phải để anh sợ."

"Anh biết."

"Thằng Toum ho từ đêm qua, ho tới sáng. Em bồng nó ra bến cho anh thấy."

"Anh thấy đèn."

"Anh thấy đèn mà anh không về."

"Dây đang căng."

"Dây nào cũng đang căng." Vanh thở ra, giọng nửa trách nửa thương, thấp xuống. "Anh nghe em nói. Em không bắt anh làm gì hết. Em không bắt. Cha anh cũng từng bỏ một chuyến, anh nhớ không?"

Khamphan ngừng nhai.

"Để anh xem."

"Hồi đó anh mấy tuổi? Mười một hay mười hai?"

"Mười hai."

"Em nghe bà Thong kể. Ông Sai bỏ một khách, người ta đòi chở một cái gì đó không tháo, ông nói không tháo thì không chở. Ông bỏ ba trăm. Nhà ăn khoai ba tháng."

"Ừ."

"Bà nói ông không hối hận."

"Cha không nói gì."

"Em cũng không biết ông hối hận hay không, em không có ở đó. Em nói để anh biết nhà mình từng như vậy."

"Ừ."

Anh ngừng một nhịp, nhìn nắm cơm trong tay.

"Em, nếu có khách bảo đừng tháo thì em thấy sao?"

"Em không biết nghề anh. Em chỉ biết tiền. Anh làm gì em cũng ăn cơm với anh."

"Ừ."

"Thằng Ton, con Mali, vào ăn cơm!" Vanh gọi ra sân sau, và hai đứa nhỏ chạy vào, một đứa trước, một đứa sau, chân trần lép bép trên ván.

"Cha!"

"Cha về rồi hả cha?" Mali, bảy tuổi, leo tót lên đùi anh, hai tay quàng cổ. "Tối nay cha về con kể chuyện con thấy sao băng."

"Ừ."

"Cha nghe không?"

"Cha nghe."

"Cha nói nghe mà cha cứ ăn."

"Cha ăn xong rồi cha nghe."

Thằng Ton ngồi xuống cạnh mâm, ăn không nói, mắt đảo từ mặt cha sang mặt mẹ rồi sang đĩa cá, vì ở mười một tuổi nó đã biết một bữa cơm im thì không nên hỏi tại sao. Trên chõng, thằng Toum trở mình, ho một tiếng khô, và cả nhà ngừng nhai cùng một lúc, như bốn người cùng nghe một tiếng chuông. Vanh chồm qua, vuốt ngực con, đặt bàn tay ngang xương ức nó, đợi. Tiếng ho tan đi. Cả nhà nhai tiếp.

Anh nhớ cái mùa khoai ba tháng, khoai luộc, khoai nướng, khoai chiên, mẹ anh bưng mâm khoai ra mỗi bữa và nhìn đi chỗ khác. Anh nhớ ông Sai ngồi ở ngưỡng cửa nhìn thác, cái ngón cái bẹt miết lên mép ván. Anh nhớ rằng ông không nói gì suốt ba tháng đó, và khi được hỏi, ông chỉ nói một câu, ngắn, rồi lại nhìn thác.

Anh đặt nắm cơm xuống, nhìn hai bàn tay. Chúng nằm ngửa bên mép mâm, nứt, rát, đen ở các khe, ngón cái phải bẹt như một cái muỗng, móng dày vàng như sừng. Hai mươi năm anh siết dây bằng đôi tay ấy. Hai mươi năm anh chưa từng nghĩ chúng thuộc về ai khác ngoài anh.

"Cha."

Thip đứng ở cửa, tóc còn ướt, hai tay bưng một cái chén nước. Mười bốn tuổi, mắt giống mắt ông nội, nhìn người ta như nhìn một cái bẫy chưa sập.

"Cha uống nước."

"Ừ."

Nó đặt chén xuống, không rời mắt khỏi anh. Anh uống một hơi cạn, nước mát chảy xuống cổ họng khô.

"Cha ơi."

"Hả?"

"Hôm nay cha đừng đi nữa."

Vanh nhìn con gái. Khamphan nhìn chén nước đã cạn trong tay.

"Đi," anh nói. "Tối về."

"Cha nói tối nào?"

"Tối nay."

"Cha nói tối nay hôm qua."

"Tối nay. Cha hứa."

Con bé không cười. Nó cầm cái chén rỗng, quay đi, lưng thẳng, bước xuống thang, và tiếng chân nó nhỏ dần.

Vanh với tay lấy một mảnh giấy gấp tư dưới đĩa cá kho, mở ra, đặt lên bàn. Đó là tờ toa thuốc của trạm xá, nét chữ viết tay nghiêng, nhiều dòng gạch ngang, với một con số ghi dưới cùng.

Anh nhìn nó. Anh dùng ngón cái bẹt miết xuống từng dòng gạch, đếm từng dòng bằng móng tay.

"Một nghìn năm."